लेखक: space4knews

२१ चैत, काठमाडौं । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को अबुधाबीमा ड्रोनका अवशेष खस्दा घाइते भएका नेपालीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिन यूएईस्थित नेपाली दूतावासले पहल थालेको छ। दूतावासले घाइतेहरूको विवरण र स्वास्थ्य अवस्थाबारे स्पष्ट जानकारी माग्दै यूएईको विदेश मन्त्रालयलाई औपचारिक पत्र पठाएको हो। यूएईका लागि नेपाली राजदूत तेजबहादुर क्षेत्रीका अनुसार घटनाबारे औपचारिक जानकारी अहिलेसम्म प्राप्त भइसकेको छैन। उनले यूएईको सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत सात जना नेपाली घाइते भएको खबर आएपछि दूतावासले यस विषयमा चासो लिएको बताए।

राजदूत क्षेत्रीले घाइते नेपालीहरूको अवस्थाबारे बुझ्ने काम भइरहेको बताए। ‘औपचारिक रूपमा जानकारीमा आएको छैन्। हामीले पनि यहाँको सरकारी मिडियाले सातजना नेपाली घाइते भएको उल्लेख गरेपछि थाहा पाएका हौं’, राजदूत क्षेत्रीले भने, ‘सोही आधारमा हामीले के भएको हो? घाइतेहरूको अवस्था कस्तो छ? उनीहरूको विवरण मागेर यहाँको विदेश मन्त्रालयलाई पत्र पठाई सोधेका छौं।’ त्यहाँको विदेश मन्त्रालयबाट आफूहरूको पत्रको जवाफ प्राप्त भइनसकेको र सोमबारसम्ममा जानकारी प्राप्त हुन सक्ने बताए।

‘शुक्रबार घटना भएको थियो। आज र भोली बिदा भयो। अब सोमबार केही जानकारी आउँछ होला’, राजदूत क्षेत्रीले भने। शुक्रबार इरानले प्रहार गरेको ड्रोनलाई यूएईको वायु रक्षा प्रणालीले क्षेप्यास्त्र र अवरोधपछि अबुधाबीको अजबान क्षेत्रमा भग्नावशेष खसेको थियो। जसका कारण ७ जना नेपालीसहित १२ जना घाइते भएका थिए। जसमा ७ जना नेपाली र ५ जना भारतीय नागरिक थिए। घाइतेमध्ये एक जना नेपालीको अवस्था गम्भीर रहेको त्यहाँको सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

हवाई defensa प्रणालीले हवाई खतराहरूलाई सफलतापूर्वक रोक्ने क्रममा अबुधाबीका केही भागमा भग्नावशेष खसेपछि उक्त घटना हुन पुगेको थियो। यूएईको वायु defensa प्रणालीले इरानबाट आउने क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनलाई अवरोध गर्दै आएको छ। तर, शुक्रबार अवरोध गर्ने क्रममा त्यसका अवशेषहरू अजबान क्षेत्रमा खसेको थियो। घटना लगत्तै अबुधाबीका अधिकारीहरूले आपतकालीन प्रतिक्रिया टोलीहरूले प्रभावित क्षेत्रहरूलाई सुरक्षित गर्न र घाइतेहरूलाई चिकित्सा सहायता प्रदान गर्न द्रुत गतिमा काम गरेका थिए। यसअघि पनि मार्च १९ मा यस्तै अवरोधपछि क्षेप्यास्त्रका अवशेष खस्दा हब्शान ग्यास सुविधा अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको थियो। यूएईको विदेश मन्त्रालयले हब्शान ग्यास सुविधा र बाब फिल्डलाई लक्षित गर्दै गरिएको इरानी आक्रमणको कडा निन्दा गरेको छ।

“यो सामाजिक सञ्जालमा देखियो र म लगातार एउटा भिडिओपछि अर्को भिडिओ हेर्दै गएँ… मैले सोचेँ, किन एक पटक प्रयास नगर्ने,” २१ वर्षीया मरियम खान भन्छिन्। यो कुनै कडा व्यायाम तालिका अपनाउने वा महँगो स्किनकेअर सामग्री किन्ने कुरा होइन। उनले र अरू धेरैले अपनाइरहेको यो ‘ट्रेन्ड’ भनेको साधारण छ – बिहान तातो पानी पिउनु। तातो वा मनतातो पानी पिउनुका स्वास्थ्यसम्बन्धी फाइदाहरू हजारौँ वर्षदेखि परम्परागत चिकित्सा प्रणालीहरूजस्तै चिनियाँ परम्परागत चिकित्सा र भारतबाट सुरु भएको आयुर्वेदमा प्रचारित हुँदै आएका छन्। तर यो प्राचीन अभ्यास यस वर्षको सुरुवातमा सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि यसले विश्वव्यापी रूपमा नयाँ प्रयोगकर्ताहरू पाएको छ। टिकटक र इन्स्टाग्राममा लाखौँ पटक हेरिएका भिडिओहरूमा “न्यूली चाइनिज” र “चाइनाम्याक्सिङ” जस्ता शब्दहरू ‘ट्याग’ गरिएका छन्। यी भिडिओहरूमा प्रायः युवाहरूलाई तातो पानी पिउँदै, तातो नास्ता खाँदै र जिउ तन्काएर दिनको सुरुवात गरेको देखाइन्छ। तर के यस्ता सरल जीवनशैलीसम्बन्धी बानीले वास्तवमै तपाईँको स्वास्थ्य सुधार गर्न सक्छन्?

