Skip to main content

लेखक: space4knews

रागिनी उपाध्याय स्वर्ण पदक २०२६ युवा कलाकार नैन्सी विश्वकर्मालाई प्रदान

१९ साउन, काठमाडौं । यस वर्षको रागिनी उपाध्याय स्वर्ण पदक २०२६ युवा कलाकार नैन्सी विश्वकर्मालाई प्रदान गरिएको छ। उत्कृष्ट शैक्षिक उपलब्धि हासिल गरेपछि नैन्सीलाई यो स्वर्ण पदक प्रदान गरिएको हो। हालै सम्पन्न लखनउ विश्वविद्यालयको दीक्षांत समारोहमा पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। यो पुरस्कार भारतको लखनउ विश्वविद्यालयले नेपाली चित्रकार रागिनी उपाध्यायको सम्मानमा स्थापना गरेको हो।

कला क्षेत्रमा उत्कृष्टता हासिल गर्ने युवा विद्यार्थीहरूलाई सन् २०२५ देखि यो पुरस्कार दिन थालिएको हो। यसले युवा पुस्ताका कलाकारहरूलाई सिर्जनात्मकता, समर्पण र उत्कृष्टताको मार्गमा प्रेरित गर्ने चित्रकार उपाध्यायले बताइन्। यो स्वर्ण पदकले आगामी धेरै दिनसम्म असंख्य युवा कलाकारहरूलाई आफ्नो सपना पछ्याउन र कला साधनामा निरन्तर अघि बढ्न प्रेरित गर्दै जाने पनि उनको भनाइ छ।

ग्रीसमा आगलागीबाट बच्न घोडाहरूको दौडधूप

ग्रीसको एथेन्सको उत्तरपश्चिमी क्षेत्रमा पर्ने कान्डिली गाउँ नजिकै रहेको एउटा खेतमा सोमबार, ३ अगस्टमा आगलागी भई घोडाहरू समूहमा दौडदै गरेको देखियो। स्थानीय सञ्चारमाध्यमले खिचेको भिडिओअनुसार ती घोडाहरूलाई कुनै क्षति पुगेको छैन।

वर्तमानमा ग्रीसका विभिन्न भागहरूमा व्यापक आगलागी फैलिएको छ। केही समयअघि आगो निभाउन खटिएका दुई हेलिकोप्टर जुध्दा, तीमध्ये एउटामा सवार दुई जनाको मृत्यु भएको थियो।

होटलमा वाइफाइ प्रयोग गर्दा सावधानी अपनाउन माइक्रोसफ्टको चेतावनी

माइक्रोसफ्टले रुस समर्थित ह्याकरहरूले होटल र सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोगकर्तालाई निशाना बनाइरहेका कारण विशेष सावधानी अपनाउन निर्देशन दिएको छ। ह्याकरहरूले सार्वजनिक वाइफाइको लगइन पोर्टलमा नक्कली विन्डोज वा सफ्टवेयर अपडेटको सन्देश देखाएर प्रयोगकर्ताको उपकरणमा भाइरस फैलाइरहेका छन्। प्रयोगकर्तालाई सार्वजनिक वाइफाइको सट्टा आफ्नै मोबाइल हटस्पट प्रयोग गर्न र शंकास्पद पप-अप सन्देश वा फाइल डाउनलोड नगर्न माइक्रोसफ्टले अनुरोध गरेको छ। १९ साउन, काठमाडौं। माइक्रोसफ्टका थ्रेट इन्टेलिजन्स विभागका अनुसार, यो आक्रमणमा ‘स्टोर्म-२९४५’ नामक ह्याकिङ समूह सक्रिय रहेको छ। ह्याकरहरूले होटेल, विमानस्थल वा सम्मेलन स्थलका वाइफाइ लगइनमा देखिने ‘क्याप्टिभ पोर्टल’ को दुरुपयोग गर्दै छन्। वाइफाइमा जडान गर्ने प्रयास गर्ने प्रयोगकर्ताहरुलाई नक्कली सफ्टवेयर अपडेट वा सुरक्षा फाइल डाउनलोड गर्ने सन्देश देखाइन्छ। यस्ता फाइल वा अपडेटमा क्लिक गरेपछि डिभाइसमा भाइरस प्रवेश गर्छ। भाइरसले डिभाइसमा प्रवेश गरेपछि ह्याकरहरूले ब्राउजर कुकिज, पासवर्डहरू र महत्त्वपूर्ण कागजातहरू चोरी गर्छन्। माइक्रोसफ्टले यस्तो ह्याकर आक्रमणबाट जोगिन प्रयोगकर्तालाई होटल, विमानस्थल वा सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोग गर्ने सट्टा आफ्नो मोबाइल हटस्पट वा प्राइवेट नेटवर्क प्रयोग गर्न सुझाएको छ।

सफल अभिभावक बन्ने तरिका

समाचार सारांश प्रविधि र एआईको युगमा विद्यार्थीहरूलाई सही सूचना पहिचान गर्ने र त्यसको विवेकपूर्ण उपयोग गर्ने मार्गदर्शन दिन आवश्यक छ। प्रविधि र एआईको युगमा विद्यार्थीहरूलाई सही सूचना पहिचान गर्ने र त्यसको विवेकपूर्ण उपयोग गर्ने मार्गदर्शन दिनु आवश्यक छ। प्रकृतिको नियम फरक छ। प्रकृतिसँग मित्रता कायम गर्न सके मात्र जीवन सहज हुन्छ, नभए प्रकृतिले आफ्नो बाटो आफैं तय गर्छ। यो सत्य हो। त्यसैगरी हाम्रा सन्तान पनि प्रकृतिका अंग हुन्। उनीहरूलाई केवल किताबी ज्ञान मात्र होइन, प्रकृतिमैत्री मूल्य, संस्कार र उपयोगी शिक्षा दिनु प्रत्येक अभिभावक र शिक्षण संस्थाको कर्तव्य हो।

