लेखक: space4knews

२ असार, काठमाडौं । अस्ट्रेलियन बिग ब्यास लिग (बीबीएल) अन्तर्गतका दुई फ्रेन्चाइज टिम मेलबर्न स्टार्स र मेलबर्न रेनेगेड्स आगामी सिजन पनि पृथक टोलीको रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्ने भएका छन्। यी दुई टिम बीचको मर्जर प्रक्रिया हालका लागि स्थगित गरिएको छ। निजीकरणसम्बन्धी छलफल जारी रहँदा क्रिकेट भिक्टोरियाले आगामी सिजन दुवै टिम यथावत् रहने पुष्टि गरेको छ। पहिले स्टार्स र रेनेगेड्सलाई एकीकृत गरी नयाँ ब्रान्डअन्तर्गत एक टिम बनाउने योजना अघि बढाइएको थियो। रेनेगेड्सको १०० प्रतिशत लाइसेन्स निजी लगानीकर्तालाई बेच्ने र मेलबर्नको नयाँ टिम गठन गर्ने विषयमा छलफल भए तापनि निजीकरण प्रक्रिया ढिला भएकाले आगामी सिजनका लागि पुनर्ब्रान्डिङ नगर्ने दुवै क्लबहरूले संयुक्त रूपमा जानकारी दिएका छन्।

‘यो क्लबप्रतिको तपाईंहरूको समर्थन, निष्ठा र गर्वप्रति हामी आभारी छौँ। आगामी गर्मीयाममा मैदानमा पुनः भेट हुने अपेक्षा राख्छौँ,’ क्लबसँग सम्बन्धित संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ। क्रिकेट भिक्टोरियाले निजी लगानीको लागि ‘सेल्फ-डिटर्मिनेसन मोडल’लाई सिद्धान्तका आधारमा समर्थन गरिसकेको छ। निजीकरण प्रक्रिया अघि बढिरहेको कारण हाल टिमहरूले नयाँ खेलाडी अनुबन्ध गर्न पाउने छैनन्। पुनर्ब्रान्ड गरिएको मेलबर्न टिमका लागि क्रिकेट भिक्टोरियाले ‘रेन्जर्स’, ‘म्याजिक’ र ‘ब्लेजर्स’ नाम ट्रेडमार्कका लागि दर्ता गराएको छ। नयाँ टिमले भिक्टोरियाको एकदिवसीय टिमजस्तै निलो र सेतो रंगको जर्सी प्रयोग गर्ने प्रारम्भिक योजना बनाएको छ।

तर निजीकरणको अर्को चरण अघि बढाउन चार विषयमा सहमति आवश्यक रहेको क्रिकेट अस्ट्रेलियाले बताएका छन्। ती विषयहरूमा नयाँ बिग ब्यास लिगको शासकीय संरचना, क्रिकेट अस्ट्रेलियाको प्रशासनिक संरचनामा परिवर्तन, खेलाडी संघ (एसीए)सँगको सहमति, तथा राज्य संघहरूसँगको आर्थिक वितरण समावेश छन्। गत सिजन मेलबर्न स्टार्स अंक तालिकामा चौथो स्थानमा रहँदै प्लेअफ पुगेको थियो, तर होबार्ट हरिकेन्ससँग पराजित हुँदै बाहिरिएको थियो। रेनेगेड्स भने आठ टोलीमध्ये सातौं स्थानमा सीमित भएको थियो। क्रिकेट अस्ट्रेलियाका अध्यक्ष माइक बेयर्डले राज्य संघहरूले प्रस्तावलाई आफ्ना बोर्डमा थप छलफल गर्ने र यसले क्रिकेटको भविष्यका लागि स्पष्टता ल्याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