चीनका लाखौँ मानिसहरूले अभ्यास गर्ने परम्परागत चिकित्साको मुख्य विश्वास ‘ची’ अर्थात् शरीरभरि प्रवाहित हुने ऊर्जा हो। समर्थकहरूले मुख नपोल्ने मनतातो पानी पिउनुले चीलाई सुदृढ र संरक्षण गर्ने र त्यसको फलस्वरूप स्वास्थ्य र दीर्घायुमा सुधार ल्याउने विश्वास गर्छन्। “यसलाई एउटा घरजस्तै सोच्नुहोस्,” परम्परागत चिनियाँ चिकित्सा अनुसन्धानकर्ता प्राध्यापक शन औ भन्छन्। उनले यसले समग्र स्वास्थ्य प्रणालीमा चिसो खाना खानु भनेको तपाईँको घरमा चिसो हावा छिर्नु जस्तै हो भनी व्याख्या गरेका छन्। मरियमका लागि यी बानीहरू परम्परागत चिनियाँ चिकित्सामा प्रवेश गर्ने बाटो बने। लन्डनमा बस्ने उनले टिकटकमा पहिलो पटक यो ‘ट्रेन्ड’ देखेकी थिइन्। आफूले दिनको सुरुवात टाइ-चीबाट सुरु गर्दा फाइदा पुगेको उनी महसुस गर्छिन्।

परम्परागत चिनियाँ जीवनशैलीसम्बन्धी सुझावहरूमा युवापुस्ताको अनलाइन रुचि बढ्नु एउटा व्यापक सामाजिक प्रवृत्तिको सङ्केत भएको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको विश्वव्यापी परम्परागत चिकित्सा केन्द्रकी अन्तरिम निर्देशक डाक्टर श्यामा कुरुविल्ला बताउँछिन्। “युरोपमै पनि जनसङ्ख्यामा आधारित अध्ययनहरू भएका छन्… जर्मनीमा गरिएको एउटा अध्ययनले ७० प्रतिशत वा त्योभन्दा बढी मानिसहरूले कुनै न कुनै रूपमा परम्परागत चिकित्सा प्रयोग गर्छन् भन्ने देखाउँछ। चीन र भारतजस्ता केही देशहरूमा यो ९० प्रतिशतभन्दा बढी हुन सक्छ,” उनी भन्छिन्। यसका केही समर्थकहरू आधुनिक चिकित्साप्रति अविश्वास गर्छन्। कोभिड महामारीपछि यस्तो सोच बढेको हुन सक्छ।

२१ चैत, काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाभित्र करिब १९०० सहकारी संस्था संचालनमा छन्। तीमध्ये करिब ५० प्रतिशतले पनि नियमित रूपमा वार्षिक प्रतिवेदन बुझाउने गरेको छैनन्। यस्तो अवस्था सहकारीहरुको समस्या रहेको सङ्केत हो। कामपा सहकारी विभागका अनुसार, करिब १९०० सहकारीमध्ये नियमित रूपमा मात्र ७२३ सहकारीले वार्षिक प्रतिवेदन बुझाएका छन्।

कामपा सहकारी विभागका प्रमुख दुव्रुकुमार काफ्लेका अनुसार महानगरले यसअघि पटक–पटक उक्त सहकारीहरुलाई नियमित वार्षिक प्रतिवेदन बुझाउन आग्रह गरेको छ। लामो समयसम्म विभिन्न बहानामा वार्षिक प्रतिवेदन नबुझाए कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी कामपाले गरिरहेको छ। काफ्लेले भने, “कुनै सहकारी सम्पर्कमै आउँदैनन् भने कतिपय कारबाहीमा परेकाले प्रतिवेदन बुझाउँदैनन्। साथै, कानुनविपरीत ऋण प्रवाह गर्ने सहकारीहरुले पनि नियमित प्रतिवेदन नबुझाउने गरेका छन्।”