शिक्षण पेशा र विगत चार दशकको अनुभवबाट मैले एउटा कुरा बोध गरेको छु। जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण समय बाल्यकालदेखि युवा अवस्थासम्म पार गर्दै म अहिले जिम्मेवार आमा र शिक्षिकाको भूमिकामा छु। हामीले प्राप्त गरेको शिक्षा र संस्कारको आधारमा अब भविष्य निर्माण गर्ने पुस्ता (हाम्रा सन्तान)लाई के र कस्तो बनाउने भन्ने प्रश्न उठ्छ। शिक्षक र शिक्षण संस्थाको जिम्मेवारी त छ, तर घरपरिवारबाट सिकाइने मूल्य र संस्कार त्यसभन्दा अझ महत्वपूर्ण हुन्छ। आजका पुस्ता प्रविधि र एआईको युगमा छन्। इन्टरनेट अधिकांश घरमा पुगेको अवस्था छ। त्यसैले विद्यार्थीहरूले ज्ञान आर्जन गर्न अभिभावक वा शिक्षकको प्रतिक्षा मात्र गर्ने आवश्यकता छैन।

मुख्य आवश्यकता भनेको ज्ञानको सही माध्यम पत्ता लगाउने र त्यसको सदुपयोग गर्ने हो। धन र सम्पत्ति केवल जीवनयापनका साधन हुन्। अभिभावकले धन-संपत्ति र वैभवको भागदौडबाट समय व्यवस्थापन गरी आफ्ना सन्तानको भविष्य कहाँ जादैछ हेरचाह गर्नु आवश्यक छ। माया, अपनत्व, खुला संवाद र एकअर्काको ख्याल राख्ने प्रवृत्तिले सन्तानलाई नजिक राख्न सहयोग गर्छ। उज्ज्वल भविष्य बनाउन जिम्मेवारी पनि अभिभावकको नै हो। जतिसुकै वैभव र सुखशान्ति भए पनि सन्तान सही बाटोमा नहुनु त्यो सबै मूल्यहरू शून्य बनाउँछ।

जसरी माटोका भाँडामा आकार दिन सकिन्छ, त्यस्तै अभिभावकले आफ्ना सन्तानलाई कस्तो आकार दिने भन्ने जिम्मेवारी लिनुपर्छ। सफल अभिभावक बन्न न्यूनतम कर्तव्यबोध आवश्यक छ। भन्छन् – ‘संगत गुनाको फल’। घरायसी वातावरण, समाज र साथीजनले सन्तानलाई कुन बाटोमा लैजान्छन् भन्ने निर्धारण गर्छ। धूम्रपान, मद्यपान र लागुऔषध जस्ता चुनौती पनि हुनसक्छ। त्यसैले निगरानीको मुख्य जिम्मेवारी अभिभावककै काँधमा पर्छ, बाँकी जिम्मेवारी शिक्षण संस्थाको हुन्छ। घरको उचित वातावरण र सही संस्कार पाउन सन्तानको अधिकार हो। पढाइ, लेखाइ र अधिकारको संरक्षण गर्दै उज्ज्वल भविष्य बनाउने जिम्मेवारी अभिभावक र शिक्षण संस्थाको नै हो। शिक्षण संस्थाको शिक्षा महत्वपूर्ण भए पनि घरबाट पाइने संस्कार र मूल्य नै चरित्र निर्माणको मुख्य आधार हो। एआई र इन्टरनेटको युगमा बालबालिकालाई सूचना अभाव छैन, तर सही र गलत छुट्याउने र प्रविधिको सही प्रयोग सिकाउने आवश्यकता छ। (लेखक पूजा खड्का, गोरखा मोडेल सेकेन्डरी स्कुल, लमही-६, दाङमा कार्यरत शिक्षिका हुन्।)

ट्रम्पको दाबी: इरानलाई सम्झौता गर्ने अन्तिम मौका

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग वार्ता जारी रहेको दाबी गर्दै यसलाई इरानका लागि सम्झौता गर्ने अन्तिम मौका भएको बताएका छन्। ट्रम्पले इरानी नेतृत्वमाथि दोहोरो चरित्र देखाएको आरोप लगाउँदै होर्मुज स्ट्रेट अमेरिकी नौसेनाको पूर्ण नियन्त्रणमा रहेको स्पष्ट पारेका छन्। इन्धनको बढ्दो मूल्य र महँगीका कारण आगामी मध्यावधि चुनावमा रिपब्लिकन पार्टीले प्रतिनिधिसभाको बहुमत गुमाउन सक्छ भन्ने विश्लेषण गरिएको छ।

ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता अहिले जारी रहेको दाबी गरेका छन्। उनले यो इरानका लागि ‘राम्रो सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने अन्तिम मौका’ भएको बताए। ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले इरानकै अनुरोधमा वार्ता सुरु भएको दाबी गरे। ट्रम्पले इरानी नेतृत्वमाथि दोहोरो चरित्र देखाएको आरोप लगाएका छन्। उनले सोसल मिडिया प्लेटफर्म ट्रुथ सोसलमा एक पोस्ट सेयर गरे।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले दाबी गरे, ‘होर्मुज स्ट्रेट पहिले नै अमेरिकी नौसेनाको पूर्ण नियन्त्रणमा छ र उनीहरूको अनुमतिविना इरानसम्म केही पनि पुग्न सक्दैन। कुनै सम्झौता नभएसम्म वा इरानले आत्मसमर्पण नगरेसम्म यो स्थिति कायम रहनेछ।’ अर्कोतर्फ, ट्रम्पले सोमबार अमेरिकी कम्पनीहरूलाई इन्धनको मूल्य तुरुन्त घटाउन अपिल पनि गरे। विश्लेषकहरूका अनुसार इन्धनको बढ्दो मूल्य र महँगीको चिन्ता नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि चुनाव अघि रिपब्लिकन पार्टीका लागि चुनौती बन्न सक्छ।

