लेखक: space4knews

कालिन्चोक हाइड्रोपावरले १३ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको १३ लाख ७५ हजार प्राथमिक सेयर सर्वसाधारणका लागि निष्कासन गरेको छ। आईपीओमा न्यूनतम १० र अधिकतम १० हजार कित्ताका लागि आवेदन दिन सकिनेछ र आवेदन चैत २५ गतेसम्म खुला रहनेछ। कम्पनीको आयोजना दोलखा जिल्लाको साँगुखोलाबाट ५ मेगावाट क्षमतामा निर्माण गरिएको छ र कुल लागत १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ रहेको छ।

२२ चैत, काठमाडौं। कालिन्चोक हाइड्रोपावरको प्राथमिक सेयर (आईपीओ) सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको छ। कम्पनीले आफ्नो जारी पूँजी ५५ करोड रुपैयाँको २५ प्रतिशत अर्थात् १३ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको १३ लाख ७५ हजार कित्ता सेयर सर्वसाधारणलाई बिक्री गर्न लागेको छ। यसमा आयोजना प्रभावित स्थानीय, वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपाली, सामूहिक लगानी कोष र कर्मचारीहरूलाई बाँडफाँट गरेपछि बाँकी रहेका ६ लाख ८४ हजार ७५० कित्ता सेयर सर्वसाधारणका लागि छुट्याइएको हो।

आईपीओमा न्यूनतम १० र अधिकतम १० हजार कित्ताका लागि आवेदन दिन सकिने जानकारी बिक्री प्रबन्धक आरबीबी मर्चेन्ट बैंकिङले दिएको छ। आवेदन चैत २५ गतेसम्म खुला रहनेछ। आईपीओको मूल्याङ्कनमा केयर रेटिङ नेपालले कम्पनीलाई बीबी संकेत दिएको छ, जसले कम्पनीको दायित्व पूर्ति गर्ने क्षमता मध्यमतः कमजोर रहेको देखाउँछ।

आवेदन आस्बा सदस्य बैंक तथा वित्तीय संस्था वा सीडीएससीको अनलाइन प्लेटफर्म मेरोसेयरमार्फत गर्न सकिनेछ। कम्पनीले दोलखा जिल्लाको साँगुखोलाबाट ५ मेगावाट क्षमताको आयोजना निर्माण गरेको छ। आयोजनाको कुल लागत १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ रहेको छ भने प्रति मेगावाट लागत २४ करोड १४ लाख रुपैयाँ छ। साधारण लगानी फिर्ता अवधि ९.१९ वर्ष र डिस्काउन्डमा लगानी फिर्ता अवधि १५.३६ वर्ष निर्धारण गरिएको छ।

निद्रालाई “सञ्चित” गर्दा यसले खेलकुद प्रदर्शनमा सुधार ल्याउन, ध्यान केन्द्रित गर्न र थुप्रै फाइदाहरू पुग्ने वैज्ञानिकहरूको धारणा छ। यो सप्ताहन्त हो। आफ्नो घडीको अलार्म बन्द गरेर केही अतिरिक्त घण्टा ओछ्यानमा बिताउन यो उपयुक्त समय हो। सप्ताहभरिको काम तथा व्यस्तताले थकित केहीलाई सुत्न यो अवसर लाभदायक हुन सक्छ। तर के हामीले यो विषयलाई अर्को दृष्टिले पनि हेरिरहेका छैनौं? व्यस्त समय आउनुअघि निद्राको अतिरिक्त घण्टा “सञ्चित” गरेर अनिद्राका रातहरूको प्रभावलाई कम गर्न सकिन्छ त? केही अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, निद्रा सञ्चित गर्नु एउटा प्रभावकारी रणनीति हुन सक्छ।