२ असार, काठमाडौं । जापानमा आयोजना हुन लागेको २०औं एसियाली खेलकूद (एसियन गेम्स) का लागि पौडी खेलाडी छनोट प्रक्रिया अत्यन्तै गम्भीर धाँधली र अनियमितताले ग्रस्त भएको भन्दै राष्ट्रिय खेलाडीहरूले विरोध प्रकट गरेका छन्। नेपालका नम्बर एक पौडीबाज इर्भिन श्रेष्ठ, मेधावी केसी लगायतका खेलाडीहरूले नेपाल पौडी संघले पूर्वसञ्चार र नियमको उल्लंघन गर्दै रातारात छनोट मापदण्ड परिवर्तन गरी खेलाडीहरूको मनोबल घटाउने काम गरेको आरोप लगाएका छन्। मंगलबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गर्दै खेलाडी, प्रशिक्षक र अभिभावकहरूले खेलकुदको विश्वसनीयतामा प्रश्न उठाउँदै न्यायका लागि सर्वोच्च अदालत पुगेको जानकारी गराए।

मुख्य विवाद के हो? नेपाल पौडी संघले गत वैशाख १० गते सूचना जारी गर्दै २०८३ साल जेठ २३ र २४ गते आयोजना गर्न लागिएको ‘तेस्रो नेपाल एक्वाटिक च्याम्पियनसिप’ लाई एसियन गेम्सको ‘प्रि-क्वालिफिकेशन’ (प्रारम्भिक छनोट) को रूपमा घोषणा गरेको थियो। सूचनाअनुसार, उक्त प्रतियोगिताबाट महिला र पुरुषतर्फ ८-८ जनालाई छनोट गरी असारको तेस्रो साता ‘क्वालिफिकेशन’ (अन्तिम छनोट) प्रतियोगिता गराइने तय थियो। तर, जेठ २३ गते पहिलो दिनको खेल समाप्त गरेपछि, २४ गते बिहान बिना छाप र हस्ताक्षरको सूचना सामाजिक सञ्जाल र खेलस्थलमा टाँसिएर सो च्याम्पियनसिपलाई नै ‘अन्तिम छनोट’ मा परिणत गरियो। खेल आधाभन्दा बढी सकिएपछि मापदण्ड परिवर्तन गरिएकोमा खेलाडी इर्भिन श्रेष्ठले ठूलो षड्यन्त्र र धोखाधडी भएको आरोप लगाए।

‘आधी खेल सकिएपछि बिना छाप र हस्ताक्षर सूचना जारी गर्दै प्रि-क्वालिफिकेशनलाई क्वालिफिकेशनमा परिवर्तन गर्नु खेल नियम विपरीत छ। राष्ट्रिय खेलकूद परिषद् (राखेप) ले जेठ २२ गते ५ दिनभित्र नाम पठाउन भनेको बहाना बनाइएको छ, जबकि आयोजक जापानले असार १७ गते (जुलाई १) सम्मको समय दिएको छ। समय बाँकी छ, कसको स्वार्थका लागि नियम मिचियो?’ नेपालका नम्बर १ पौडीबाज इर्भिन श्रेष्ठले प्रश्न गरे। खेलाडीहरूले प्रविधिमा लापरवाही र डोपिङ जाँचको अभावलाई समेत गम्भीर विषयको रुपमा उठाएका छन्। पहिलो दिनको हिट्सहरु अन्तर्राष्ट्रिय नियम अनुसार आधुनिक प्रविधि ‘टच बोर्ड’ को सट्टा हाते घडी (स्टपवाच) प्रयोग गरिएको उनीहरूको आरोप छ।

अन्तर्राष्ट्रिय खेलको छनोटमा यस्तो लापरवाही हुनु र खेल तालिका पटक-पटक परिवर्तन गर्दा संघको गैरजिम्मेवारी प्रष्ट भएको खेलाडीहरुले बताए। साथै, प्रतिस्पर्धा मा अनिवार्य ‘डोपिङ टेस्ट’ समेत नगरेको जनाए। राष्ट्रिय पौडी खेलाडी मेधावी केसीले यस्तो अन्याय सहनु ठूलो पाप भएको भन्दै खेलकुद क्षेत्रमा यस्ता बेथिति र अनियमितताले देशका प्रतिभाशाली खेलाडीहरू विदेश पलायन भइरहेका बताइन्। उनले भनिन्, ‘जे छनोट भए पनि हाम्रा साथीहरू हुनेछन्, तर प्रक्रिया पूर्व सूचना र नियमअनुसार हुनुपर्छ। भविष्यमा नैतिकता र क्षमतावाला खेलाडीहरू अन्यायमा नपरोस् भनेर हामी आवाज उठाएका हौं। अन्याय गर्ने भन्दा त स्वीकार्नु झन् ठूलो पाप हो।’