धनकुटा भेडेटारमा नयाँ पर्यटक आकर्षणको रूपमा स्काईवाकको उदय

धनकुटाको भेडेटारमा सञ्चालनमा आएको स्काईवाक अहिले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकहरूको मुख्य आकर्षण केन्द्र बनेको छ। सार्वजनिक–निजी साझेदारीमा निर्माण गरिएको यो स्काईवाकमा दुई वर्षको अवधिमा तीन लाख नौ हजार भन्दा बढी पर्यटकले भ्रमण गरेका छन्। परियोजनाका संचालकहरूले अत्यधिक करले लगानीकर्तामा निरुत्साह बढेको भन्दै प्रदेश सरकारले कर नीति पुनरावलोकन गर्नुपर्ने माग गरेको छ।

कोशी प्रदेशको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरूमध्ये एक धनकुटाको भेडेटारमा बनेको स्काईवाकबाट पूर्वी नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य अवलोकन गर्न सकिन्छ। यहाँ दैनिक रूपमा सयौँ पर्यटकहरू आउने गरेका छन्। सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–६ का आनन्दी कुमार चौधरीले यसपटकको भेडेटार भ्रमणलाई विशेष अनुभव रहेको बताए। स्काईवाकको भुइँ पारदर्शी काँचबाट बनेको छ, जसले आगन्तुकलाई डर र प्राकृतिक सौन्दर्य दुबै अनुभूति गराउन सक्षम बनाउँछ।

स्काईवाक २०८१ साउन ११ गतेदेखि सञ्चालनमा आएको हो र यसको निर्माण २०७७ फागुन ९ गते प्रदेश लगानी प्राधिकरण र विकासकर्ताबीचको सम्झौतापछि सुरु भएको थियो। करिब २० करोड रुपैयाँको लागतमा बनेको यस स्काईवाकले दोस्रो वार्षिकोत्सव समेत मनाइसकेको छ। यहाँ हिँड्ने आगन्तुकले ४१ मिटर लामो र दुई मिटर चौडा सिसाको पुलबाट वरिपरि मनमोहक दृश्य नियाल्न पाउँछन्।

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार स्काईवाकले भेडेटारको पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ। होटल, रेस्टुरेन्ट र अन्य पर्यटन सम्बन्धी व्यवसायहरूमा समेत सकारात्मक प्रभाव परेको छ। विशेषगरी बिदाका दिनहरू, सार्वजनिक बिदा र चाडपर्वहरूमा भेडेटार आउने पर्यटकहरूको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गरेको छ।

नुहाउँदा यी ५ बानीले छालामा समस्या ल्याउन सक्छन्

समाचार सारांश एआई द्वारा तयार पारिएको, सम्पादकीय समीक्षा गरिएको। धेरै तातो पानीले लामो समय नुहाउँदा छालाको प्राकृतिक चिल्लोपन हटेर सुरक्षा तह कमजोर भई सुक्खापन र रातोपनको समस्या हुनसक्छ। धेरैलाई लाग्छ बारम्बार नुहाउँदा वा राम्ररी साबुनले शरीर सफा गर्दा छाला अझ स्वस्थ हुन्छ। तर वास्तविकता फरक हुनसक्छ। नुहाउँदा गरिने केही सामान्य गल्तीले छालाको प्राकृतिक चिल्लोपन हटाएर यसको सुरक्षा तह कमजोर बनाउन सक्छ। परिणामस्वरूप छाला सुक्खा हुने, तन्किएको महसुस हुने, खस्रो देखिने र संवेदनशील बन्ने समस्या बढ्न सक्छ। त्यसैले छालालाई स्वस्थ र कोमल राख्न सही तरिकाले नुहाउनु, उपयुक्त साबुन प्रयोग गर्नु र समयमै मोइस्चराइजर लगाउनु अत्यन्त आवश्यक छ।

१. धेरै तातो पानीले नुहाउने
धेरैलाई तातो पानीले लामो समयसम्म नुहाउन मन पर्छ, विशेषगरी चिसो मौसममा। तर यही बानीले छालालाई सबैभन्दा बढी क्षति पुर्‍याउन सक्छ। तातो पानीले छालामा रहेको प्राकृतिक तेल हटाइदिन्छ। तेल हराएपछि छाला सुक्खा, तन्किएको र कहिलेकाहीँ पाप्रा पर्ने अवस्था आउन सक्छ। पहिलेदेखि नै सुक्खा छाला भएकाहरूमा यो समस्या अझ बढ्न सक्छ। सन् २०२२ मा जनरल अफ क्लिनिकल मेडिसिनमा प्रकाशित अध्ययनले धेरै तातो पानी र लामो समय पानीको सम्पर्कमा रहँदा छालाको सुरक्षा तह कमजोर हुने, छालाबाट पानी छिटो वाष्पीकरण हुने र रातोपन तथा सुक्खापन बढ्ने देखाएको छ।