निद्रा ब्याङ्किङ वा सञ्चित गर्नु भन्नाले चाहिँ, तपाईँले निदाउन नसक्ने अवधि अघि नै धेरै रातहरू लामो समय सुत्ने अर्थ लगाइन्छ। यसले मस्तिष्कलाई पछि सतर्क रहन र संज्ञानात्मक प्रस्तुतिमा सुधार ल्याउन आवश्यक स्रोतहरू संचित गर्न मद्दत गर्छ। हाल टिकटकमा स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्रीमा यस विषयमा बढ्दो चर्चा भइरहेको छ। लामो यात्रा वा ठूला कार्यक्रमहरू अघि निद्रा सञ्चितीलाई प्रदर्शन सुधारको रूपमा प्रशंसा गरिन्छ। उनीहरू यसलाई व्यस्त अवस्थाबाट सुरक्षित राख्ने “रक्षा कवच”को रूपमा हेर्छन्। के यो वास्तवमै प्रभावकारी छ? स्लिप ब्याङ्किङको अवधारणा सन् २००९ मा वाल्टर रीड आर्मी इन्स्टिट्यूट अफ रिसर्च, सिल्भर स्प्रिङ, अमेरिकाले पहिलोपटक प्रस्तुत गरेको हो।

यूटा विश्वविद्यालयका ट्रेसी रपको टिमले सैनिकहरूलाई कुनै मिसन अघि सतर्कता बढाउने उपाय खोज्दै यसलाई परीक्षण गरे। उनले पहिले निद्राको समय बढाउँदा सहयोग मिल्छ कि मिल्दैन भनेर अध्ययन थाले। उनले २४ सैनिकलाई दुई समूहमा विभाजन गरे: एउटा समूहलाई राति ७ घण्टा र अर्को समूहलाई १० घण्टा सुत्न दिइयो। अर्को साता सहभागीहरूलाई रातको ३ घण्टा मात्र सुत्न दिइयो, जुन उनीहरूलाई रातमा ८ घण्टा सुत्न अघि गरिएको थियो। परिणाम प्रभावकारी देखियो। अधिक सुत्न सक्नेहरूले सतर्कता र ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमतामा कम ह्रास देखाए। उनीहरूको पुनः सक्रियता ती भन्दा छिटो पनि थियो जसले बढी निद्रा पाएका थिएनन्।

२२ चैत, काठमाडौं । भक्तपुर प्रहरीले ‘स्वीप अप्रेशन’ सञ्चालन गर्दै ६० जनालाई पक्राउ गरेको जनाएको छ। चैत २१ गते जिल्ला प्रहरी परिसर र मातहतका वृत्तबाट ६० जनालाई पक्राउ गरिएको हो। मोटरसाइकल लगायतका चोरीमा संलग्न र शंकास्पद व्यक्तिहरूलाई निगरानीमा राख्दै आएको छ। सोही क्रममा एकैदिन ६० जनालाई नियन्त्रणमा लिइएको जिल्ला प्रहरी परिसर भक्तपुरका सूचना अधिकारी एवम् डीएसपी प्रकाश जबेगुले जानकारी दिए। भक्तपुर प्रहरीले यस अभियानलाई ‘स्वीप अप्रेशन’ नाम दिएको छ। यो अपरेसन आगामी दिनमा पनि निरन्तर जारी रहने डिएसपी जबेगुले जानकारी दिए। यसबीच, भक्तपुर प्रहरीले मादक पदार्थ सेवन गरी यात्रुवाहक बस चलाउने एक चालकलाई पनि पक्राउ गरेको छ। चैत २१ गते राधेराधेमा चेकिङको क्रममा ती चालकलाई नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ।

२२ चैत, काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आज (आइतबार) को लागि विदेशी मुद्राहरूको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ। अमेरिकी डलरको खरिददर १४८ रुपैयाँ ६७ पैसा र बिक्रीदर १४९ रुपैयाँ २७ पैसा तोकिएको छ। युरोपियन युरोको खरिददर १७१ रुपैयाँ ६२ पैसा र बिक्रीदर १७२ रुपैयाँ ३१ पैसा, युके पाउण्ड स्टर्लिङ्को खरिददर १९६ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्रीदर १९७ रुपैयाँ ५५ पैसा, स्वीस फ्र्याङ्कको खरिददर १८६ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्रीदर १८६ रुपैयाँ ९७ पैसा कायम गरिएको छ।

