लेखक: space4knews

‘जलजला’ उपन्यास नेपालका वरिष्ठ कम्युनिष्ट नेता मोहनविक्रम सिंहकी दिवंगत प्रेमिका विद्या ढकाल (जलजला) सँगको प्रेमकथामा आधारित छ। १३२० पृष्ठको ‘का. जलजला’ उपन्यासमा मोहनविक्रमकै जीवन, वैचारिक निष्ठा, मार्क्सवादी दर्शन र प्रेमको अमरतालाई मुख्य विषय बनाइएको छ। उपन्यासले पञ्चायतकालीन प्युठान र रोल्पाको थवाङमा भएको भूमिगत कम्युनिष्ट आन्दोलन, वर्ग सङ्घर्ष र महिला स्वतन्त्रताको पक्षलाई व्यापक रूपमा उठाएको छ। यो उपन्यास मोहनविक्रमकी हालकी श्रीमती दुर्गा पौडेलद्वारा प्रकाशित भएको हो।

नेकपा (माले) को राजनीति सुरु गर्दा हामी कम्युनिस्ट आन्दोलनबारे अधकल्चो बुझ्दै थियौं। त्यो समय ‘नेकपा माले’ माथि उठिरहेको र ‘नेकपा मशाल’ले आफ्नो शक्ति जोगाउन संघर्ष गरिरहेको स्थिति थियो। यी दुई शक्तिशाली कम्युनिस्ट घटकबीच साम्राज्यको जस्तो शीतयुद्ध चलिरहेको थियो। २०३९ सालतिर एउटा चर्चा व्यापक थियो – ‘कमरेड जलजला (विद्या ढकाल) र कमरेड मोहनविक्रम सिंहबीच प्रेमको आरोपमा मशालले कारबाही गरेको छ। मोहनविक्रमलाई महामन्त्रीबाट हटाइएको थियो।’ त्यही बेला जलजलाको दिल्लीमा एक्सिडेन्टमा मृत्यु भएको समाचार पनि आयो।

म ‘जनआस्था’ साप्ताहिकमा नियमित ‘कोलम’ लेखेकी थिएँ। त्यो बेला मोहनविक्रमले कमरेड दुर्गा पौडेलसँग बिहे गरेका थिए। पत्रकार खगेन्द्र सङ्ग्रौलाले मोहनविक्रमको बिहेलाई खिसिटिउरी गरिसकेको म आफूले त्यसको खण्डन गर्दै लेखेँ कि अब उनी कान्छी पत्नीको सहयोगमा राजनीति गर्नेछन् र वृद्धावस्थामा पनि सुरक्षित हुनेछन्।

उपन्यासमा मोहनविक्रम सिंह (अजित) र विद्या ढकाल (जलजला) बीचको प्रेमकथा छ जो पञ्चायतकालको भुमिगत कम्युनिष्ट आन्दोलनसँग जोडिन्छ। जलजलालाई पहिला विद्याको नाम कमरेड अजितले राखेका थिए। पहिलो पत्नीबाट अलग हुँदै, अजितले जलजलाको प्रतिभा, रूप, र क्रान्तिप्रतिको समर्पण देखेर प्रेम गर्छन्। जलजला पनि उहाँलाई प्रेम गर्थिन् र पार्टीका भूमिगत कार्यमा सक्रिय थिइन्।

उपन्यासमा कारवाही, प्रेमका दुखद पक्ष दर्शाइएको छ। बन्धन र वैवाहिक मूल्यहरूलाई चुनौती दिएको छ। दोस्रो: मार्क्सवादी दर्शन, सामाजिक क्रान्तिमा अटुट विश्वास र पार्टीप्रतिको निष्ठा। तेस्रो: नारी केन्द्रित कथा। महिला पात्रहरूलाई साहसी, वीर र क्रान्तिकारी बनाइएको छ।