२. कडा साबुन र धेरै सुगन्ध भएका उत्पादन प्रयोग गर्ने
सबै साबुन छालाका लागि समान हुँदैनन्। कडा रसायनयुक्त साबुन, एन्टिब्याक्टेरियल साबुन वा धेरै सुगन्ध भएका बडीवासले छालाको सुरक्षा तहलाई कमजोर बनाउन सक्छ। यस्ता उत्पादन नियमित प्रयोग गर्दा छालामा जलन, सुक्खापन र एलर्जीको सम्भावना बढ्छ। विशेषगरी संवेदनशील वा सुक्खा छाला भएकाले हल्का, सुगन्धरहित र छालामैत्री क्लिन्जर प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ। सन् २०२१ मा कन्ट्याक्ट डर्माटाइटिसमा प्रकाशित अनुसन्धानले सुगन्धयुक्त उत्पादनका कारण विशेषगरी महिला र संवेदनशील छाला भएकामा एलर्जीको जोखिम बढी हुने देखाएको छ।

३. लुगा वा तौलियाले जोडले घोट्ने
कतिपयले नुहाउँदा लुफा, ब्रस वा स्क्रबरले छाला जोडले घोट्छन्। नुहाइसकेपछि पनि तौलियाले छिटो सुकाउने भन्दै कडा रूपमा रगड्ने बानी हुन्छ। यस्तो गर्दा छालाको बाहिरी तहमा सानो चोट पुग्न सक्छ, जसले जलन, रातोपन र सुक्खापन बढाउँछ। यसको सट्टा नरम तौलियाले हल्का थिच्दै वा बिस्तारै पुछेर छाला सुकाउनु राम्रो मानिन्छ। जर्नल अफ वाउन्ड, ओस्टोमी एण्ड कन्टिनेन्स नर्सिङमा प्रकाशित अध्ययनले पनि पटक–पटक छाला घोटेर सफा गर्दा छालाको सुरक्षा तहमा क्षति पुग्ने उल्लेख गरेको छ।

४. दिनमा धेरै पटक नुहाउने
गर्मी मौसममा पसिना धेरै आउँदा कतिपयले दिनमा दुईदेखि तीनपटकसम्म नुहाउँछन्। यसले केही समय ताजगीको अनुभूति गराए पनि छालाको प्राकृतिक तेल बारम्बार हटाइदिन्छ। यदि प्रत्येक पटक साबुन प्रयोग गरिन्छ भने छालाको चिस्यान झन् छिटो हराउन सक्छ। धेरै पटक नुहाउनै परे हल्का क्लिन्जर प्रयोग गर्नु र हरेक पटक मोइस्चराइजर लगाउनु आवश्यक हुन्छ।

५. नुहाएपछि मोइस्चराइजर नलगाउने
नुहाइसकेपछि छालामा केही समय प्राकृतिक चिस्यान बाँकी हुन्छ। यही समयमा मोइस्चराइजर लगाएमा त्यो चिस्यान छालाभित्र लामो समयसम्म सुरक्षित रहन्छ। यदि नुहाएर धेरै समयपछि मात्र मोइस्चराइजर लगाइयो भने छालाको ओसिलोपन बिस्तारै हराइसकेको हुन्छ। त्यसैले नुहाएको केही मिनेटभित्रै मोइस्चराइजर लगाउनु सबैभन्दा प्रभावकारी मानिन्छ। सन् २०२२ मा जर्नल अफ कस्मेटिक डर्माटोलोजीमा प्रकाशित अध्ययनले मोइस्चराइजरले छालाको चिस्यान कायम राख्न र पानीको अत्यधिक वाष्पीकरण रोक्न सहयोग गर्ने देखाएको छ।

कसले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ ?
निम्न समस्या भएका व्यक्तिले नुहाउने बानीमा अझ बढी ध्यान दिन आवश्यक छ –
– एक्जिमा भएका व्यक्ति
– सोरायसिस भएका व्यक्ति
– मधुमेह भएका व्यक्ति
– प्राकृतिक रूपमा सुक्खा छाला भएका
– संवेदनशील छाला भएका व्यक्ति
– वृद्धवृद्धा, जसको छालाको प्राकृतिक चिल्लोपन उमेरसँगै घट्दै जान्छ

छालालाई स्वस्थ राख्न नुहाउँदा के ध्यान दिने ?
केही सामान्य परिवर्तनले पनि छालालाई लामो समयसम्म स्वस्थ र हाइड्रेटेड राख्न मद्दत गर्न सक्छ।
– नुहाउने समय ५–१० मिनेटभित्र सीमित राख्ने
– धेरै तातो होइन, मनतातो पानी प्रयोग गर्ने
– हल्का र सुगन्धरहित साबुन वा क्लिन्जर रोज्ने
– लुफा वा ब्रसले छाला जोडले नघोट्ने
– नरम तौलियाले बिस्तारै थिच्दै छाला सुकाउने
– नुहाएको ३–५ मिनेटभित्र मोइस्चराइजर लगाउने
– धेरै पसिना आएर पटक–पटक नुहाउनुपरे हल्का क्लिन्जर प्रयोग गर्ने
– प्रत्येक पटक नुहाएपछि मोइस्चराइजर लगाउने बानी बसाल्ने

प्रशान्त किशोरको जित: दिल्लीमा जेनजी आन्दोलन, बिहारमा परिणाम

बिहारको बाँकीपुर विधानसभा उपचुनावमा जन सुराज पार्टीका संस्थापक प्रशान्त किशोरले भाजपाका उम्मेदवार नीरज कुमारलाई १९,२४६ भोटको फराकिलो अन्तरले पराजित गरेका छन्। विद्यार्थी आन्दोलनको प्रभाव, भाजपाको कमजोर उम्मेदवार चयन र किशोरको व्यक्तिगत छविले भाजपाको गढ मानिएको क्षेत्रमा उनको विजयलाई निर्णायक बनाएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। जितपछि किशोरले भने, ‘मेरो विधायक बन्दैमा बाँकीपुर रातोरात बेङ्गलोर त बन्दैन, तर तपाईंहरूले आगामी दुई-तीन महिनामै यहाँ केही सुधार पक्कै देख्नुहुनेछ।’ १८ साउन, काठमाडौं।