अष्ट्रेलियन डलरको खरिददर १०२ रुपैयाँ ७१ पैसा र बिक्रीदर १०३ रुपैयाँ १२ पैसा, क्यानाडियन डलरको खरिददर १०६ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ १९ पैसा, सिङ्गापुर डलरको खरिददर ११५ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर ११६ रुपैयाँ ११ पैसा तोकिएको छ। जापानी येन १० को खरिददर ९ रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ३६ पैसा, चिनियाँ युआनको खरिददर २१ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्रीदर २१ रुपैयाँ ६९ पैसा, साउदी अरेबियन रियालको खरिददर ३९ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ७५ पैसा, कतारी रियालको खरिददर ४० रुपैयाँ ७८ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ९४ पैसा कायम भएको छ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाटको खरिददर ४ रुपैयाँ ५७ पैसा र बिक्रीदर ४ रुपैयाँ ५८ पैसा, युएई दिरामको खरिददर ४० रुपैयाँ ४८ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ६४ पैसा, मलेसियन रिङ्गेटको खरिददर ३६ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ३ पैसा रहेको छ। साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर ९ रुपैयाँ ८५ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ८९ पैसा, स्वीडिस क्रोनरको खरिददर १५ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्रीदर १५ रुपैयाँ ८२ पैसा र डेनिस क्रोनरको खरिददर २२ रुपैयाँ ९६ पैसा र बिक्रीदर २३ रुपैयाँ ६ पैसा तोकिएको छ।

राष्ट्र बैंकले हङकङ डलरको खरिददर १८ रुपैयाँ ९७ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ५ पैसा, कुवेती दिनारको खरिददर ४८४ रुपैयाँ ५० पैसा र बिक्रीदर ४८६ रुपैयाँ ४६ पैसा, बहराइन दिनारको खरिददर ३९३ रुपैयाँ ८३ पैसा र बिक्रीदर ३९५ रुपैयाँ ४२ पैसा रहेको जनाएको छ। ओमनी रियालको खरिददर ३८६ रुपैयाँ २१ पैसा र बिक्रीदर ३८७ रुपैयाँ ७६ पैसा रहेको छ। यस्तै, भारतीय रुपैयाँ १०० को खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ। राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदर आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा संशोधन गर्न सक्ने बताएका छन्। वाणिज्य बैंकहरूले तोक्ने विनिमयदर फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ।

इरानमा अमेरिका-इजरायलले सुरु गरेको युद्ध एक महिनाभन्दा लामो समयसम्म जारी रहँदा मध्यपूर्वमा यो द्वन्द्व अझै विशाल रूप लिने छैन भन्ने चिन्ता बढ्दैछ। यो युद्ध केवल इरानमा नभई संयुक्त अरब इमिरेट्स, इराक, बाह्रेन, कुवेत, साउदी अरब, ओमान, अजरबैजान, अधिनस्थ वेस्ट ब्याङ्क, साइप्रस, सिरिया, कतार र लेबननभरिका दर्जनौं देशलाई असर पारेको छ। धेरैले तेस्रो विश्वयुद्धको सम्भावना देखेर यस द्वन्द्वले क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर जान सक्छ कि भनी त्रास बढाइरहेका छन्।

“मान्छेहरू सोच्दछन् युद्ध पूर्ण योजना बनाइन्छ र सबैले के गरिरहेका छन् ठ्याक्कै थाहा हुन्छ,” बेलायतको अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयकी अन्तर्राष्ट्रिय इतिहासकी अवकासप्राप्त प्राध्यापक मार्गरेट मक्मिलनले भनिन्। उनले बीबीसीको ग्लोबल स्टोरी पोडकास्टसँग कुरा गर्दै भनिन्, “तर, विगतका विशेष गरी पहिलो विश्वयुद्धका अध्ययनले देखाउँछन्, यो अधिकांशतया दुर्घटना र विपक्षीहरूको गलत अनुमानका कारण भड्केको हो।” किङ्स कलेज लन्डनका अन्तर्राष्ट्रिय इतिहासका प्राध्यापक जो माइओलोले विश्वयुद्धलाई सबै ठूला शक्तिहरू संलग्न पूर्ण युद्ध भनेर व्याख्या गर्छन्।