म नेपाली समाज र यसको राजनीतिक इतिहासमा रुचि राख्ने पाठक हुँ। मोहनविक्रमलाई बाहिरबाट हेर्दा कठोर र कट्टर कम्युनिस्ट लाग्छन्, तर जे पढ्दा गहिरो मानवतावाद प्रकट हुन्छ। यो पुस्तक पढ्न सजिलो र छिटो बुझ्न सकिने छ।

८ असार, काठमाडौं । विश्वकै सबैभन्दा ठूलो म्यासेजिङ एप ह्वाट्सएपको नेतृत्वमा परिवर्तन भएको छ । ७ वर्षदेखि ह्वाट्सएपको प्रमुख पदमा कार्यरत विल क्याथकार्टले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका छन् । उनको स्थानमा भारतीय फिनटेक कम्पनी ‘क्रेड’का संस्थापक कुनाल शाहलाई नयाँ प्रमुखका रूपमा नियुक्त गरिएको मेटाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्गले जानकारी दिएका छन्।
सामाजिक सञ्जालमा एक स्टेटस लेख्दै जुकरबर्गले उल्लेख गरेका छन् कि ह्वाट्सएप छाडेका विल क्याथकार्ट मेटाभित्रै अर्को नयाँ भूमिकामा कार्यरत हुनेछन्। अब क्याथकार्टले मेटाभित्रै नयाँ उत्पादन विकास गर्ने कार्यको नेतृत्व शुरुआतदेखि नै सम्हाल्नेछन्। क्याथकार्टको ७ वर्षे कार्यकालमा ह्वाट्सएपको प्रयोगकर्ता संख्या ३ अर्बभन्दा माथि पुगेको थियो।
ह्वाट्सएपको नयाँ नेतृत्व सम्हाल्न लागेका कुनाल शाह भारतका प्रतिष्ठित प्रविधि उद्यमी हुन्। उनले स्थापना गरेको ‘क्रेड’ भारतको एक अग्रणी प्रविधि कम्पनी मानिन्छ। जुकरबर्गले शाहको व्यावसायिक दक्षता र विश्व बजारको बुझाइले ह्वाट्सएपलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। “विश्वभरका अर्बौं प्रयोगकर्ता र लाखौं व्यवसायका लागि ह्वाट्सएपलाई अझ उत्कृष्ट बनाउन शाहसँग मिलेर काम गर्न उत्साहित छु,” जुकरबर्गले लेखेका छन्।

८ असार, काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले राहदानी विभागका महानिर्देशक तीर्थराज अर्यालसहित १८ जनाविरुद्ध पासपोर्ट खरिदको ठेक्कामा भ्रष्टाचार गरेको आरोपमा मुद्दा दायर गरेको छ । मुद्दा दायर गरिएका मध्ये अर्यालका कर्मचारीहरू, ठेकेदार कम्पनीहरू, तिनका विदेशी प्रतिनिधि र दुई नेपाली एजेन्टहरू समावेश छन् । अख्तियारले पासपोर्ट खरिदमा १० अर्ब १३ करोड रुपैयाँको भ्रष्टाचार भएको आरोप लगाएको छ । यो बहुचर्चित प्रकरणमा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाका पत्नी तथा पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु देउवाले राणाको नाम पनि समावेश भएको थियो । तर अख्तियारले उनीहरूमाथि उल्लेख नगरी ‘पूर्वप्रधानमन्त्री लगायतका कर्मचारीहरूमाथि अलग अनुसन्धान गर्नुपर्छ’ भनी निर्णय गरेको छ ।

अख्तियारले महानिर्देशक अर्यालसहित राहदानी विभागका आइटी निर्देशक सुनिल कुमार केसी, शत्रुध्वन प्रसाद शर्मा पोखरेल, निर्देशक रविन्द्र राजभण्डारी, लेखा अधिकृत तुलसी प्रसाद आचार्य, कम्प्युटर इञ्जिनियर विपिन प्रसाई, शाखा अधिकृत सोमेश थापा, परराष्ट्र मन्त्रालयका कानून उपसचिव राजाराम दाहाल, पुष्करराज नेपाल र लेखा उपसचिव भेष प्रसाद भुर्तेलमाथि मुद्दा दायर गरेको छ । उनीहरूमाथि १० अर्ब १३ करोड रुपैयाँ क्षतिपूर्ति माग गरिएको छ । अख्तियारले पासपोर्ट छपाईको ठेक्का पाएको कम्पनी म्यूलबैर र तिनका दुई विदेशी प्रतिनिधि तथा नेपाली एजेन्ट मनिन्द्रराज मल्लमाथि एक अर्ब ९० करोड रुपैयाँ क्षतिपूर्ति माग गरेको छ । ठेक्का पाउने अर्को कम्पनी भेरिडोज, तिनका दुई विदेशी प्रतिनिधि र नेपाली एजेन्ट सिद्धार्थ थापामाथि आठ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ भ्रष्टाचार गरेको आरोप लगाइएको छ ।

दुई कम्पनी र राहदानी विभागका कर्मचारीहरूको मिलेमतो, योजना र संलग्नतामा ठेक्का प्रक्रिया अघि बढाइएको अख्तियारको आरोप छ। बोलपत्रका शर्तहरू परिवर्तन गरिएको, स्वीकृत शर्त र मापदण्ड विपरीत टेण्डर मूल्यांकन गरिएको आरोप पनि लगाइएको छ । कानून विपरीत प्राविधिक र आर्थिक मूल्यांकन गरी गलत निर्णय गरेको भन्दै अख्तियारले उनीहरूलाई आंशिक भुक्तानीसमेत दिएको आरोप लगाएको छ । गतसाता प्रधानमन्त्री बालेन शाहको सल्लाहकार समूहले अख्तियार प्रमुख प्रेम कुमार राईसहित सबै पदाधिकारीलाई बोलाएर पासपोर्ट ठेक्कामा अनियमितताको विषयमा सोधपुछ र छलफल गरेको थियो । त्यस क्रममा राहदानी विभागका पदाधिकारीहरूलाई पनि प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सोधपुछ गरिएको थियो । प्रधानमन्त्रीको सल्लाहकार समूहले समयमा अनुसन्धान नपुराएको भन्दै अख्तियारका पदाधिकारीमाथि आक्रोश व्यक्त गरेका थिए । प्रधानमन्त्री कार्यालयमा भएको छलफलपछि राहदानी विभागका महानिर्देशक तीर्थराज अर्याल लगायतलाई पक्राउ गरी अख्तियारले अनुसन्धानलाई तीव्रता दिएको थियो ।

युट्युबले मोबाइल एपको यूजर इन्टरफेसमा नयाँ अपडेट गर्दै लाइक, सेयर र आस्कजस्ता आइकनहरूको स्वरूपमा परिवर्तन गरेको छ। विदेशी विनिमय दरमा हुने उतारचढावलाई सम्बोधन गर्न युट्युबले च्यानल मेम्बरसिपको मूल्य प्रणालीमा परिमार्जन गर्ने जानकारी दिएको छ। क्रिएटरहरूले १७ अगस्ट २०२६ भित्र नयाँ मूल्य सिफारिशहरू पुनरावलोकन नगरेमा स्वचालित अपडेट लागू हुने छ।

यस अपडेटले भिडियो भित्र देखिने इन्गेजमेन्ट स्ट्याटसहरूलाई थप व्यवस्थित बनाउनेछ। कम्पनीले अन्तर्राष्ट्रिय विनिमय दरअनुसार च्यानल मेम्बरसिपको मूल्य प्रणालीमा पनि परिमार्जन गर्दैछ। पहिलो अपडेट अन्तर्गत युट्युबले मोबाइल एपमा लाइक, डिसलाइक, सेयर र आस्क आइकनहरूको स्वरूप परिवर्तन गरेको छ। भिडियो प्लेयरको मुनि देखिने यी आइकनहरूको छेउबाट सङ्ख्या हटाइएको छ। अब इन्गेजमेन्ट स्ट्याटस भिडियोको शीर्षकमुनि र च्यानलको नाम छेउमा देखिने छन्।