बिहारको बाँकीपुर सिटमा जन सुराज पार्टीका संस्थापक प्रशान्त किशोर (पीके) ले शानदार जित हासिल गरेका छन्। चुनावी रणनीतिकारबाट राजनीतिज्ञ बनेका प्रशान्त किशोरले आफ्नो पहिलो चुनावी परीक्षामै ठूलो सफलता हात पारेका छन्। उनले बिहारको बाँकीपुर विधानसभा सिटमा भाजपाका उम्मेदवार नीरज कुमारलाई १९,२४६ भोटको फराकिलो अन्तरले पराजित गरेका हुन्। भाजपाको बलियो गढ मानिँदै आइएको यो क्षेत्रमा किशोरले कुल ६३,९४६ भोट प्राप्त गर्दा उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी भाजपाका नीरज कुमारले ४४,७०० भोट मात्रै पाए।

के यो जेनजी आन्दोलनको प्रभाव हो? चुनावी नतिजा भर्खरै आएको सन्दर्भमा यसबारे पर्याप्त विश्लेषणहरू भइसकेको छैन। भारतीय विश्लेषकहरूले यो चुनावी नतिजाबारे प्रारम्भिक प्रतिक्रिया दिंदै यसलाई भारतमा अघिल्लो साता भएको जेनजी तथा विद्यार्थी आन्दोलनको प्रभावसँग जोडेका छन्। यसलाई प्रमुख कारण मानिए पनि कतिपयले यही एउटै कारणले किशोरको जितलाई विश्लेषण गर्न नहुने मत पनि राखेका छन्। भारतमा नीट परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावट, बारम्बार रद्द हुने भर्ती तथा प्रवेश परीक्षा, बेरोजगारी र परीक्षा प्रणालीप्रतिको अविश्वासलाई लिएर ठूलो विद्यार्थी आन्दोलन भएको थियो।

किशोरले यी मुद्दा निरन्तर उठाउँदै सरकारविरोधी विद्यार्थी असन्तोषलाई आफ्नो चुनावी अभियानसँग जोडेका थिए। तर उमेरअनुसार कसले कसलाई मत दियो भन्ने आधिकारिक मतदान तथ्यांक वा विश्वसनीय एक्जिट पोल सार्वजनिक भएको छैन। यद्यपि, जेनजी आन्दोलनले भाजपाविरोधी वातावरण तयार गर्‍यो र किशोर त्यस वातावरणलाई मतमा रूपान्तरण गर्न सफल भए भन्न सकिन्छ।

स्यूटा संकटपछि युरोपेली आयोगको कडा प्रतिक्रिया : स्पेनमा आप्रवासी सङ्कट

युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्जुला फोन डेर लायनले गत साता मोरक्कोबाट स्पेनको स्यूटामा लाखौँ आप्रवासीहरू अनियन्त्रित रूपमा प्रवेश गरेपछि सीमा सुरक्षा सुदृढ बनाउन “एकजुट कदम” चाल्न आह्वान गरेकी छिन्। स्पेनको अनुमान अनुसार स्यूटामा प्रवेश गरेका करिब ६९,५०० आप्रवासीहरू मोरक्कोमा फिर्ता गइसकेका छन्। पहिला फिर्ता हुनेहरूको संख्या लगभग ५०,००० अनुमान गरिएको थियो। सरकारी अधिकारीहरूले जनाएको छ कि स्पेनतर्फको सीमामा ७२ र मोरक्कोतर्फ ११ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

यस विषयमा छलफल गर्ने उद्देश्यले युरोपेली सङ्घ (ईयू) का आन्तरिक मामिलामन्त्रीहरू मङ्गलवार भिडियो कन्फरेन्समार्फत आकस्मिक बैठक गर्ने तयारीमा छन्। स्यूटा घटनाले ईयूका २७ सदस्य राष्ट्रहरूबीच सम्बन्धमा तनाव निम्त्याएको छ। स्पेनी प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेछलाई लेखिएको पत्रमा फोन डेर लायनले सङ्कटलाई “तत्काल व्यवस्थापन गरेको” भन्दै उनको प्रशंसा गरेकी छिन्।

“यस घटनाले कमजोर क्षेत्रहरूमा हाम्रो सीमा सुरक्षा अझ 강화 गर्नुपर्ने आवश्यकता स्पष्ट पारेको छ।” स्यूताको घटनापछि दुई देशबीचको सीमामा समस्याहरू देखा परेपछि, इटालीले स्पेनसँगको ‘शेङ्गन’ सम्झौता अस्थायी रूपमा निलम्बन गरेको छ। फिनल्यान्ड र डेन्मार्कले इटालीको निर्णयलाई समर्थन गरेका छन् भने चेक प्रधानमन्त्री एन्ड्रे बाबिसले स्पेनको शेङ्गन सदस्यता अस्थायी रूपमा रोक्न आग्रह गरेका छन्।

फोन डेर लायनले स्पेनी प्रधानमन्त्रीलाई पठाएको पत्रमा भनेकी छन्, “हाम्रा सबै बाह्य सीमाहरूको सुरक्षा साझा युरोपेली जिम्मेवारी हो” भनी सतर्क निगरानी र आवश्यकतालाई मध्यनजर गरी भौतिक अवरोधहरूको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गरिन्। उनले सीमा सुरक्षा सुदृढ गर्न युरोपेली सङ्घले पाँचवटा क्षेत्रहरूमा आफ्नो प्रयास दोब्बर गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएकी छन्।