पौडी प्रशिक्षक मेघ लामाले खेल तालिका र मापदण्ड बारम्बार परिवर्तन हुँदा खेलाडीहरूको मानसिकता र तयारीमा गम्भीर असर पर्ने बताए। इर्भिनका अभिभावक महेश्वर श्रेष्ठले पनि नियम र भावना विपरीत हुँदै छनोट प्रक्रियाले संघको विश्वसनीयता नै घटाएको टिप्पणी गरे। प्रशिक्षक लामाले भने, ‘घटी-गरे सूचनाहरू र छनोट मापदण्ड बारम्बार परिवर्तन गर्दा खेलाडीप्रति अन्याय भइरहेको छ। खेल तालिका अनुसार खेल आयोजना हुन सके मात्र नतिजा राम्रो आउँछ।’

इर्भिन श्रेष्ठका अभिभावक महेश्वर श्रेष्ठले खेलाडीहरूले मेहनत गरि राखेको लक्ष्य पूरा गर्ने क्रममा अनावश्यक अवरोध आउनु गम्भीर विषय सावित हुनुपर्ने बताए। उनीहरूले खेल नियम र प्रक्रियाअनुसार खेल खेलाउन आग्रह गरे। नियम विपरीत हुनुले खेल सम्बन्धी निकायहरूको विश्वसनीयता उच्चारणमा अन्तर ल्याएकोमा ध्यानाकर्षण गराए।

सर्वोच्च अदालतले छलफलका लागि दुवै पक्षहरूलाई बुधबार असार ३ गते बोलाएको छ। अदालतले नेपाल पौडी संघ, राष्ट्रिय खेलकूद परिषद् र नेपाल ओलम्पिक कमिटीलाई लिखित जवाफ पेश गर्ने आदेश पनि दिएको छ। असार १७ गतेसम्म खेलाडीहरूको नाम पठाउन समय बाँकी रहेकाले खेलाडीहरूले पौडी संघलाई नियमअनुसार पुनः अन्तिम छनोट आयोजना गरी गल्ती सच्याउन आग्रह गरेका छन्। खेल क्षेत्रमा व्याप्त यस्ता अनियमितताको निष्पक्ष छानबिन नभए समग्र देशकै खेल प्रतिष्ठामा संकट आउने चेतावनी पनि उनीहरूले दिएका छन्।

२ असार, काठमाडौं । वर्तमान विश्व फुटबलका सबैभन्दा प्रभावशाली स्ट्राइकरमध्ये एक एर्लिङ ब्रान्ट हालान्ड हुन्। क्लब फुटबलमा गोल गर्ने मेसिनका रूपमा प्रसिद्ध हालान्डको फिफा विश्वकपमा खेल्ने सपना साकार हुँदैछ। हालान्डसहितको नर्वे टोलीले २८ वर्षपछि फिफा विश्वकपमा पुनः प्रवेश गरेको छ। समूह आई मा रहेको नर्वेले इराकसँगको खेलमा हालान्डले विश्वकपमा आफ्नो डेब्यु गर्नेछन्। यो खेलमा सबैको नजर विशेषगरी हालान्डमाथि हुनेछ। हालान्डले बोरुसिया डर्टमन्डदेखि म्यानचेस्टर सिटीसम्म आफ्नो गोल गर्ने क्षमता देखाइसकेका छन् र उनले फिफा विश्वकपमा पनि यस्तै प्रदर्शन गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।