हालका तनावलाई धेरैले क्षेत्रीय सम्झन्छन्। फेब्रुअरीमा लिइएको अन्तर्वार्तामा युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले तेस्रो विश्वयुद्ध शुरू गरिसकेको ठानेको बताए। उनले भने, “मेरो विचारमा पुटिनले सुरू गरिसकेका छन्। प्रश्न कति भूभाग जफत गर्न सक्छन् र कसरी रोकिने हो…” मक्मिलनले भनिन् कि इरानले जहाज मार्गहरूलाई लक्ष्य गर्ने, स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गर्ने लगायत कदम उठाउन सक्छ जुन अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति लाई प्रभावित पार्नेछ।

मक्मिलनका अनुसार, युद्ध रोक्न कूटनीतिक प्रयास अत्यन्त जरुरी छ: “तपाईंले अर्को पक्षलाई बुझ्नुपर्नछ… र तिनीहरूसँग सम्पर्कमा रहनुपर्छ।” उनले स्मरण गराउँछिन् कि शीतयुद्ध अन्त्यतिर नेटोले संलग्न भएर दुवै पक्षबीच सञ्चार सुधार गर्‍यो। माइओलो भन्छन्, “प्रतिबन्ध फुकाउने व्यवस्था, सुरक्षा उपाय र विश्व राजनीतिमा इरानको भूमिका बारे समझदारी आवश्यकीय छ।”

गोर्खा–११ क्रिकेट क्लबले लिस्बनमा नयाँ जर्सी सार्वजनिक गर्दै आगामी पोर्चुगल राष्ट्रिय क्रिकेट लिगको तयारीलाई तीव्र बनाएको छ। यो लिग अप्रिल १८ देखि लिस्बनमा सुरु हुने जानकारी दिइएको छ। टिमको कप्तानी मन्जित सिंहले सम्हाल्नेछन् र क्लबले यसअघि राष्ट्रिय क्रिकेट लिगमा उपविजेता बनेको थियो।

जर्सी सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम लिस्बनस्थित ओला नेपाल हाउस रेस्टुरेन्टमा आयोजना गरिएको थियो। कार्यक्रममा विश्वकप खेलिसकेका क्रिकेटर राहुल विश्वकर्मा, मधुकर थापा लगायतका खेलाडीहरूको उपस्थिति रहेको थियो। गोर्खा–११ क्लब सन् २०१६ मा मधुकर थापाको अगुवाइमा स्थापना भएको हो र यो पोर्चुगलमा नेपाली समुदायबीच लोकप्रिय टिमका रूपमा परिचित छ।

क्लबले यस सिजनका लागि मन्जित सिंहको नेतृत्वमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै उपाधि जित्ने लक्ष्य राखेको छ। नयाँ जर्सीलाई ब्रीज इन्टरनेशनल र ब्रिटिश गुर्खा क्रिकेट लिगले प्रायोजन गरेका छन्, साथै पोर्चुगलमा रहेका विभिन्न व्यवसायहरूले पनि आर्थिक सहयोग गरेका छन्। कार्यक्रमका अन्य उपस्थितिहरूमा बीजीसीएलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गाम गुरुङ, पोर्चुगल राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका खेलाडी सैदुर रहमान, एनआरएनएका पूर्व आइसीसी सदस्य राजकुमार थापा र एनआरएनए पोर्चुगलका वरिष्ठ उपाध्यक्ष सुरज विष्ट रहेका थिए।

सरकारले अनलाइन सट्टेबाजीसम्बन्धी एप र वेबसाइटहरू २४ घण्टाभित्र बन्द गर्ने निर्णय गरेपछि हजारौं वेबसाइटहरू बन्द गरिएको भए तापनि, उक्त निर्णयको पूर्ण कार्यान्वयनमा अझै पनि चुनौतीहरू रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। नेपालमा सट्टेबाजी गर्ने, गराउने र जुवा खेल्न कानुनी रूपमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

वालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले पदभार ग्रहण गरेपछि सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणलाई विद्युतीय माध्यमबाट हुने सबै प्रकारका सट्टेबाजीका एप र वेबसाइट तुरुन्तै बन्द गर्ने निर्देशन दिएको थियो। सो निर्णयपछि ७११ भन्दा बढी वेबसाइट र प्लेटफर्महरू बन्द गर्न इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूलाई निर्देशन दिइएको छ र नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका अधिकारीहरूले समेत जानकारी दिएका छन्। यता, नेपाल राष्ट्र बैंकले अनलाइन सट्टेबाजीका शङ्कास्पद कारोबारहरू निगरानीमा राख्ने जनाएको छ, यद्यपि कर्मचारी-आधारित लेनदेन प्रणालीका कारण धेरै कारोबार पहिचान गर्न अझै कठिनाई भैरहेको छ।

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका उपनिर्देशक प्रदीप पौड्यालका अनुसार सेवाग्राहीबाट प्राप्त ५० भन्दा बढी लगायत कुल ७११ भन्दा धेरै वेबसाइटहरूको सूची इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूलाई पठाएर बन्द गर्न लगाइएको छ। उहाँले भन्नुभयो, “देशभित्रका विभिन्न सेवा प्रदायकहरूले ४,३०० देखि ७,००० सम्म यूनिक डोमेन बन्द गरिसकेको जानकारी दिएका छन् र बन्द गर्ने प्रक्रिया जारी छ।” प्राधिकरणले विभिन्न प्रदायकहरूसँग डेटा संकलन गर्दै र प्राविधिक चुनौतीहरूको पनि समीक्षा गरिरहेको छ।

सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भनेका छन् कि अनधिकृत एप र वेबसाइट प्रयोग गर्नेहरू विरुद्ध कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ। मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा १२५ उपदफा ४ अनुसार सट्टेबाजी गर्नु वा गराउनु गैरकानुनी ठहरिएको छ र दोषीहरूलाई एक वर्षसम्म कैद तथा १० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सकिने व्यवस्था रहेको छ। नेपालमा अनलाइन सट्टेबाजीका घटनाहरू बढिरहेको अवस्थामा यसलाई नियन्त्रण गर्न चुनौतीहरू कायम रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

राष्ट्रिय स्वार्थमा स्पष्टता हुनु परराष्ट्रनीति निर्माणको महत्वपूर्ण आधार हो। यो विषय निश्चित दल वा समूहको मात्रै नभई साझा हुने कुरा हो। तर, नेपाली सत्ता सञ्चालकहरूले अहिलेसम्म राष्ट्रिय स्वार्थको साझा समझ विकास गर्न सकेका छैनन्।

निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको शुरुवातसँगै कर्मचारीहरूमा व्यापक निष्कासन र फेरबदल मात्र नभई स्थानीय इकाईहरूमा समेत ठूला परिवर्तनहरू गरिएका थिए।

२१ चैत, काठमाडौं । पहिले दुर्गन्ध र फोहोरको प्रतीक मानिने बागमती नदीको किनारका कोरिडोरहरू अहिले आकर्षक देखिन थालेका छन् । बागमती नदी किनारमा सल्बलाइरहेका फूलेका फूलहरू र घना हरियालीले काठमाडौंको शहरी सौन्दर्यलाई नयाँ उचाइ दिएका छन् । बागमती कोरिडोरका विभिन्न भागमा विशेष गरी ‘बगनबेली’ फूलहरू गुलाबी, सेतो र पहेंलो रंगमा फुलेका छन् । नदीको किनारमा बनेका रातो रेलिङ र इँट्टाका पर्खालहरूमा लत्रिएका यी फूलहरूले यात्रुहरूको मन लोभ्याइरहेका छन् ।

केही वर्ष अघि झाडी र फोहोरले भरिएका नदीका किनारहरू अहिले व्यवस्थित उद्यानजस्तो देखिन्छन्। बागमती नदीको बहाव अहिले शान्त छ भने किनारका तटबन्धहरू सफा राखिएका छन्। ढुङ्गाका कलात्मक पर्खाल र व्यवस्थित फुटपाथले यो क्षेत्रको वातावरण थप सुरक्षित र आकर्षक बनाएका छन्। यद्यपि पानीमा अझै पनि दुर्गन्ध देखिन्छ। बागमती नदी किनारमा सर्वसाधारणको उपस्थिति हाल निकै बढेको छ। कोरिडोरमा युवायुवतीहरू र प्रवासीहरू नदी किनारको स्वच्छ वातावरणमा रमाइलो गर्दै हिँडडुल गरिरहेका छन्।

