जुडो खेलाडी विकास विक र उनका भाई विशेष विकले नागोया एसियाली खेलकुदमा नेपाली जूदोको प्रतिनिधित्व गर्दै प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। विकासले ६० किलो तौल समूहमा भने विशेषले ६६ किलो तौल समूहमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। एसियाली खेलकुदजस्तो महत्त्वपूर्ण मंचमा एउटै घरका दाजुभाइहरुको सहभागी हुनु साँच्चिकै विशेष घटना हो। राष्ट्रिय टोलीदेखि एसियाडसम्म पुग्ने यी दाजुभाइहरूको मेहनत र संघर्षको कथा फरक छ।
रोल्पामा जन्मिएका, काठमाडौं हुँदै भारतमा लामो समय जूडोमा अभ्यास गरेका २५ वर्षीय दाजु विकास र १८ वर्षीय विशेष बीचको सङ्घर्ष, संयम र समर्थनको कथा धेरै प्रेरणादायी छ। विकासको खेल यात्रा कराटेबाटै सुरु भयो। उनका प्रशिक्षक र बाबु कुल बहादुर विकले रोल्पामै कराटे सिकाउने गरेका थिए। विकासले त्यहाँ कराटे सिक्न थालेर थप सिक्ने आशमा काठमाडौं आएका थिए, तर आर्थिक अभावका कारण त्यहाँ बस्ने र सिक्ने अवस्था चुनौतीपूर्ण थियो।
उनका बाबु पनि भारत गाइसकेका थिए। त्यसपछि विकासले भारतमा केही गर्ने योजना बनाए। भारतको छात्रवृत्ति पाएपछि उनले २०१८ मा पञ्जाब इन्स्टिट्युट अफ स्पोर्ट्समा एक वर्षको छात्रवृत्तिसहित अध्ययन तथा तालिम थाले। विकासले भने, “त्यहाँ खेलाडीहरुको परीक्षण थियो, म जूडोमा चयन भएँ। प्रिन्सिपलले पनि जूडो सिख्न सुझाव दिएपछि मेरो खेल जीवन पूर्णरूपमा जूडोतर्फ मोडियो।”
एक वर्षको प्रशिक्षण पश्चात विकास राम्रो जूडो खेलाडी बने। छात्रवृत्ति अवधि समाप्त भएपछि प्रशिक्षकहरूले केरलामा थप तालिम लिन सल्लाह दिए, तर विकासले नेपाल फर्केर प्रशिक्षण जारी राख्ने निर्णय गरे। काठमाडौँमा बस्न र अभ्यास गर्न आर्थिक स्थितिले चुनौती दियो। विकासले भने, “बाबुले भने, ‘तिमी जा, खर्च मेरो जिम्मा,’ त्यो सुनेर म हिम्मत जुटाएर फर्किए।” नेपालमा बिताएको त्यो समय उनले निकै कष्टकर अनुभव गरे—साथीहरूले मन नपराउनु, फरक व्यवहार, खेलमा जित नपाउनु सबैले डरायो।
त्यो बेला उनको मुख्य गुरु मनोज केसी थिए, तर दुर्भाग्यवश उनी आकस्मिक निधन भई। विकास काठमाडौँमा एक्लोपना महसुस गरे। उनले भने, “म खेल छोड्नै लागेको जस्तो थियो।” त्यही बेला कोविड-१९ महामारी सुरु भयो। एक्लोपना हटाउन उनले पुनः भारत फर्कने निर्णय गरे र चण्डीगढ़मा आफ्नो भाइलाई पनि लिएर जूडो सिकाउन लगे। त्यहाँ प्रशिक्षण र आवास निशुल्क थियो, तर अरू खर्च जुटाउन चुनौतिहरू थिए। उनले भने, “लामो समय जूडोमा लागेपछि यसैमा केही गर्ने सोच बनायो, छोड्न सकिन।”