महानगरले ती सहकारीलाई तत्काल वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गरी लेखापरीक्षण प्रतिवेदनसहितको साधारण सभा निर्णय र वार्षिक प्रतिवेदन कामपा सहकारी विभागमा बुझाउन निर्देशन दिइसकेको छ। काफ्लेका अनुसार, लामो समयसम्म साधारण सभा प्रतिवेदन नबुझाउने सहकारीहरुलाई छानबिनको क्रममा पासो लगाउने निर्णय भएको छ। त्यहाँ बचतकर्ताको रकम हिनामिना नहोस् भनेर महानगरले पहिले प्रतिवेदन बुझाउने अनि खारेजी प्रक्रिया अघि बढाउनेछ।

कामपाले धेरै ब्याज दिने लोभमा बचत गुम्न नदिन सबै बचतकर्तालाई सचेत गराएको छ। काफ्लेका अध्यक्षले भने, “पैसा बचत गर्दा पछि पछुताउनुभन्दा पहिले सहकारी नियमअनुसार सञ्चालित छ कि छैन, लेखापरीक्षण गरिन्छ कि गर्दैन, ब्याजदर स्वभाविक छ कि छैन, संस्थाको वित्तीय पारदर्शिता कस्तो छ र नियामकको निगरानी कस्तो छ हेरेर मात्र बचत गर्नुपर्छ।” उहाँले थपे, “मेरो साथी, आफन्तले सञ्चालन गरेको सहकारी भनेर बिना चासो पैसा बचत गर्नुहुँदैन, नत्र बचत डुब्न सक्छ।” अहिले धेरै सहकारीहरु आफैंले मिलेर संचालन गर्दा वित्त व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको छ र कानुनी प्रक्रिया नहुँदा समस्या बढ्न पुगेको छ।

युवा संघका नेता वकिल बमलाई गुण्डागर्दी गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको छ। अपराध अनुसन्धान कार्यालयले उनलाई समेत १३ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको थियो। हाल उनी अपराध अनुसन्धान कार्यालयको हिरासतमा रहेका छन्। २१ चैत, काठमाडौं। युवा संघका नेता वकिल बमलाई गुण्डागर्दीको आरोपमा पक्राउ गरिएको छ। अपराध अनुसन्धान कार्यालयले गुण्डागर्दीमा संलग्नहरूलाई पक्राउ गर्ने क्रममा वकिल बमलाई पनि समातेको हो। उनी नेकपा एमाले निकट भ्रातृ संगठन युवा संघको सचिवालय सदस्य हुन्। युवा संघको कार्यालय टिममा आबद्ध उनी शुक्रबार राति पक्राउ परेका थिए। अहिले उनी अपराध अनुसन्धान कार्यालयको हिरासतमा छन्। अपराध अनुसन्धान कार्यालयले उनीसहित १३ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको थियो। कालिकोटको पलाता गाउँपालिका स्थायी घर भएका वकिल बम ठमेल क्षेत्रमा सक्रिय रहेका थिए।

अमेरिकी सैनिकहरूले इरानी आक्रमणमा खसालिएको युद्धक विमानमा सवार एक जना चालकदल सदस्यको खोजी जारी राखेका छन्। इरानका दुई फरक स्थानमा खसालिएका अमेरिकी युद्धक विमानका चालकदल सदस्यमध्ये एक जनाको उद्धार गरिएको र अर्को पाइलटले विमानबाट सुरक्षा उपकरण प्रयोग गरी बाहिरिएको बताइएको छ। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले अमेरिकी र इरानी दुवै पक्षका फौजहरूले हराइरहेका चालकदल सदस्यको खोजी गरिरहेको जानकारी दिएका छन्।

दक्षिणी इरानमा खसालिएको अमेरिकी एफ-१५ लडाकु विमानमा सवार अस्त्र प्रणाली अधिकारी हराइरहेको अमेरिकी साझेदार सीबीएसले बीबीसीलाई बताएका छन्। विमानका पाइलटको उद्धार गरिएको छ र अस्त्र अधिकारी हराइरहेको गरिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उद्धार प्रयासबारे बोल्न अस्वीकार गरेका छन्, तर यसले इरानसँगको वार्तामा कुनै असर नपर्ने बताएका छन्।

तेहरानले स्थानीय बासिन्दाहरूलाई अमेरिकी लडाकु विमानका चालकदल सदस्यको खोजी गर्न आग्रह गरेको छ। त्यस्तो व्यक्ति फेला पार्नेलाई पुरस्कार दिने घोषणा गरिएको छ। अमेरिकी फौजका ती व्यक्तिलाई जीवित भेट्टाउनेलाई ६६ हजार अमेरिकी डलर (लगभग एक करोड नेपाली रुपैयाँ) पुरस्कार दिने चर्चा गरिएको छ।

इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले पर्सियन गल्फमा अर्को अमेरिकी ए-१० वारथग विमानलाई हवाई प्रहर गरेको र चालक विमानबाट अलग भएको बताएका छन्। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार मार्च १२ मा पश्चिमी इराकमा अमेरिकाको इन्धन भर्ने विमान अर्को विमानसँग ठोक्किँदा ६ जना मृत्यु भएका थिए।

बलिउड निर्देशक रमेश सिप्पीले अभिनेता राजेश हमाललाई नेपालका अमिताभ बच्चन र धर्मेन्द्र भएको बताएका छन्। सिप्पी र हमालबीच नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभलमा ‘सिनेमा संवाद’ कार्यक्रममा फिल्म ‘शोले’ विषयमा कुराकानी भएको थियो। सिप्पीले फिल्म ‘शोले’ को छायांकन १९७३ अक्टोबर २ मा सुरु भएको र बजेट तीन करोड पुगेको जानकारी दिएका छन्।

काठमाडौंमा भएको कार्यक्रममा सिप्पीले भने, “नेपाल यस्तो भाग्यमानी देश हो कि जहाँ अमिताभ र धर्मेन्द्र दुवैजना तपाईं (राजेश हमाल) मा छन्।” सिप्पीले फिल्मको विषयमा खुल्लमखुल्ला चर्चा गर्दै लेखकद्वय सलीम-जावेदले आफूलाई फिल्म ‘शोले’ निर्देशन गर्न दिएको बारे पनि बताए। उनले भने, “उनीहरूले भनेनन् कि यो मेरो शैलीको फिल्म होइन।”

सिप्पीले फिल्मको स्क्रिप्ट तयार भएपछि ६ महिनामा छायाङ्कन सुरु गरिएको र १९७३ को अक्टोबर २ मा छायांकन सुरु भएको जानकारी दिए। उनले भने, “जब सुरुमा बजेट १ करोड मात्र राखिएको थियो भने अन्ततः ३ करोड पुगेको थियो।”

अभिनेता हमालले फिल्मका सबै पात्रहरू र घोडाको नाम दर्शकमा उड्रिएको फिल्म ‘शोले’ निर्देशन गरेकोमा सिप्पीको प्रशंसा गरे। सिप्पीले भने, “छायांकनको क्रममा मौसमका कारण एउटा दृश्यको मात्र २१ दिन लागेको थियो।” दुवैबीच लगभग एक घण्टासम्म संवाद जारी रह्यो।

२१ चैत, काठमाडौं । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट १८ जनालाई नियन्त्रणमा लिइएको छ । उनीहरूलाई गएराति प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । यात्रु तानातान गरेको आरोपमा विमानस्थलबाट १८ जनालाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपी रमेश थापाले जानकारी दिएका छन् । पक्राउ पर्नेमा ट्याक्सी चालक र होटलका प्रतिनिधिहरू रहेका छन् ।

प्रहरीले राति ठूलो संख्यामा गुण्डागर्दीमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई पनि नियन्त्रणमा लिएको छ । पक्राउ परेका १८ जनाको नामावली यसप्रकार छ – १) सर्लाही घर भई काठमाडौं सिनामगल बस्ने १८ वर्षीय सूर्य माझी २) बाँके घर भई एयरपोर्ट बस्ने २२ वर्षीय एकेश तामाङ ३) पाँचथर घर भई एयरपोर्ट बस्ने २६ वर्षीय प्रेमकुमार मगर ४) सिन्धुली घर भई नयाँबस्ती बस्ने ३२ वर्षीय राजकुमार राई ५) मकवानपुर घर भई एयरपोर्ट बस्ने ४० वर्षीय मगलमान घलान ६) पाँचथर घर भई टोखा बस्ने ३८ वर्षीय खगेन्द्र लिम्बु ७) मोरङ घर भई एयरपोर्ट बस्ने २९ वर्षीय आशिस खतिवडा ८) मकवानपुर घर भई सम्भुमार्ग बस्ने ३४ वर्षीय विश्व मोक्तान ९) धनुषा घर भई एयरपोर्ट बस्ने ४५ वर्षीय वीरेन्द्र झा १०) सिराहा घर भई तिलगगा बस्ने ६० वर्षीय लडा मिया ११) नयाँ बसपार्क बस्ने ४६ वर्षीय पर्सुराम राई १२) रामेछाप घर भई भक्तपुर बस्ने २७ वर्षीय सन्तु तामाङ १३) धनुषा घर भई तिलगगा बस्ने ५३ वर्षीय रघुवीर शाह १४) महोतरी घर भई तिलगगा बस्ने ३३ वर्षीय राजिवकुमार रावत १५) धनुषा घर भई गौशला बस्ने २६ वर्षीय सरोजकुमार महतो १६) मकवानपुर घर भई काजि गौशला बस्ने १९ वर्षीय अजयलामा १७) झापा घर भई सिनामगल बस्ने ३९ वर्षीय केशव लिम्बु १८) बझाङ घर भई सिनामगल बस्ने २० वर्षीय रामप्रसाद जोशी १९) बझाङ घर भई कीर्तिपुर बस्ने २९ वर्षीय बिमलराज जोशी।

समाचार सारांश समीक्षापछि तयार गरिएको। पश्चिम एशियामा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि २०० भन्दा बढी आक्रमण गरेका छन् भने इरानले पनि प्रत्याक्रमण गरिरहेको छ। इरानले अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटलाई जीवितै पक्रेर बुझाउनेलाई १० अर्ब इरानी तोमान इनाम दिने घोषणा गरेको छ। लेबनानमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच भिडन्त जारी छ र दुवै पक्षले मिसाइल आक्रमण गरेका छन्। २१ चैत, काठमाडौं।

पश्चिम एशियामा तनाव अत्यधिक फैलिएको छ। अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि तीव्र आक्रमण जारी राखिरहेकै बेला इरानले पनि प्रत्याक्रमण गरिरहेको छ। शनिबार अमेरिका आफ्नो खसालिएको लडाकु विमानको पाइलट खोज्न सक्रिय छ भने इरानले निरन्तर अमेरिका माथि क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिरहेको छ। शनिबार बिहान प्राप्त प्रत्यक्ष रिपोर्टहरूका आधारमा इरानको पछिल्लो अवस्था यस्तो छ: अमेरिकी पाइलट खोज्न सी-१३० हर्कुलस विमान परिचालन। इरानमा खसालिएको अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटको खोजीको क्रममा अमेरिका ठूलो प्रकारको विमान सी-१३० हर्कुलस प्रयोग गरिरहेको छ। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको एउटा भिडियोमा उक्त विमान इरानको आकाशमा निकै कम उचाइमा उड्दै तातो फ्लेयर्स (Flare) छोडिरहेको देखिन्छ।

विमानले मिसाइल आक्रमणबाट बच्न यसरी तातो फ्लेयर्स छोड्ने गर्दछ, जसले मिसाइललाई इन्जिनको तातो भागको सट्टा फ्लेयर्समा निशाना लगाउन बाध्य पार्छ। यसैबीच, इजरायलका एक अधिकारीले खसालिएको अमेरिकी लडाकु जेटका दुई पाइलटमध्ये एकलाई इरानमै जीवित उद्धार गरिएको दाबी गरेका छन्। अर्को पाइलटको खोजी प्रक्रिया अझै जारी छ। तर, यस दाबीको आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ। इरानले अमेरिकी एफ-३५ लडाकु विमान खसालेको दाबी गरेको थियो, तर केही रिपोर्टहरूले उक्त विमान एफ-१५ई हुन सक्ने सुझाव दिएका छन्। त्यस्तै, खाडी क्षेत्रमा होर्मुज नजिकै एक ए-१० वारथोग विमान दुर्घटना भएको र त्यसका दुईमध्ये एक पाइलट उद्धार गरिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अमेरिकी पाइलट समात्नेलाई इरानले इनामको घोषणा। इरानले अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटलाई जीवितै समातेर बुझाउनेलाई १० अर्ब इरानी तोमान पुरस्कार दिने घोषणा गरेको छ। इरानको सरकारी मिडिया आईआरआईबीका एक प्रस्तोता नागरिकहरूलाई यस्तो अपील गरेका छन्। अमेरिकी विमान खसालिएको दाबीपछि इरानका सडकहरूमा खुशीको माहोल छाएको छ। इरानी अधिकारीहरूले आफ्ना सेनाको क्षमता अझै धेरै र आक्रमण जारी राख्ने चेतावनी दिएका छन्। इरानी संसद्को सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकामाथि व्यंग्य गर्दै भनेका छन्, ‘इरानलाई ३७ पटक पराजित हुने दाबी गर्नेहरू अहिले आफ्नै पाइलट खोज्न असमर्थ छन्।’

२४ घण्टामा २०० भन्दा बढी आक्रमण। अमेरिका र इजरायलले पछिल्लो २४ घण्टामा इरानमाथि २०० भन्दा बढी आक्रमण गरेका छन्। अमेरिकामा रहेको मानवअधिकार सङ्गठन ‘ह्युमन राइट्स एक्टिभिस्ट्स इन इरान’का अनुसार बिहीबारदेखि शुक्रबारसम्म इरानका १३ वटा प्रान्तमा कुल २०६ आक्रमण भएका छन्, जसमा एक सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ। तर, इरानले अमेरिकी र इजरायली आक्रमणबाट क्षतिग्रस्त आफ्ना भूमिगत मिसाइल बङ्करहरुलाई केही घण्टामै पुनः सञ्चालनमा ल्याएको अमेरिकी गुप्तचर रिपोर्टहरूमा आधारित न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ। इरानले ठूलो मात्रामा मिसाइल र मोबाइल लन्चरहरू अझै सुरक्षित राखेको अनुमान गरिएको छ।

इरानको प्रत्याक्रमण। अरू पनि शुक्रबार राति इरानले इजरायल र अमेरिकी चौकिहरूलाई लक्षित गरेर मिसाइल आक्रमण गरेको छ। उत्तरी इजरायलको किरयात अता र पेटाह टिक्वामा इरानी ब्यालेस्टिक मिसाइल खस्दा धेरै सवारीसाधनमा आगो लागेको र भवनहरूमा क्षति पुगेको छ। इराकस्थित सशस्त्र सङ्गठन ‘इस्लामिक रेजिस्टेन्स इन इराक’ले पछिल्लो एक दिनमा इराक र छिमेकी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य चौकिमा १९ वटा ड्रोन र मिसाइल आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। तर अमेरिकाले पुष्टि गरेको छैन। यसै क्रममा इरानको एक ड्रोन बहराइनको सितरा क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा चार जना घाइते भएका छन् र घरहरूमा क्षति पुगेको छ।

त्यसैगरी दुबईको मरिना क्षेत्रमा हवाई आक्रमण रोक्ने क्रममा ड्रोन भग्नावशेष खसेको छ, तर त्यहाँ कुनै मानवीय क्षति भएको छैन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फाइटर जेट खसालिएको घटनाले इरानसँग सम्भावित वार्तामा कुनै असर नपर्ने बताएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘यो युद्ध हो। हामी युद्धको अवस्थामा छौं।’ रिपब्लिकन सांसद जोन कर्टिसले संसद्ले औपचारिक रूपमा युद्धको घोषणा नगरेसम्म थप सैन्य अभियानको लागि आर्थिक सहयोग नदिने बताएका छन्। यसैबीच, इटलीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले युरोपले इरानसँगको युद्धमा अमेरिका पूर्ण समर्थन नदिने संकेत दिएकी छिन्। उनले राष्ट्रिय हितको रक्षा मुख्य प्राथमिकता भएको बताइन्। ट्रम्पले युरोपेली सहयोगीहरूले इरानसँगको युद्धमा साथ नदिएको भन्दै आलोচনা गरेका छन्। यसै सन्दर्भमा नेटोका महासचिव मार्क रुटे आगामी अप्रिल ८ मा ट्रम्पसँग भेट गर्ने कार्यक्रम छ। होर्मुज जलसन्धिमा सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने बहराइनको प्रस्तावमाथि आगामी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् बैठकको मतदान अर्को साता सम्म स्थगित भएको छ।

लेबनानमा पनि भिडन्त। लेबनानमा पनि इजरायल र हिजबुल्लाहबीच हिंसात्मक झडप जारी रहेको छ। इजरायली वायुसेनाले उत्तरी इजरायलमा हिजबुल्लाहले प्रहार गरेको रकेट लन्चर नष्ट गरेको छ भने बेरुतमा विभिन्न स्थानहरूमा आक्रमण गरेको छ। हिजबुल्लाहले पनि दक्षिणी लेबनानका तीन विभिन्न स्थानहरूमा इजरायली सैनिकलाई लक्षित गरी रकेट तथा गाइडेड मिसाइल प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

२१ चैत, काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आजको लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर तोकेको छ । अमेरिका डलरको खरिद दर १४८ रुपैयाँ ६७ पैसा र बिक्री दर १४९ रुपैयाँ २७ पैसा रहेको छ । युरोपेली युरोको खरिद दर १७१ रुपैयाँ ६२ पैसा र बिक्री दर १७२ रुपैयाँ ३१ पैसा, बेलायत पाउण्ड स्ट्रलिङको खरिद दर १९६ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्री दर १९७ रुपैयाँ ५५ पैसा, स्विस फ्र्यांकको खरिद दर १८६ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्री दर १८६ रुपैयाँ ९७ पैसा कायम गरिएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलरको खरिद दर १०२ रुपैयाँ ७१ पैसा र बिक्री दर १०३ रुपैयाँ १२ पैसा, क्यानाडियन डलरको खरिद दर १०६ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्री दर १०७ रुपैयाँ १९ पैसा, सिङ्गापुर डलरको खरिद दर ११५ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्री दर ११६ रुपैयाँ ११ पैसा तोकिएको छ । जापानी येन १० को खरिद दर ९ रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्री दर ९ रुपैयाँ ३६ पैसा, चिनियाँ युआनको खरिद दर २१ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्री दर २१ रुपैयाँ ६९ पैसा, साउदी अरेबियन रियालको खरिद दर ३९ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्री दर ३९ रुपैयाँ ७५ पैसा, कतारी रियालको खरिद दर ४० रुपैयाँ ७८ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ९४ पैसा कायम छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाटको खरिद दर ४ रुपैयाँ ५७ पैसा र बिक्री दर ४ रुपैयाँ ५८ पैसा, युएई दिरामको खरिद दर ४० रुपैयाँ ४८ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ६४ पैसा, मलेसियन रिङ्गेटको खरिद दर ३६ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्री दर ३७ रुपैयाँ ०३ पैसा रहेको छ । साउथ कोरियन वन १०० को खरिद दर ९ रुपैयाँ ८५ पैसा र बिक्री दर ९ रुपैयाँ ८९ पैसा, स्वीडिश क्रोनरको खरिद दर १५ रुपैयाँ ७६ पैसा र बिक्री दर १५ रुपैयाँ ८२ पैसा, डेनिश क्रोनरको खरिद दर २२ रुपैयाँ ९६ पैसा र बिक्री दर २३ रुपैयाँ ०६ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले हङकङ डलरको खरिद दर १८ रुपैयाँ ९७ पैसा र बिक्री दर १९ रुपैयाँ ०५ पैसा, कुवेती दिनारको खरिद दर ४८४ रुपैयाँ ५० पैसा र बिक्री दर ४८६ रुपैयाँ ४६ पैसा, बहराइन दिनारको खरिद दर ३९३ रुपैयाँ ८३ पैसा र बिक्री दर ३९५ रुपैयाँ ४२ पैसा, ओमानी रियालको खरिद दर ३८६ रुपैयाँ २१ पैसा र बिक्री दर ३८७ रुपैयाँ ७६ पैसा रहेको छ । भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिद दर १६० रुपैयाँ र बिक्री दर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमय दर आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा संशोधन गर्न सक्ने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकहरूले तोक्ने विनिमय दर फरक हुन सक्ने र अद्यावधिक विनिमय दरहरू केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने बताइएको छ ।

२१ चैत, सिरहा । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) अन्तर्गत नेपाली विषयको दोस्रो दिनको परीक्षामा अनुगमन गर्दै प्रशासनले सिरहामा कडाइ गरेको छ। शुक्रबार गरिएको अनुगमन क्रममा जिल्लाका ९ वटा परीक्षा केन्द्रबाट १९४ मोबाइल फोन र २ थान स्मार्ट वाच बरामद गरिएको शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले जनाएको छ। परीक्षा मर्यादा उल्लङ्घन भएको पाइएपछि मोबाइलसहित भेटिएका २ जना केन्द्राध्यक्ष र अन्य ४ जना निरीक्षकलाई निष्कासन गरिएको छ। निष्कासित हुनेमा बालमन्दिर माध्यमिक विद्यालयका केन्द्राध्यक्ष संजय यादव र जनता माध्यमिक विद्यालय फुलबरियाका केन्द्राध्यक्ष रामकिशोर यादव रहेका छन्।

इकाइ प्रमुख दीपक राज कनौलीका अनुसार प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेन्द्र पौडेलको नेतृत्वमा खटिएको अनुगमन टोलीले परीक्षा अमर्यादित बनाउन खोज्दा तत्काल कारबाही गरिएको हो। विगतमा सिरहाका परीक्षा केन्द्रहरूमा सेटिङ, प्रभाव र विचौलियाको सक्रियता देखिँदै आएको थियो, जसले परीक्षा प्रणालीको विश्वसनीयता माथि प्रश्न उठाएको थियो। यस वर्ष त्यस्ता गतिविधि दोहोरिन नदिन कडाइका साथ निगरानी बढाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेन्द्र पौडेलले बताएका छन्।

यस वर्ष सिरहाबाट कुल ११ हजार ३७ विद्यार्थी एसईई परीक्षामा सहभागी भएका छन्, जसमा १० हजार ६२५ जना साधारण र ४१२ जना प्राविधिक धारका छन्। परीक्षार्थीमध्ये ५ हजार ३०८ छात्रा र ५ हजार ७२९ छात्रा रहेका छन्। जिल्लामा ५१ वटा परीक्षा केन्द्र तोकिएका छन्। राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अनुसार एसईई परीक्षा चैत १९ देखि २९ गतेसम्म बिहान ८ बजेदेखि ११ बजेसम्म सञ्चालन भइरहेको छ।