गर्भाशयभित्र शल्यक्रिया गरेर ‘अद्भुत’ शिशुको उपचार

डाक्टरहरूले गर्भमै रहेको शिशुको जन्मजात समस्यालाई सफलतापूर्वक सुधार गर्न अत्याधुनिक शल्यक्रिया गरेका छन्। लन्डनकी मेईजी स्याभिज गर्भवती भएकी २६ औँ हप्तामा अमेरिकामा चिकित्सकहरूको एक टोलीले उनको गर्भाशयमै शल्यक्रिया गरेको थियो। अहिले पाँच महिनाका भइसकेका र स्वस्थ रूपमा हुर्किरहेका शिशु थीओलाई जन्मनुअघि नै ‘ग्यास्ट्रोस्किसिस’ नामक समस्या थियो। यस अवस्थामा आन्द्रा पेटबाहिर विकास हुन्छ।

शल्यक्रियाका क्रममा चिकित्सकहरूले थिओकी आमाको गर्भाशयलाई आंशिक रूपमा बाहिर निकालेर सानो चिरा पार्दै शल्यक्रिया प्रविधिको प्रयोग गरी शिशुको पेट बाहिर रहेका आन्द्रा र अन्य अङ्गहरू सावधानीपूर्वक पुनः पेटभित्र राखेका थिए। यस्तो विश्वकै नवीनतम चिकित्सा परीक्षणबाट लाभ उठाउने थिओ संसारका तेस्रो शिशु बनेका हुन्। २९ वर्षीया मेइजी र ३६ वर्षीय जोश फ्रेन्च दुवै शिक्षक हुन्। उनीहरूले भने, “उनी सानो चमत्कार हुन्, होइन त?”

यस्तो जन्मजात समस्या बेलायतमा प्रत्येक वर्ष ३,००० मध्ये एकमा देखा पर्छ। सन् २०२५ को विश्वव्यापी समीक्षामा उच्चदेखि मध्यम आय भएका देशहरूमा अध्ययन गरिएको थियो। उत्तम अवस्थामा, यस्तो समस्यामा शिशुलाई जोगाउन सघन उपचार र पोषकतत्त्व हप्तौँसम्म दिनुपर्दछ। १० मध्ये एक शिशुको मृत्यु हुने सम्भावना पनि हुन्छ।

थीओका आमाबुवालाई सुरुमा आफ्नो जन्मिन बाँकी सन्तानमा समस्या रहेको थाहा थिएन। जोशले भने, “हामीलाई त्यतिबेला थाहा थिएन।” गर्भावस्थाको २४ औँ हप्तामा चिकित्सकहरूले मेइजी र जोशलाई थीओको जन्मपछिका उपचारबारे जानकारी गराइरहेका थिए। अमेरिकाको टेक्सस बाल अस्पतालमा जन्मअघि नै जटिल ‘ग्यास्ट्रोस्किसिस’ को उपचार गर्ने विश्वकै पहिलो प्रकारको चिकित्सकीय परीक्षण सञ्चालन गरिएको थियो। शल्यक्रियापछि मेइजीले १४ हप्तासम्म शिशु गर्भमा हुर्काइरहिन। शल्यक्रिया सफल भयो र टेक्ससमै उनले योनिमार्गबाट फेब्रुअरीमा थीओलाई जन्म दिईन्।

डाक्टर बेल्फोर्टले भने, “आमा, बच्चा, शल्यक्रिया, सबै उल्लेखनीय रह्यो।” मेइजीले भनिन्, “थीओ उत्तम अवस्थामा छन्।” जोशले भने, “हामी दुवै आफूलाई अत्यन्तै भाग्यमानी ठान्छौं।”

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले थप तीन विषयगत समिति पूर्णता प्रदान गर्‍यो

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले बैंक, वित्त तथा बीमा, मेला र पर्यटन तथा हवाई यातायात गरी थप तीन विषयगत समितिहरूलाई पूर्णता प्रदान गरेको छ। महासंघका कार्यवाहक अध्यक्ष सुरकृष्ण वैद्यले समितिहरूलाई निजी क्षेत्रका समस्या र आवश्यकताहरू पहिचान गरी नीतिगत रूपमा सरकारमा प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न आह्वान गरेका छन्। सभापतिहरूले बैंकिङ पहुँच, व्यापार मेलेको स्तर वृद्धिदेखि पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी काम गर्न प्रतिबद्धता जनाएका छन्। १८ साउन, काठमाडौं।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघमा थप तीन विषयगत समितिहरूले पूर्णता प्राप्त गरेका हुन्। यसअघि आठ विषयगत समितिहरूले पूर्णता पाइसकेका थिए। महासंघमा हाल २५ विभिन्न समितिहरू सक्रिय छन्। पछिल्लो निर्णयअनुसार बैंक, वित्त तथा बीमा समिति (सभापतित्व हेमन्त गोल्छा), मेला समिति (सभापतित्व सविन श्रेष्ठ) र पर्यटन तथा हवाई यातायात समिति (सभापतित्व संघर्ष विष्ट) विस्तार गरी थप तीन समितिहरू पूर्णता पाएका छन्। महासंघ सचिवालय टेकुमा भएको उक्त कार्यक्रममा विभिन्न विषयगत समितिका उपसभापति, सदस्य र सल्लाहकारहरूलाई मनोनयन पत्र हस्तान्तरण गरिएको छ।