कोरिडोरका सडकहरूमा सवारीसाधनहरूको आवागमन पनि व्यवस्थित रूपमा भइरहेको छ। शहरी व्यस्तताबाट अलग्गै शान्तिको अनुभूति गर्न र फोटो खिच्न यो क्षेत्र आकर्षक गन्तव्य बनेको छ। शहरी विकास र प्रकृतिको सन्तुलन देख्न सकिन्छ, आधुनिक भवनहरू र अगाडिको भाग घना हरियालीले भरिएको छ, जसले काठमाडौंले आधुनिकता र प्रकृतिबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गरिरहेको पुष्टि गर्छ। बिजुलीका खम्बाहरू र कोरिडोर सडकको व्यवस्थित निर्माणले शहरी विकासको सकारात्मक पक्षलाई झल्काउँछ। बागमती सफाइ अभियान र सरकारले अघि सारेको योजनाले यो क्षेत्रलाई अर्थपूर्ण रूपमा परिवर्तन गरिरहेको छ। नदीको स्वच्छतालाई कायम राख्दै सौन्दर्यकरण निरन्तर जारी राखेमा बागमती नदी फेरि आफ्नो पुरानो प्रतिष्ठा र सभ्यता फर्काउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। इच्छाशक्ति भएमा शहरका फोहोरका कुनाहरू सिधै स्वर्गजस्तो बनाउन सकिन्छ।

तस्बिरहरू : अनुप प्रधान/न्युज एजेन्सी नेपाल

नेकपा एमालेमा प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा पराजयपछि नेतृत्व परिवर्तन र विशेष महाधिवेशनको माग बढेको छ। एमालेको विधान अनुसार, दुई तिहाइ जिल्ला कमिटी वा बहुमत प्रतिनिधिले विशेष महाधिवेशन माग गर्न सक्ने व्यवस्था छ। सचिवालय बैठकले निर्वाचनको समीक्षा शुरू गरेको र नयाँ प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहलाई बधाइ दिएको छ। २१ चैत, काठमाडौं।

प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा ऐतिहासिक पराजय बेहोरेको नेकपा एमालेमा नेताहरूले नेतृत्व परिवर्तनको दबाब बढाएका छन्। सामाजिक सञ्जाल र सार्वजनिक फोरमहरू मार्फत उनीहरूले पार्टी पुनर्गठनबारे अभिव्यक्ति दिइरहदा, सँगसँगै विशेष महाधिवेशन माग गर्ने अभियान पनि चलेको खुलेको छ। स्रोतका अनुसार, निर्वाचन सम्पन्न भएको एक महिनासम्म पनि औपचारिक समीक्षा पार्टीभित्र शुरू नभएकाले विशेष महाधिवेशन माग गर्न प्रतिनिधिहरूको हस्ताक्षर अभियान शुरू गरिएको छ।

‘निर्वाचनपछि भएका पार्टीका केही निर्णयहरू र नेताहरूको जिद्दि हेर्दा पनि पार्टीलाई जोगाउने एउटै विकल्प अब विशेष महाधिवेशन हो,’ हस्ताक्षर अभियानमा जुटेका एक नेताले भने। एमालेको पार्टी विधान–२०४९ को धारा ७३ मा दुई तिहाइ जिल्ला कमिटी अथवा बहुमत राष्ट्रिय महाधिवेशन प्रतिनिधिले लिखित रुपमा माग गरे ६ महिनाभित्र विशेष महाधिवेशन आयोजना गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। सोही व्यवस्था बमोजिम विशेष महाधिवेशन माग गर्न हस्ताक्षर अभियान थालिएको ती नेता बताउँछन्।

विशेष महाधिवेशन माग गर्न तयार पारिएको निवेदनपत्रमा निर्वाचनको पराजयलाई कारण देखाइएको छ। ‘संसदीय राजनीतिमा २०४८ सालदेखि २०८२ सम्म आइपुग्दा सबैभन्दा कमजोर निर्वाचन परिणाम प्रत्यक्षमा १६५ सिटमा ९ सिट (५.४५ प्रतिशत) र समानुपातिकमा १३.४३ प्रतिशत मात्र मत प्राप्त गर्न सक्नु नेकपा एमालेको अहिलेको समग्र कमिटी प्रणाली र नेतृत्वप्रति नै जनताले अविश्वास गरेको अवस्था हो,’ निवेदनमा भनिएको छ।

यो तहको संकटबारे अहिलेको केन्द्रीय सचिवालय र केन्द्रीय कमिटीले मात्र समीक्षा गरेर नपुग्ने भएकाले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने कारण निवेदनमा उल्लेख छ। ‘इतिहासको संगीन घडीमा उभिएको यस अवस्थामा न त केन्द्रीय सचिवालय र केन्द्रीय कमिटीले मात्र समीक्षा गरेर निकास निकाल्न सक्ने देखिन्छ,’ निवेदनमा भनिएको छ। बहुमत प्रतिनिधि अथवा दुई तिहाइ जिल्ला कमिटीको माग भएमा केन्द्रीय कमिटीले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने र नबोलाइए त्यस्तो विशेष महाधिवेशनबाट हुने निर्णय आधिकारिक हुने व्यवस्था एमालेको विधानमा उल्लेख छ।

‘विशेष महाधिवेशन/अधिवेशनले महाधिवशेन/अधिवेशनका लागि यस निर्वाचनका विभिन्न धारामा तोकिएको सम्पूर्ण अधिकार र कर्तव्य पालना गर्न सक्नेछ,’ विधानको धारा ७३ (घ) मा लेखिएको छ। उच्च स्रोतका अनुसार विशेष महाधिवेशनको मागमा हस्ताक्षर अभियान जुनियर तहका नेताहरूबाट चलाउने तयारी भइरहेको छ। ‘पदाधिकारी तहकै नेताहरू खुलेर यसमा लाग्ने भन्ने हुन्न, कार्यकर्ता तहबाट भएको हुन सक्छ,’ एक पदाधिकारीले भने।

शुक्रबार बसेको सचिवालय बैठकमा पनि पार्टीको संकट र समसामयिक राजनीतिबारे खुलेर छलफल भएको उनी बताउँछन्। निर्वाचन सम्पन्न भएको एक महिनापछि हिजो, शुक्रबार केन्द्रीय मूख्यालय च्यासलमा सचिवालयको बैठक ६ घण्टा लामो चलेको थियो। उक्त बैठकले निर्वाचनको नतिजाबारे समीक्षा शुरू भएको गरेको नेताहरूले बताएका छन्।

‘…बैठकले गत २०८२ फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको संक्षिप्त समीक्षा गरेको छ र निर्वाचन मार्फत अभिव्यक्त भएको जनमतलाई सम्मान गर्दै विजयी हुनु भएका सम्पूर्ण माननीयज्यूहरूलाई बधाइ ज्ञापन गरेको छ,’ महासचिव शंकर पोखरेलले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ। नवनिर्वाचित प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहलाई पनि धन्यवाद दिइएको छ।

‘भारी बहुमतका साथ आफ्नो नेतृत्वमा सरकार गठन गर्न सफल हुनु भएकोमा सम्माननीय प्रधानमन्त्री बालेन शाह र उहाँको नेतृत्वको मन्त्रिपरिषदलाई बधाइ ज्ञापन गरेको छ,’ वक्तव्यमा उल्लेख छ। सँगै निर्वाचन सम्पन्न गराउने भूमिका खेल्ने मतदाता, निर्वाचन आयोग, सुरक्षा निकाय, कर्मचारी, निर्वाचन प्रहरी, पर्यवेक्षक, सञ्चारकर्मी र नागरिक समाजलाई पनि धन्यवाद दिएको छ। यो बैठक अगाडिसम्म एमालेले निर्वाचन परिणामबारे कुनै धारणा सार्वजनिक गरेको थिएन। उल्टै संसदीय दलको नेता निर्वाचित कार्यबाहक अध्यक्ष रामबहादुर थापाले एमालेले निर्वाचन हार्नुको पछाडि नेपाली सेना, कर्मचारी, सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारदेखि विदेशी शक्ति समेत कारण रहेको अभिव्यक्तिप्रति नेताहरूले चर्को आपत्ति जनाएका थिए।