नर्वे र इराक दुवै टोलीका लागि यो खेल पुनरागमन उत्सवको रूपमा रहनेछ। नर्वे सन् १९९८ पछि पहिलोपटक विश्वकपको मुख्य चरणमा छनोट भएको हो भने इराक सन् १९८६ को मेक्सिको विश्वकपपछि ४० वर्षपछि विश्वकपमा फर्कँदैछ। फिफा वरियतामा नर्वे ३१ औं र इराक ५७ औं स्थानमा रहेका छन्। नर्वेले युरोपियन छनोटमा सर्वाधिक ३७ गोल गर्दै उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेको थियो। नर्वे चौथो पटक विश्वकपमा खेलेको हो। दी लायन्स अफ मेसोपोटामिया भनेर परिचित इराक दोस्रोपटक विश्वकपमा खेल्दैछ र पहिलो जितको खोजीमा छ। सन् १९८६ मा विश्वकप डेब्यु गर्दा इराकले समूहका सबै तीन खेल गुमाएको थियो। इराकले इन्टरकन्टिनेन्टल प्लेअफमा बोलिभियालाई २-१ ले पराजित गर्दै यस संस्करणको विश्वकप प्रवेश गरेको थियो। फ्रान्स र सेनेगलजस्ता बलिया टोलीहरू रहेको समूह आईलाई ग्रुप अफ डेथ मानिन्छ। त्यसैले विश्वकप पुनरागमनमा दुवै टोलीले सुखद नतिजासहित यात्रा सुरु गर्न चाहन्छन्। नर्वे र इराकबीचको खेल बोस्टन स्टेडियममा नेपाली समयअनुसार बुधबार बिहान पौने ४ बजे सुरु हुनेछ।

२ असार, काठमाडौं । साविक उपविजेता फ्रान्सले फिफा विश्वकप २०२६ मा पहिलो पटक अफ्रिकी राष्ट्र सेनेगलसँग प्रतिस्पर्धा गर्दा २४ वर्षअघिको त्यो खेल सबैले सम्झनेछन् । फिफा विश्वकपमा यी दुई टोलीबीच भएको त्यो नै एकमात्र खेल थियो । अझ भनौँ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यी दुई टोलीबीच त्यही एकमात्र खेल भएको थियो । साविक विजेताको रूपमा जापान र दक्षिण कोरियामा भएको विश्वकप खेल्न पुगेको फ्रान्स समूह चरणको पहिलो खेलमै सेनेगलसँग स्तब्ध भएको थियो । नतिजा सेनेगलले १-० ले आफ्नो पक्षमा पारेको थियो । समूह आई मा रहेका यी दुई टोलीबीचको खेल बुधबार बिहान पौने १ बजे मैदानमा सुरु हुनेछ । हाल विश्वकपका लागि सबैभन्दा सन्तुलित टोलीको रूपमा प्रस्तुत हुँदै गरेको फ्रान्सलाई उपाधिको प्रबल दावेदारको रूपमा हेरिएको छ र सेनेगलसँगको खेलमा फ्रान्सले २४ वर्ष पुरानो हारको बदला लिने लक्ष्य राखेको छ।

विश्वकप जितिसकेका कप्तान केलियन एमबाप्पेको नेतृत्वमा रहेको फ्रान्सेली टोलीमा अहिले उसमान डेम्बेले, माइकल ओलिस, डिजाएर डोउजस्ता खेलाडी अग्रपंक्तिमा छन् भने औरेलियन चुवामेनी, एड्रिएन रेबिओटले मिडफिल्ड सम्हाल्नेछन् । यस पटक फ्रान्सलाई स्पेनसँग उपाधिको प्रबल दावेदारको रूपमा हेरिएको छ र त्यसका लागि पहिलो खेलदेखि नै राम्रो सुरुवात गर्ने लक्ष्यमा छ । गत दिन, स्पेनलाई विश्वकपको नवप्रवेशी केप भर्डेले गोलरहित बराबरीमा रोक्न सफल भएको थियो । यो नतिजाले धेरैलाई आश्चर्यमा पारेको थियो । त्यसैले फ्रान्सले पनि पहिलो खेलमा सेनेगललाई कम आँक्ने छैन । अहिले सेनेगल अफ्रिकाको बलियो टोलीको रूपमा रहेको छ । फिफा वरियतामा फ्रान्स तेस्रो र सेनेगल १५औं स्थानमा छन् ।

फ्रान्सका मुख्य प्रशिक्षक डिडियेरे डेस्च्याम्प खेलाडी र प्रशिक्षक दुवैको रूपमा विश्वकप जित्ने थोरै व्यक्तिमध्ये एक हुन् । उनलाई यस पटकको विश्वकप जितेर फ्रान्सको प्रशिक्षक यात्रा सफलतापूर्वक अन्त्य गर्ने मौका छ । डेस्च्याम्पले विश्वकपपछि आफ्नो स्थान पूर्व कप्तान जिनेदिन जिदानलाई हस्तान्तरण गर्ने योजना बनाएका छन् । त्यसैले अमेरिका विश्वकपमा उनी सर्वकालिन महान प्रशिक्षक बन्ने अवसर पाउनेछन् । अमेरिकामा फ्रान्सले दोस्रो पटक विश्वकप जित्ने मौका पाउँदैछ । साथै, डेस्च्याम्पले सबैभन्दा धेरै विश्वकप जित्ने प्रशिक्षक बन्ने अवसर पनि छ । यदि फ्रान्सले समूह चरणका तीनवटै खेल जित्यो भने, डेस्च्याम्पले जर्मन प्रशिक्षक हेल्मुट शोनको १६ खेलको कीर्तिमान भंग गर्नेछन् ।

२ असार, काठमाडौं । एटलान्टा स्टेडियममा खेल सकिएपछि सबै क्यामेराहरु भोजिन्हातर्फ केन्द्रित भए। उनका आँखाबाट आँसु खसे। चार दशक पार गरिसकेका यो खेलाडीले विश्वकपजस्तो विशाल मञ्चमा स्पेन जस्ता शक्तिशाली टिमविरुद्ध शानदार प्रदर्शन गरेपछि यो बिलकूल स्वाभाविक थियो। विश्वकपकै पहिलो खेलमा, ४० वर्षको उमेरमा डेब्यु गर्दै, उपाधिको दावेदार टिम स्पेनलाई गोलरहित बराबरीमा रोक्न उनी मुख्य नायक बने। उनी हुन् भोजिन्हा। एक दिनअघि सम्म विश्व फुटबलमा उनको नाम सुन्न नपाएको भोजिन्हा अहिले स्पेनविरुद्धको उत्कृष्ट प्रदर्शनपछि विश्वभर चर्चित छन्। अफ्रिकी राष्ट्र केप भर्डेले फिफा विश्वकप २०२६ मा पहिलो खेलमै २०१० का विश्व च्याम्पियन स्पेनलाई गोलरहित बराबरीमा रोकेर नयाँ इतिहास रच्दा, ४० वर्षका गोलकिपर भोजिन्हा स्टार बनेका छन्।

स्पेनविरुद्ध भोजिन्हा पर्खालझैँ उभिए। स्पेनका फरवार्डहरू उनलाई पार गर्न सकेनन्। विश्वफुटबलका युवा स्टार लामिन यमालले दोस्रो हाफमा खेले पनि केप भर्डेविरुद्ध कुनै प्रभाव पार्न सकेनन्। ५ लाखभन्दा कम जनसंख्या भएको सानो टापु राष्ट्र केप भर्डेको यो ऐतिहासिक प्रदर्शनमा ४० वर्षीय भोजिन्हा मुख्य नायक रहे। स्पेनका विश्वप्रसिद्ध स्ट्राइकरहरूलाई निराश पार्दै उनले ‘प्लेयर अफ द म्याच’ अवार्ड पाए। अहिले भोजिन्हा विश्वफुटबल र सामाजिक सञ्जालमा निकै चर्चित छन्। मैदानभित्र स्पेनलाई रोक्ने भोजिन्हाको सामाजिक सञ्जालमा फलोअर्सको ठूलो भिड लाग्न थालेको छ। स्पेनविरुद्धको बहादुरीपूर्ण खेलमा स्पेनले ७४ प्रतिशतभन्दा बढी बल कब्जा गर्दै २७ पटक गोल प्रयास गर्‍यो, तर यी सबै प्रयास भोजिन्हाले रोक्न सफल भए। उनले ७ उत्कृष्ट बचाउ गरे र स्पेनलाई सहज गोल गर्नबाट बचाए। उनी नभएको भए स्पेनले आधा दर्जन गोल गर्न सक्ने अवस्था थियो।