युट्युबले सेभ, डाउनलोड र रिपोर्टजस्ता सुविधाहरूलाई थ्री-डट मेनु भित्र सारिएको छ। यस नयाँ लेआउटले भिडियो प्लेब्याक अनुभवलाई अझ आकर्षक बनाउनेछ। तर पुरानो स्वरूपमा प्रयोग गर्नु भएका प्रयोगकर्ताहरूका लागि सुरूमै केही अलमल हुने सम्भावना छ। अर्कोतर्फ, युट्युबले विदेशी विनिमय दर मिलाउन च्यानल मेम्बरसिपको मूल्य अपडेट गर्दैछ। युट्युब पार्टनर प्रोग्राममा रहेका च्यानल म्यानेजरहरूले आफ्नो च्यानल मेम्बरसिपको मूल्य आफैं निर्धारण गर्न सक्नेछन्।

तेस्रो व्यक्तिहरूले महिनामा ४९९.९९ डलरसम्म मूल्य तोक्न पाउनेछन्। च्यानलहरूले सदस्यता भुक्तानी गर्ने फ्यानहरूका लागि एक्सक्लुसिभ भिडियो जस्ता विशेष सुविधाहरू उपलब्ध गराउनेछन्। तर विदेशी विनिमय दरका कारण मेम्बरसिप मूल्यमा ठूलो उतारचढाव आउने गरेको क्रिएटरहरूले बताएका थिए। यसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय फ्यानहरूको लागि सदस्यता लिन महँगो भइरहेको थियो। यस समस्यालाई समाधान गर्न युट्युबले स्थान अनुसार शुल्कलाई सन्तुलित बनाउने नयाँ नियम ल्याएको छ।

युट्युबका हेड अफ एडिटोरियल रेने रिचीका अनुसार नयाँ सदस्यताहरूका लागि अन्तर्राष्ट्रिय विनिमय दरअनुसार मूल्य अपडेट हुनेछ। यसले विश्वभरका क्रिएटरहरूको मेम्बरसिप प्रणालीलाई सन्तुलित बनाउनेछ। क्रिएटरहरूलाई यसबारे सूचना उपलब्ध गराइनेछ। क्रिएटरहरूले आगामी १७ अगस्ट २०२६ सम्म सिफारिश गरिएका परिवर्तनहरू समीक्षा गर्नु वा आफ्नै कस्टम मूल्य निर्धारण गर्न सक्नेछन्। त्यो अवधि भित्र केही नगरेमा स्वतः अपडेटहरू लागु हुनेछन्। युट्युबले युट्युब स्टुडियो भित्र ‘स्मार्ट प्राइसिङ रेकमेन्डेसन्स’ पनि उपलब्ध गराउनेछ, जसले क्रिएटरहरूलाई उनीहरूको दर्शकवर्ग र सहभागीहरूको स्थानका आधारमा मेम्बरसिप शुल्क कति राख्ने भन्ने सुझाव दिनेछ। युट्युबले च्यानल मेम्बरसिपको मूल्य सर्वत्र सन्तुलित बनाउन खोजेको छ। क्रिएटरहरूले प्रत्येक सदस्यता टियरका लागि वार्षिक एकपटक मात्र मूल्य अपडेट गर्न पाउनेछन्।

