लेखक: space4knews

१ असार, सुर्खेत । कर्णाली प्रदेश सरकारले सुर्खेत विमानस्थलको विस्तारका लागि ५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ। अर्थमन्त्री राजीवविक्रम शाहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को वार्षिक बजेट प्रस्तुत गर्दै सङ्घीय सरकारसँग मिलेर विमानस्थल विस्तार गरिने जानकारी दिएका छन्। प्रदेश सरकारले नीति तथा कार्यक्रममा समेत सुर्खेत विमानस्थल विस्तारको योजना अघि सारेको थियो। हरेक वर्ष दीर्घकालीन आवश्यकताअनुसार प्रादेशिक विमानस्थल निर्माणका लागि सङ्घीय सरकारसँग आवश्यक पहल गरिने योजना अघि सारिन्छ।

तर, अहिलेसम्म सुर्खेत विमानस्थलको विस्तारको योजना अघि बढ्न सकेको छैन। बजेट भाषण गर्दै अर्थमन्त्री शाहले सुर्खेत विमानस्थलदेखि कर्णालीका अन्य जिल्लाहरूमा आन्तरिक उडान गर्ने कार्यक्रम पनि घोषणा गरेका छन्। ‘सङ्घीय सरकारको समन्वयमा प्रदेशका अन्य जिल्लाहरूमा नियमित हवाई उडान सेवा सुधार गरिने छ। त्यसका लागि आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरिएको छ’, अर्थमन्त्री शाहले उल्लेख गरे। सुर्खेत विमानस्थल विस्तारका लागि सङ्घीय सरकारले पनि बजेटमा रकम समावेश गरेको छ। तर, त्यसको अङ्क अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले बजेट भाषणमा सार्वजनिक गरेका थिएनन्।

पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री र कूटनीतिज्ञहरूका अनुसार हाल चीन ‘नेपाल सरकारको नीतिलाई लिएर सशङ्कित’ छ। यसै पृष्ठभूमिमा चीन भ्रमणमा रहेका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले सोमबार अपराह्न चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी सँग बेइजिङमा भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ, तर भेटवार्ताको विस्तृत विवरण भने आएको छैन। तर नेपालको नयाँ सरकारका परराष्ट्रमन्त्रीको समग्र चीन भ्रमणको उद्देश्यबारे पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा नेकपाका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठको भनाइमा, अहिलेको सरकारले परराष्ट्र नीति कसरी सञ्चालन गर्छ र व्यवहारमा त्यसलाई कसरी लागू गर्छ भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन। ‘त्यसकारण छिमेकी देशलाई विश्वासमा लिने गरी प्रस्तुत हुन आवश्यक छ।’

जेन जी आन्दोलनको पृष्ठभूमि र यसबाट बनेको सरकारले चीनलाई सशङ्कित बनाएको भन्ने बुझाइ कतिपयमा पाइन्छ। “म सशङ्कित शब्द प्रयोग गर्न चाहन्न, तर सरकारको परराष्ट्र नीतिबारे सर्वत्र जिज्ञासा छ र एक हदसम्म आशङ्का पनि हुन सक्छ,” श्रेष्ठ भन्छन्, “सरकारले स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति र असंलग्नताको निरन्तरतामा जोड दिंदै छिमेकीलाई पहिलो प्राथमिकता दिने आधारमा अघि बढ्ने कुरा स्पष्ट गर्न आवश्यक छ।” मन्त्री खनालले अन्य चिनियाँ उच्च अधिकारीहरूसँग पनि भेटवार्ता गर्ने बताइएको छ। लिडर श्रेष्ठको विचारमा, ती छलफलहरूमा चीनलाई कसरी आश्वस्त पार्न सकिन्छ र व्यवहारमा सरकार कसरी प्रस्तुत हुन्छ भन्ने कुरामा भ्रमणको सफलत ज्ञान निर्भर गर्नेछ।