खेलपछि भोजिन्हाले सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना भावना व्यक्त गर्दै भने, कि भिसा समस्या र आर्थिक अभावका कारण उनकी आमा अमेरिका आएर खेल हेर्न पाइनन्, र हजुरबुबा-हजुरआमा नदेखेपछि उनी भावुक बने। ‘म रोएँ किनभने मलाई हुर्काउने मेरा हजुरबा-हजुरआमा दुर्भाग्यवश यहाँ हुनुहुन्न। उहाँहरू मेरो लागि सबैथोक हुनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘मेरी आमा पनि भिसाको कारण यहाँ आउन सकिनन् किनभने त्यसमा लाग्ने खर्च थिएन। म चाहन्थे उहाँलाई यही खेल हेर्दैँ।’ २५ वर्षको उमेरमा राष्ट्रिय टिममा डेब्यु गरेका भोजिन्हाको वास्तविक नाम जोसिमार जोसे एभोरा डियास हो र भोजिन्हा उनको उपनाम हो। उनका जन्म केप भर्डेको मिन्डेलोमा भएको हो। अधिकांश आधुनिक फुटबलरले सानै उमेरमा खेल सुरु गर्ने बेलामा भोजिन्हाले २५ वर्षको उमेरमा मात्र व्यावसायिक फुटबल खेल्न शुरू गरे।

उनी केप भर्डे, माल्डोभा, रोमानिया, साइप्रस र पोर्चुगलका तल्लो डिभिजन क्लबहरूबाट खेलेका छन्। हाल पोर्चुगिज क्लब चाभेसमा आबद्ध छन्। सन् २०१२ मा राष्ट्रिय टोलीमा डेब्यु गरेका उनले अहिलेसम्म ९० खेल खेलिसकेका छन्। १० वर्षभन्दा बढी राष्ट्रिय टोलीमा खेलेका भोजिन्हा टिमका महत्वपूर्ण सदस्य बनिसकेका छन्। केप भर्डेलाई पहिलोपटक विश्वकपमा छनोट गराउन पनि उनको भूमिका निर्णायक रह्यो। ४० वर्ष १२ दिनको उमेरमा विश्वकपमा डेब्यु गरेपछि उनी विश्वकपमा डेब्यु गर्ने दोस्रो सबैभन्दा वृद्ध खेलाडी बने। इजिप्टका गोलकीपर एसा हल हाडारी ४५ वर्षको उमेरमा विश्वकपमा डेब्यु गरेका थिए। भोजिन्हाले टिमको एकता नै सबैभन्दा ठूलो हतियार भएको बताए। ‘हाम्रो सबैभन्दा ठूलो शक्ति हाम्रो एकता हो,’ उनले भने, ‘धेरैले हामीलाई यहाँ फेरी मजा लिन मात्र आएको सोच्थे, तर हामीसँग राम्रो टिम छ र हामी प्रतिस्पर्धा गर्न आएका हौं। यो हाम्रो पहिलो पटक हो, तर हामीले राम्रो प्रदर्शन गर्ने लक्ष्य राखेका छौं।’

इन्स्टाग्राममा फलोअर्सको संख्यामा अचानक बृद्धि भएको छ। स्पेनविरुद्धको प्रदर्शनपछि भोजिन्हा एक रातमै चर्चामा आएका छन्। खेलअघि उनको करिब ५०,००० फलोअर्स मात्र थिए। अहिले यो संख्या ५ मिलियनभन्दा बढी पुगेको छ र अझै बढिरहेको छ। भोजिन्हा विश्वकप २०२६ को सबैभन्दा ठूलो ‘ब्रेकआउट स्टार’ र इन्टरनेट सेन्सेसन बनेका छन्। न कुनै ठूलो क्लबसँग सम्झौता छ, न उमेरले ४० वर्ष पुगेको छ, तर दृढ इच्छाशक्ति र मेहनतले विश्वमञ्चमा आफूलाई प्रमाणित गर्न सकिने उदाहरण उनले प्रस्तुत गरेका छन्। उनको उत्कृष्ट प्रदर्शन र केप भर्डेको विश्वकप डेब्युमा यो ऐतिहासिक बराबरी सदैव विश्वकप इतिहासमा स्वर्ण अक्षरमा रहनेछ।