सचिवालय बैठकमा पनि यो विषय उठ्यो, र थापाको अभिव्यक्तिलाई सच्याइदै एमालेले वक्तव्य जारी गर्‍यो। निर्वाचनको औपचारिक समीक्षा नभएपनि नेताहरूले नेतृत्व पुनर्गठनको आवाज भने चुनाव लगत्तै थालेका थिए। उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेल, उपमहासचिव योगेशकुमार भट्टराई लगायत नेताहरूले खुलेर नेतृत्व परिवर्तनको बहस गरिरहेका छन्। स्रोतका अनुसार केही अधिकांश पदाधिकारी नेतृत्व परिवर्तनकै पक्षमा छन्। तर नेतृत्व परिवर्तन कसरी र कहिले भन्नेबारे उनीहरूले केही नबोल्दा विशेष महाधिवेशन माग गर्न हस्ताक्षर अभियान शुरू भएको छ। यो अभियानमा विशेषगरी युवा नेताहरू लागिपरेको स्रोत बताउँछ।

संसदीय दलको नेतामा सुहाङ नेम्वाङलाई रोकिएपछि एमालेका युवाहरूले नेतृत्व परिवर्तनको माग सहित पार्टी कार्यालयमा प्रदर्शन नै गरिरहेका छन्। सडक प्रदर्शन, प्लेकार्ड प्रदर्शन, नेताहरूलाई गुलाबको फूल दिने जस्ता गतिविधि मार्फत उनीहरूले नेतृत्व परिवर्तनको माग राखिरहेका छन्।

अबुधाबीमा ड्रोनका अवशेष खस्दा घाइते भएका ७ मध्ये ६ जना नेपाली अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन्। आबुधाबीस्थित नेपाली दूतावासले घाइते सातै जनासँग सम्पर्क गरी उनीहरूको अवस्था बुझिरहेको जनाएको छ। इरानले प्रहार गरेको ड्रोन यूएईको वायु रक्षा प्रणालीले अवरुद्ध गरेपछि अबुधाबीको अजबान क्षेत्रमा भग्नावशेष खसेको थियो। २१ चैत, काठमाडौं।

संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को अबुधाबीमा ड्रोनका अवशेष खस्दा घाइते भएका ७ मध्ये ६ जना नेपाली अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन्। नेपालीहरूको अवस्थाबारे आबुधाबीस्थित नेपाली दूतावासले जानकारी गराउँदै ६ जना डिस्चार्ज भएको जानकारी दिएको हो। घाइते भएका सातै जनासँग दूतावासका कर्मचारीले सम्पर्क गरी कुरा भइरहेको जनाइएको छ।

घाइतेमध्ये एक जना अस्पतालबाट डिस्चार्ज हुन बाँकी रहेको र उनको अवस्था पनि खतरा रहित रहेको आबुधाबीस्थित नेपाली राजदूतावासले जनाएको छ। यूएईको सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत सात जना नेपाली घाइते भएको खबर आएपछि दूतावासले यस विषयमा चासो लिएको र उनीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिएको हो। शुक्रबार इरानले प्रहार गरेको ड्रोनलाई यूएईको वायु रक्षा प्रणालीले क्षेप्यास्त्रद्वारा अवरुद्ध गरेपछि अबुधाबीको अजबान क्षेत्रमा भग्नावशेष खसेको थियो। यस घटनाले ७ जना नेपालीसहित कुल १२ जना घाइते भएका थिए, जसमा ७ जना नेपाली र ५ जना भारतीय नागरिक थिए।