“चीनलाई पनि हामी स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिकै पक्षधर हौं र चीनसँग राम्रो छिमेकी मैत्री सम्बन्ध अझ बलियो बनाउन चाहन्छौं भन्ने विश्वस्त पार्नुपर्छ,” उनी भन्छन्। सुशील कोइराला र शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री हुँदा विदेश मामिला सल्लाहकार रहेका दिनेश भट्टराईको बुझाइमा पनि नेपालले चीनलाई विश्वास दिलाउनै पर्नेछ। मन्त्री खनालका लागि यो चीन भ्रमण परीक्षा नै हो। उनी भन्छन्, “चीन धेरै सशङ्कित छ। उसलाई विश्वास दिलाउन अत्यन्त जरुरी छ। यसमा परराष्ट्रमन्त्री कतिको सफल हुन्छन् भन्ने कुरामा यो भ्रमणको परीक्षण हुनेछ।”

निर्वाचनपछि झन्डै दुई तिहाइ मत प्राप्त गरी बलियो सरकार गठन भएको छ। यो राजनीतिक अवस्था सामान्यतया सम्बन्ध, सहकार्य र द्विपक्षीय साझेदारीका लागि अझ अनुकूल हुनुपर्ने मानिन्छ। तर किन छिमेकीहरू अझ सशङ्कित भएको प्रश्न उठ्छ। कूटनीतिज्ञ भट्टराईले जेन जी आन्दोलन, त्यसपछिका गतिविधि र त्यस सम्बन्धी कुराकानीहरूलाई कारण मान्छन्, जुन चीनविरोधी गतिविधि संग जोडिएका छन्। “हालको सरकार पश्चिमोन्मुख देखिन्छ भनेर चीनलाई विश्वास दिलाउनु वर्तमान मुख्य आवश्यकता हो,” उनी भन्छन्, “हामी कतिसम्म विश्वसनीय देखिन्छौं त्यो महत्वपूर्ण छ।”

नेत्रविक्रम चन्द नेतृत्वको नेकपाले सचिवालय सदस्य उमा भुजेललाई पार्टीका सबै जिम्मेवारीहरूबाट मुक्त गरेको छ। भुजेलमाथि पार्टीको नीति विपरीत गुटबन्दी र भड्कावादी गतिविधि गरेको आरोप लगाउँदै कारबाही गरिएको हो। उमा भुजेल सशस्त्र द्वन्द्वको क्रममा गोरखा जेल ब्रेक गर्नेमध्येकी एक महिला हुन्। १ असार, काठमाडौं।

नेत्रविक्रम चन्द (विप्लव) नेतृत्वको नेकपा (माओवादी)ले सचिवालय सदस्य उमा भुजेल (सिलु)लाई कारबाही गरेको छ। सोमबार बसेको नेकपा (माओवादी)को सचिवालय बैठकले उनलाई सबै जिम्मेवारीबाट मुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो। ‘…सचिवालय सदस्य कमरेड सिलुले केन्द्रीय समिति बैठकपछि महासचिवसँग गम्भीर छलफल हुँदाहुँदै पार्टीका विचार, नीति, निर्णयविरुद्ध निरन्तर विचलनकारी, पलायनवादी गुटबन्दी गर्दै हिडेको, पार्टी कार्यदिशा, नेतृत्व र जनक्रान्तिविरुद्ध भड्कावादी गतिविधि सञ्चालन गरेकाले उहाँलाई पार्टी केन्द्रीय समितिलगायत सम्पूर्ण जिम्मेवारीबाट मुक्त गर्ने निर्णय गरियो’ विप्लवले जारी गरेको पत्रमा उल्लेख छ।

१ असार, विराटनगर । कोशी प्रदेश सरकारले प्रदेशको पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि आर्थिक वर्ष २०८३/८४ मा ३ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ। यस बजेटले पर्यटकीय क्षेत्रको पूर्वाधार विकास तथा प्रचारप्रसार समेटेको छ। सोही बजेट अन्तर्गत प्रदेशले आगामी दुई वर्ष मनाउने भ्रमण वर्षको कार्यक्रम पनि राखेको छ। यसअघि चालु आर्थिक वर्षलाई पर्यटन वर्ष घोषणा गरेपछि, प्रदेश सरकारले आगामी दुई वर्षका लागि पनि पर्यटन वर्ष घोषणा गरेको छ।

१ असार, काठमाडौं । नेकपा एमालेका सांसद क्षितिज थेबेले आगामी आर्थिक वर्षका लागि संसद्मा प्रस्तुत बजेटले युवाहरूमा उत्साह जगाउन नसकेको बताउनुभएको छ। सोमबार प्रतिनिधि सभामा मन्त्रालयगत शीर्षकमाथिको बजेट छलफलका क्रममा उहाँले यस्तो टिप्पणी गर्नुभएको हो। ‘समग्रमा बजेटको आकार ठूलो छ। शब्द चयनहरू आकर्षक छन्। प्रस्तुती प्रभावशाली छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘यस सरकारप्रति असाध्यै ठूलो आशा थियो। म एक युवा सांसद हुँ, त्यसैले भित्र अत्यन्त उत्साह थियो। तर बजेट वक्तव्य पढेपछि, सुनेपछि त्यो उत्साह रहन सकेन।’

लामो समयसम्म युवा आन्दोलनलाई नेतृत्व गर्दै आउनुभएको स्मरण गर्दै, उहाँले युवा मन्त्रालयसँग सम्बन्धित आफ्नो धारणा राख्नुभएको छ। चुनावका बेला युवाबाट आफूलाई सोधिएको प्रश्न याद गर्दै भन्नुभयो, ‘तपाईंको पार्टीले कति युवालाई रोजगारी दिन्छ?’ यस्तै प्रश्न रास्वपाले पनि सामना गरेको उहाँले बताउनुभयो र रोजगारी सिर्जना गर्ने सबैले वाचा गरेको उल्लेख गर्नुभयो। तर बजेट आएपछि युवाहरूले आशा गरेको रोजगारीको अवसर नपाएको उहाँको भनाइ छ। ताप्लेजुङमा हुने अलैंची उत्पादनको विषय पनि उहाँले उठाउनुभयो। नेपालको कुल उत्पादनको ४४ प्रतिशत अलैंची ताप्लेजुङमै उत्पादन हुन्छ। यसको प्रवर्द्धनका लागि सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय बजार समन्वय गर्नुपर्ने थियो। न्यूनतम समर्थन मूल्य तोक्नुपर्ने उहाँको अनुरोध छ। यसो गर्न सके ठूलो संख्यामा युवालाई रोजगारी दिने सम्भावना छ।

सरकारले कुनै पनि हालतमा गुजारा चलाउनुपर्ने नीति बजेटमा प्रस्तुत भएको उल्लेख गर्दै उहाँले संविधानले शिक्षा र स्वास्थ्यलाई मौलिक हकको रूपमा सुनिश्चित गरेको सम्झनुभयो। ‘‘संविधानले प्रदत्त मौलिक हकमा आर्थिक बोझ लगाइएको छ,’’ उहाँले भन्नुभयो। ‘‘शिक्षामा अतिरिक्त समता शुल्कले बुद्धिमा बिर्को रोपियो, जसले ज्ञानको अभाव जन्मायो। हाम्रो विद्वान अर्थमन्त्रीजस्ता विद्वानहरू उत्पादन नहुनु भन्ने त होइन?’’ उनले बजेटले अभिभावकलाई थप आर्थिक बोझ परेको बताए। स्वास्थ्य क्षेत्रमा समता शुल्क लगाउँदा गम्भीर प्रश्नहरू उठ्ने उहाँले बताउनुभयो। ‘‘अब एउटा अबोध बालक जन्मिँदै गर्दा समेत अतिरिक्त स्वास्थ्य कर तिर्नुपर्ने अवस्था छ, जीवनको अन्तिम यात्रामा अन्त्येष्टि अगाडि मृत्यु सैयामा पनि कर तिर्नुपर्ने घाटो आएको छ,’’ उहाँले भन्नुभयो।

खेलकुद क्षेत्रमा केही कार्यक्रम भएपनि आफ्नै मेहनतले सिर्जित खेलाडीहरूको गुणस्तरीय जीवन, सामाजिक सुरक्षा र खेलपछि भविष्य सुनिश्चित हुने ठोस कार्यक्रम नदेखिएको उहाँको अभिव्यक्ति छ। पर्यटन क्षेत्रमा समेत सरकारले युवाहरूमा आशा जगाउन नसकेको बताउँदै, ताप्लेजुङको कञ्चनजंघा, तोपके गोला, ओलांगचुंगोला र गुन्सा क्षेत्रलाई समेटेर हाई अल्टिच्युड स्पोर्ट्स करिडोर विकास गर्ने योजना सुनाउनुभयो। मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, सोलुखुम्बु लगायत जिल्लाहरूमा असाधारण सम्भावना रहेको भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो।

नेकपा एमालेका नवनियुक्त केन्द्रीय प्रचार तथा प्रकाशन विभाग प्रमुख निरज आचार्यले सोमबार च्यासलस्थित पार्टी कार्यालयमा पदभार ग्रहण गरेका छन्। उनले एमालेको प्रचार कार्यलाई परम्परागत सीमाभन्दा माथि उठाएर डिजिटल सञ्चारमा केन्द्रित गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। आचार्यले पार्टी, नेतृत्व र विचारविरुद्ध फैलाइने भ्रम तथा दुष्प्रचारको सत्य र तथ्यका आधारमा प्रतिवाद गरिने बताए।

पदभार ग्रहणलगत्तै उनले सूचना र प्रविधिको युगमा प्रचारप्रसारको शैलीलाई आधुनिक र प्रभावकारी बनाउन प्रयास गर्ने बताए। पार्टीको विचारलाई डिजिटल माध्यमबाट हरेक नागरिकसम्म पुर्‍याउने प्रतिवद्धता पनि उनले व्यक्त गरे। अब एमालेको प्रचार कार्य परम्परागत सीमाभन्दा माथि उठेर डिजिटल सञ्चारमा केन्द्रित हुने उनका भनाइ छन्।

‘हाम्रो विचार–डिजिटल सञ्चार, अब एमालेको विचार हरेक नागरिकको मोबाइल स्क्रिन र मन–मनमा पुग्नेछ,’ प्रचार तथा प्रकाशन विभाग प्रमुख आचार्यले भने, ‘हामी प्रविधिलाई पछ्याउने मात्र होइन, प्रविधिको नेतृत्व गर्ने विभागका रूपमा अघि बढ्नेछौँ।’ आचार्यले पार्टी, नेतृत्व र विचारविरुद्ध फैलाइने भ्रम तथा दुष्प्रचारको सत्य र तथ्यका आधारमा प्रतिवाद गरिने बताए।

‘हामी प्रोपोगान्डा र दुष्प्रचार गर्दैनौँ, तर विरोधीका हरेक भ्रमलाई सत्यको बलले ध्वस्त पार्नेछौँ। सत्यभन्दा शक्तिशाली कुनै प्रचार हुँदैन,’ उनले भने। आचार्यले आफू विभागको ‘कमान्डर’ नभई सबैको ‘सहयात्री’ का रूपमा काम गर्न आएको उल्लेख गर्दै सामूहिक नेतृत्व, टिमवर्क र आधुनिक कार्यशैलीलाई प्राथमिकता दिने बताए। आचार्यले पार्टी नेतृत्वप्रति विश्वास र जिम्मेवारीका लागि आभार व्यक्त गरे। साथै, विभागलाई अहिलेको अवस्थामा पुर्‍याउन योगदान दिने निवर्तमान नेतृत्व र टोलीप्रति धन्यवाद व्यक्त गर्दै हिजोका उपलब्धिलाई निरन्तरता दिँदै नयाँ ऊर्जा र प्रविधिसहित विभागलाई थप प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता जनाए।