मकवानपुरका विभिन्न स्थानहरूबाट लागुऔषध सेवन गरी सवारी साधन चलाउने १० जना चालक तथा सहचालक पक्राउ परेका छन्। पक्राउ परेका ती चालक तथा सहचालकहरूविरुद्ध लागुऔषध सेवनको कसुरमा मुद्दा चलाइने प्रहरीले जनाएको छ। ८ असार, काठमाडौं। लागुऔषध सेवन (लापसे) गरी सवारी चलाउने १० जना पक्राउ परेका छन्। मकवानपुरका विभिन्न ठाउँहरूबाट चालक तथा सहचालक गरी १० जनालाई पक्राउ गरिएको हो। पक्राउ पर्नेहरूमा बाराका २० वर्षीय मोस्तकी अन्सारी, गोरखाका २६ वर्षीय निर्मल श्रेष्ठ, सुनसरीका २७ वर्षीय अन्जित चौधरी, पर्साका ४० वर्षीय राम नारायण मण्डल, सर्लाहीका ३४ वर्षीय अमिर योन्जन, रौतहटका ३५ वर्षीय पुकार यादव, मकवानपुरका २३ वर्षीय रोहन लामा, महोत्तरीका २७ वर्षीय रुद्रप्रसाद दाहाल, रौतहटका ३३ वर्षीय उमेश राय यादव र पर्साका ३४ वर्षीय मैनिदिन मियाँ रहेका छन्। उनीहरूविरुद्ध लागुऔषध सेवनको कसुरमा मुद्दा चलाइने प्रहरीले जनाएको छ।

जापानको टोकियोस्थित शिन-ओकुबोमा नेपाली परम्परागत र आधुनिक पहिरन उपलब्ध गराउने उदेश्यले ‘हाना बुटिक’ सञ्चालनमा आएको छ। जापानमा बसोबास गर्ने नेपालीहरूको संख्या बढ्दै गए संगै विभिन्न प्रकारका नेपाली व्यवसायहरू समेत फस्टाउँदै गइरहेका छन्। यसै सन्दर्भमा, जापानमा रहेका नेपाली समुदायका लागि टोकियोको मुटु शिन-ओकुबो क्षेत्रमा परम्परागत, सांस्कृतिक र आधुनिक पहिरनहरू उपलब्ध गराउने उद्देश्यले ‘हाना बुटिक’ स्थापना गरिएको हो। विदेशमा रहेर पनि नेपालीपन, संस्कृतिलाई आत्मसात गर्न चाहने नेपालीहरूका लागि हाना बुटिक उपयुक्त गन्तव्य बन्ने विश्वास गरिएको छ।

यस क्षेत्रमा नेपाली समुदायको बाक्लो बसोबास र आवतजावत हुने गर्दछ। हाना बुटिकमा प्रिमियम सिंगापुरे शिफन सारी, सिंगापुरे ड्रेसहरू, बेलायतबाट आयात गरिएका गुणस्तरीय स्वेटरहरू, जापानिज र हल्यान्डका लुङ्गीहरूका साथै महिलाहरूका लागि आवश्यक ब्लाउज, कुर्ता–सलवार, लेहेंगा र विभिन्न आकर्षक डिजाइनका पहिरनहरू उपलब्ध छन्। बुटिककी सञ्चालिका मेनुका गुरुङका अनुसार पुरुषहरूका लागि टी-शर्ट लगायत विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डका उच्च गुणस्तरीय कपडा र फेसन एक्सेसरिजहरू पनि उपलब्ध छन्।

बुटिकको अर्को विशेषता भनेको नेपाली जातीय र सांस्कृतिक पहिचान झल्काउने पहिरनहरूको उपलब्धता हो। यहाँ गुरुङ, मगर, राई, लिम्बू लगायत विभिन्न जातीय समुदायका सांस्कृतिक पोशाकहरू, तेह्रथुमे ढाका र अन्य नेपाली ढाका सामग्रीहरू पनि उपलब्ध छन्। ग्राहकहरूको आवश्यकताअनुसार डिजाइनमा सिलाइ सेवा, कुर्ता, लेहेंगा, ब्लाउज र अन्य पहिरनहरूको फिटिङ, साइज घटाउने-बढाउने लगायतका सम्पूर्ण सेवा बुटिकमार्फत प्रदान गरिने गुरुङले बताइन्। तीज, दशैं, तिहार, विवाह, व्रतबन्ध र अन्य सांस्कृतिक एवं पारिवारिक अवसरका लागि आवश्यक पहिरनहरू एकै स्थानमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले हाना बुटिक सञ्चालनमा ल्याइएको छ।