कार्यक्रममा मनोनयन पत्र हस्तान्तरण गर्दै महासंघका कार्यवाहक अध्यक्ष सुरकृष्ण वैद्यले समितिहरू निजी क्षेत्रका समस्या, सम्भावना र आवश्यकता पहिचान गर्ने महत्त्वपूर्ण संयन्त्र भएको बताए। उनले समितिहरूलाई आफ्नो क्षेत्रसँग सम्बन्धित समस्या र नीतिगत विषयमा गहिरो अनुसन्धान गरी सरकार समक्ष प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न आग्रह गरे। “महासंघका विषयगत समिताहरूको सक्रियता नै निजी क्षेत्रको सशक्तीकरण र देशको आर्थिक समृद्धिको आधार हो,” वैद्यले भने।

महासंघका वस्तुगत उपाध्यक्ष नरेशलाल श्रेष्ठले विषयगत समिताहरूलाई महासंघका नीति तथा कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने आधार भएको बताए। उनले समितिहरूलाई सम्बन्धित क्षेत्रका व्यवसायी र उद्यमीहरूसँग नजिकबाट समस्या बुझेर समाधानतर्फ पहल गर्न आग्रह गरे। समितिहरूले निजी क्षेत्र, सरकार र सरोकारवाला निकायबीच समन्वय कायम गरी समस्या पहिचान तथा समाधानमा भूमिका खेल्नुपर्ने पनि उनले जोड दिए। सो अवसरमा बैंक, वित्तीय तथा बीमा समितिका सभापति हेमन्त गोल्छाले बैंकिङ र वित्त क्षेत्रमा सहज पहुँच, ब्याजदर स्थिरता, तरलता व्यवस्थापन र निजी क्षेत्रमैत्री नीति निर्माणका लागि समिति सक्रिय रहने कुरा बताएका छन्।

बायोग्यास प्लान्ट पुनः सञ्चालनका लागि सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर

काठमाडौं महानगरपालिका र वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रले टेकुस्थित बायोग्यास प्लान्ट पुनः सञ्चालन गर्न सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन्। कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले जैविक फोहरको दिगो व्यवस्थापन र प्रविधिको उपयोग अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्यका साथ यो सम्झौता भएको जानकारी दिइन्। सम्झौताअनुसार, केन्द्रले प्लान्टको विस्तृत अध्ययन, उपकरण जडान र परीक्षण गरी महानगरपालिकालाई हस्तान्तरण गर्नेछ। १८ साउन, काठमाडौं।

सम्झौतापत्रमा महानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईँ र केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक नवराज ढकालले हस्ताक्षर गरेका छन्। शहरमा उत्पादित जैविक फोहर व्यवस्थापनलाई आधुनिक र प्रविधिमैत्री बनाउने उद्देश्यले यो सम्झौता गरिएको हो। कार्यवाहक प्रमुख डंगोलले भनिन्, “पुनः स्थापना मात्र महत्वपूर्ण हुँदैन, यसलाई दिगो रुपमा सञ्चालन गरी सिकाइको रूपमा विस्तार गर्नु नै सफलता हो।”

केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक नवराज ढकालले आवश्यक उपकरण, सामग्री र प्राविधिक सेवाहरूमार्फत प्लान्ट सञ्चालनमा ल्याउने बताए। उनले भने, “यसको अनुगमन र सुपरिवेक्षणपछि महानगरपालिकालाई हस्तान्तरण गर्नेछौं।” यो प्लान्ट महानगरपालिकाको एकीकृत दिगो फोहर व्यवस्थापन परियोजना अन्तर्गत निर्माण गरिएको हो, जुन सन् २०१५ देखि सञ्चालनमा रहेको छ।

प्लान्ट सञ्चालनको क्रममा दैनिक तीन मेट्रिकटन जैविक फोहरबाट १४ किलोवाट बिजुली, ३०० किलो जैविक मल तथा १३ हजार पाँच सय लिटर पानी उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। प्राविधिक कारणले सञ्चालनमा समस्या आएपछि परियोजना पुनः दिगो रुपमै सञ्चालन गर्न यो सम्झौता गरिएको हो। महानगरपालिकाले प्लान्टको दीर्घकालीन सञ्चालन र मर्मत सम्भारका लागि आवश्यक बजेट व्यवस्था गर्ने जनाएको छ।

इस्लिङ्टन कलेजका २९ विद्यार्थी अध्ययनकै क्रममा विश्वव्यापी कम्पनीहरूसँग काम गर्दै

इस्लिङ्टन कलेजका २९ जना विद्यार्थीले नेपालमै बस्दै अमेरिका, अस्ट्रेलिया र युकेको कम्पनीहरूसँग व्यावसायिक काम गरिरहेका छन्। कलेजले आफ्नो ‘रकिङ द वर्ल्ड फ्रम् नेपाल’ अभियानअन्तर्गत विद्यार्थीलाई अध्ययनकै क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय कार्य अनुभव दिन थालेको छ। कलेजका अध्यक्ष सुलभ बुढाथोकीका अनुसार, विद्यार्थीहरूलाई डिग्री पूरा गर्न वा विदेश जान पर्खिनु नपर्ने गरी करियर सुरु गर्ने अवसर दिइएको छ।

अध्ययनकै क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूसँग व्यावसायिक रूपमा काम गर्ने अवसर सिर्जना गर्दै आएको इस्लिङ्टन कलेजका २९ विद्यार्थीले अहिले अमेरिका, अस्ट्रेलिया र युकेको कम्पनीहरूसँग प्रत्यक्ष साझेदारी गर्दै काम गरिरहेका छन्। कलेजले यसलाई आफ्नो ‘रकिङ द वर्ल्ड फ्रम् नेपाल’ अभियानको व्यवहारिक सफलता रूपमा मूल्याङ्कन गरेको छ। कलेजका अनुसार ‘रकिङ द वर्ल्ड फ्रम् नेपाल’ प्रचारात्मक नारा मात्रै नभई, विद्यार्थीहरूलाई नेपालमै बसेर विश्वस्तरिय प्रतिस्पर्धाका लागि तयार गर्ने शैक्षिक दृष्टिकोण हो।