तीन वर्षको सुधारपछि विकासले १९ औं एसियाली खेलकुद छनोटको लागि नेपाल फर्किए। सन् २०२२ मा हान्चाउ एसियाड छनोट खेल्न उनी नाइट बसमा काठमाडौँ बसपार्क पुगे। छनोट नयाँ बजारको मल्टि-पर्पस भेन्यूमा आयोजना थियो। बसपार्कमा झोला राखेर दौडिएर पुगेका उनको ट्रायलमा समय केवल ५ मिनेट बाँकी थियो। तर तौल जाँच्दा उनको तौल १०० ग्राम बढी देखियो। १०० ग्राम बढी तौलको कारण उनलाई छनोटबाट बहिष्कार गरियो। विकासले भने, “मैले कति अनुरोध गरें, रोएँ पनि। तर मलाई ‘रुल इज रुल’ भन्दै खेल्न दिएनन्। म त्यति बेला निकै दुःखी थिएँ, त्यो मेरो लागि एउटा ठूलो अनुभव थियो।”
तर विकासले हार मानेनन्। छात्रावासमा बसेर प्रशिक्षण कडा बनाए। त्यसै बीच नवौं राष्ट्रिय खेलकुद पोखरामा आयोजना भयो जहाँ उनले स्वर्ण पदक जिते। भाग्य पनि विकाससंग थियो। कोभिडको कारण एसियाली खेलकुद एक वर्ष पछि सारिएपछि विकासलाई अर्को अवसर मिल्यो। यसपटक उनले समयमै पुगेर एसियन गेम्समा छनोट हुन सफल भए। हान्चाउमा नयाँ इतिहास रच्दै उनले एसियाडमा एक बाउट जिते। यो नेपाली जूडोका लागि ४० वर्षपछि पहिलो पटक विपक्षी विरुद्ध जित थियो।
एसियाली खेलकुदपछि विकास पुनः प्रशिक्षणका लागि चण्डीगढ़ गएका थिए। त्यतिबेला राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले ‘मिशन २०२६’ को तयारी गरिरहेको थियो। विकासलाई सहभागी गराउन फोन आयो र त्यसपछि उनी काठमाडौं फर्किए। यद्यपि ‘मिशन २०२६’ को दैनिक भत्ता ३०० रुपैयाँले उनको दैनिक जीवन अझ संघर्षपूर्ण भयो। यसअघि नै उनले नेपाली जूडोमा राम्रो छवि बनाइसकेका थिए। त्यसै बेला नेपाल प्रहरीले उनलाई खेल्न प्रोत्साहित गर्यो, जसले उनको जीवनमा स्थायित्व थप्यो।
२ वर्षअघि, २०८१ सालमा उनी नेपाल प्रहरीले समावेश भए। यसले उनको जूडो यात्रामा स्थायित्व ल्यायो र भाइलाई पनि छेउमा राख्न सफल भयो। विकास एसियाली खेलकुद खेलिरहेको बेला भाइ विशेष भारतमै विद्यालय स्तरको प्रतियोगितामा खेलिरहेका थिए। डेढ पुलिसमा भर्ती भएपछि काठमाडौंमा कोठा लिएर विकासले भाईलाई पनि काठमाडौं बोलाए। दुवैले आफ्नो जूडो यात्रा अझ मज्बुत बनाए। दुवैले राष्ट्रिय प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक जिते। विशेषले बंगलादेश गएर जुनियर च्याम्पियनशिपमा स्वर्ण पदक ल्याए। एसियन सिनियर च्याम्पियनशिपमा पनि दुवैले प्रतिस्पर्धा गरे जसमा विकासले एक प्रतियोगिता जितेका थिए। मिसन २०२६ को पहिलो चरणमा केवल विकास छानिए, पछि विशेष थपिए र दुबै कडा मेहनत गरिरहेका छन्। अहिले दुवैबाट पदक जित्ने आशा गरिएको छ।