२१ चैत, काठमाडौं । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले काठमाडौंका विभिन्न स्थानहरूमा आज बिजुली कटौती गर्ने निर्णय गरेको छ। प्राधिकरणले जारी गरेको सूचनामा जीर्ण अवस्थामा रहेका पोलहरू परिवर्तन गर्ने उद्देश्यले बानेश्वर वितरण केन्द्रको इमाडोल फिडरमार्फत वितरण गरिएका विभिन्न क्षेत्रहरूमा बिजुली कटौती गरिने उल्लेख गरिएको छ।

प्राधिकरणका अनुसार नरेफाट, सिसिआरसी कलेज आसपास, सूर्यकोट मार्गमा रहेको ११ केभी क्षमताका पोलहरू परिवर्तन गर्नका लागि बिजुली काटिनेछ। सूचनामा आज बिहान ११ बजेदेखि ३ बजेसम्म बिजुली कटौती हुने जानकारी दिइएको छ। यसले पुर्‍याउने असुविधाप्रति प्राधिकरणले क्षमाप्रार्थी व्यक्त गरेको छ। -राससबाट

पूर्वसचिव किशोर थापाले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात र सहरी विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले ‘कर्मचारीलाई अतिरिक्त शुल्क नदिन निर्माण व्यवसायीहरूलाई दिएको निर्देशन’ साहसिक भएको टिप्पणी गरेका छन्। नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघको प्रतिनिधिमण्डलसँग चैत १५ गते भएको भेटघाटमा मन्त्री लम्सालले त्यस्तो आग्रह गरेको महासङ्घका निवर्तमान अध्यक्ष रवि सिंहले बताए। “(मन्त्रीले) निर्माण कम्पनीका कुनै पनि सदस्यले अब अनुचित लेनदेन नगरी मलाई सहयोग गरिदिनुहोस् भन्नुभएको छ,” सिंहले भने, “हामीले तत्कालै महासङ्घको बैठक गरेर देशभरिका निर्माण व्यवसायीहरूलाई सूचना गरिसकेका छौं।”

पूर्वसचिव थापाले सचिव र महानिर्देशकलाई समेत राखेर मन्त्रीले निर्माण व्यवसायीहरूलाई त्यसरी निर्देशन दिएको अहिले सम्म आफूलाई सम्झना नभएको बताए। “मेरो जानकारीमा अहिलेसम्म कुनै मन्त्रीले त्यस्तो गर्ने साहस गरेका थिएनन्,” उनले भने, “किनभने मन्त्रीको साँठ-गाँठ निर्माण व्यवसायी र बिचौलियासँग निकै गहिरो हुन्थ्यो।” मन्त्रीको निर्देशनबारे महासङ्घले सबै व्यवसायीलाई जानकारी गराएको पत्र पनि सार्वजनिक भएको छ। जसमा उल्लेख छ कि ‘अहिलेदेखि निर्माण व्यवसायीहरूले निर्माणाधीन आयोजनासम्बन्धी कुनै पनि तह र स्तरका सरकारी अधिकारीहरूलाई अतिरिक्त शुल्क नदिन र कुनै पनि सरकारी अधिकारीले त्यस्तो शुल्क यदि मागेमा सिधै मलाई (मन्त्रीबाट) जानकारी गराउन निर्देशन प्राप्त भएको छ।’

एकजना निर्माण व्यवसायीले ‘अब नदिने’ भनी बताएपछि पहिले दिँदै आएको यथार्थ झल्किएको संकेत गरे। पहिले १०-१५ प्रतिशतसम्म दिनुपर्ने कमिसन हाल ५-६ प्रतिशतमा झरेको अनुभव उनले सुनाए। उनले कमिसन सुरु हुने बिंदु र त्यसको दरबारे जानकारी दिए, “ठेक्का भएपछि सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्दा ०.५ देखि २.५ प्रतिशतसम्म दिनुपर्ने हुन्छ,” उनी भन्छन्, “त्यसपछि हरेक रनिङ बिलमा ठेक्का सकिने बित्तिकै ४-५ प्रतिशतसम्म दिनुपर्ने गरेको छ। त्यो रकम मन्त्रीसम्म पुग्थ्यो, अब पुग्ने छैन।”

सहरी विकास मन्त्रालयका पूर्वसचिव किशोर थापाले पनि त्यो कुरा स्वीकार गर्ने तर त्यो चलन स्थापित छ भन्न सहज नभएको बताएका छन्। उनका अनुसार विभागीय मन्त्री संलग्न नभएसँगै त्यो चलन कम हुन थाल्ने बताउँछन्। त्यसैले मन्त्री लम्सालको निर्देशन सकारात्मक र पहिलो कदम भए पनि पर्याप्त भने नभएको उनको बुझाइ छ। किनकि मन्त्रीसँगै राजनीतिक दलहरूले पनि कर्मचारी र व्यवसायी दुबैलाई रकम संकलनको माध्यम बनाउने गरेको उनी बताउँछन्।