उद्योगसँग सहकार्यलाई पाठ्यक्रममा आवश्यक अङ्ग बनाइएको छ, जसबाट विद्यार्थीहरूले अध्ययनकाे क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको तालिम प्राप्त गरी विश्वव्यापी व्यावसायिक टिमसँग काम गर्ने अवसर पाएका छन्। कलेजले डिग्री पूरा नभई पनि विद्यार्थीहरूलाई वास्तविक परियोजनामा सहभागी गराइ अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव दिलाउने अभ्यास निरन्तरता दिइरहेको जनाएको छ। हाल अमेरिका, अस्ट्रेलिया र युकेको कम्पनीहरूसँग काम गरिरहेका २९ विद्यार्थी त्यही सफलताका उदाहरण हुन्।

कलेजका अध्यक्ष सुलभ बुढाथोकीले भने, विद्यार्थीहरूले डिग्री पूरा गर्ने वा करियर सुरु गर्ने भन्ने द्विविधामा नपर्नुपर्ने अवस्था आएको बताए। उनका अनुसार विद्यार्थीहरूले अध्ययन र करियर दुवै सँगसँगै अघि बढाइरहेका छन्। विश्वभरका प्रतिभाहरूको खोजीदेखि तालिम र प्रमाणीकरणसम्म गर्दै उनीहरूलाई विशेषज्ञ व्यावसायिक टिमहरूसँग जोड्ने पेक्सस टेकले सफ्टवेयर विकास, डिजाइन, मार्केटिङ, र सञ्चालनजस्ता क्षेत्रमा व्यवस्थित सहयोग, स्ट्यान्डबाई स्रोत तथा एसएलए आधारित सेवा दिइरहेको छ। कलेजले यी विद्यार्थीहरूलाई आफ्नो पहिलो ‘एआई–नेटिभ ट्यालेन्ट’ समूहका रूपमा परिचय दिएको छ।

विद्यार्थीहरूले आफ्ना विषयगत ज्ञानसँगै एआई–सक्षम विश्वव्यापी कार्यपरिसरमा काम गर्ने सीप समेत विकास गरेको कलेजले जनाएको छ। कलेजका साझेदार संस्था ग्लोबल टिम्स एआईसँगको सहकार्यमा विद्यार्थीहरूले अमेरिका, अस्ट्रेलिया र युकेको परियोजनाहरूमा सक्रिय रूपमा काम गरिरहेका छन्। कलेजका अनुसार, सही तालिम, उपयुक्त अवसर तथा उद्योगसँगको सहकार्यले विद्यार्थीहरूलाई डिग्री पूरा गर्न वा विदेश जान पर्खिन नपर्ने सन्देश दिएको छ।

बीमालाई आर्थिक उत्थानको साधनका रूपमा विकास गर्न सुझाव

नेपालमा सूक्ष्म, साना तथा मझौला उद्यमको सुरक्षाका लागि बीमा प्रणाली विकास गर्नुपर्ने अध्ययन प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको छ। संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) र नेपाल बीमा प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको अध्ययनले व्यवसाय निरन्तरता र आर्थिक उत्थानका लागि बीमालाई महत्वपूर्ण साधनका रूपमा औँल्याएको छ। पूर्वअर्थमन्त्री रामेश्वर खनालले एमएसएमईको जोखिम व्यवस्थापनमा निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष र बीमा प्राधिकरणको भूमिका थप प्रभावकारी हुनुपर्ने धारणा राखेका छन्। १८ साउन, काठमाडौं।

‘इन्टिग्रेटेड डेवेलपमेन्ट स्टडिज’ (आईआईडीएस) ले गरेको अध्ययनले सूक्ष्म, साना तथा मझौला उद्यमहरूलाई प्राकृतिक विपद्, जलवायु परिवर्तन र अन्य अवरोधबाट सुरक्षित बनाउन बीमालाई विकास गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ। अध्ययनले बीमालाई वित्तीय उत्पादनको भन्दा व्यवसाय निरन्तरता र आर्थिक उत्थानको महत्वपूर्ण साधनका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताएको छ। यूएनडीपी नेपाल र नेपाल बीमा प्राधिकरणले सोमबार ‘रिस्क म्यानेजमेन्ट इन नेपालको एमएसएमईज: द इन्स्योरेन्स प्रोटेक्सन ग्याप’ नामक अध्ययन प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेका छन्।

नेपाल आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन) को सहकार्यमा सार्वजनिक गरिएको उक्त प्रतिवेदनले बीमा पहुँचमा रहेका संरचनागत अवरोधहरू पहिचान गर्दै पहुँच, वहनयोग्यता र उपलब्धता सुधारका लागि विभिन्न नीतिगत सिफारिसहरु प्रस्तुत गरेको छ। अध्ययनले नेपालका सूक्ष्म, साना तथा मझौला उद्यम (एमएसएमई) मा बीमा पहुँच विस्तारका लागि नीतिगत तथा नियामकीय सुधार आवश्यक भएको औंल्याएको छ।

अध्ययनले एमएसएमईहरू रोजगार सिर्जना, स्थानीय जीविकोपार्जन र आर्थिक वृद्धिका प्रमुख आधार भए तापनि विभिन्न जोखिमप्रतिको संवेदनशीलता धेरै भएकाले बढी जोखिममा पर्ने देखाएको छ। त्यसैले विपद् जोखिम व्यवस्थापन र व्यवसायको दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि बीमा प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउन आवश्यक रहेको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ।