लेखक: space4knews

समाचार सारांश समीक्षा सहित तयार गरिएको। लियोनेल मेस्सीले अर्जेन्टिनालाई सन् २०२२ को फिफा विश्वकप उपाधि जिताएका छन्। विश्वकपको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै २६ खेल खेलेका मेस्सी, दुई संस्करणमा गोल्डेन बल जित्ने एकमात्र खेलाडी हुन्। प्रशिक्षक लियोनेल स्कालोनीको नेतृत्वमा अर्जेन्टिनी टोली मेस्सीसँगै २०२६ को विश्वकप उपाधि रक्षा गर्ने योजना बनाउँदैछ। ११ जेठ, काठमाडौं। फुटबल इतिहासका सबैभन्दा सफल र प्रभावशाली खेलाडीमध्ये एक हुन्, अर्जेन्टिनी स्ट्राइकर लियोनेल मेस्सी। उनी सानो ठाउँमा पनि विपक्षी खेलाडीलाई सजिलै छल्ने उत्कृष्ट ड्रिब्लरका रूपमा परिचित छन्। मेस्सी केवल गोल गर्ने मात्रै होइन, सबैभन्दा धेरै असिस्ट गर्ने खेलाडीमध्ये पनि अग्रस्थानमा छन्। उनले आठ पटक फिफाबाट सर्वश्रेष्ठ खेलाडीको पुरस्कार ‘द बेष्ट’ प्राप्त गरेका छन्।

स्पेनको एफसी बार्सिलोनामा १७ सिजन बिताउँदै उनले ३४ वटा उपाधि जिताउन सफल भएका थिए। त्यसपछि फ्रान्सेली क्लब पेरिस सेन्ट जर्मेनमा गएर लगातार दुई पटक लिग–१ को उपाधि जिताए। अमेरिकी क्लब इन्टर मियामीलाई इतिहासकै पहिलो एमएलएस कप उपाधि जिताएका मेस्सीले क्लब स्तरमा मात्र ४० ट्रफी जितेका छन्। उनले फिफा विश्वकप, पुरुष ओलम्पिक फुटबल प्रतियोगिता, युइएफए, कोपा अमेरिकासहितका धेरै प्रतियोगिताको उपाधि जितेका छन्। ३५ वर्षको उमेरमा उनले २०२२ मा कतारमा आयोजना भएको फिफा विश्वकप जिताएका थिए।

बाल्यकालमा मेस्सी ग्रोथ–हर्मोनको कमीबाट पीडित थिए। १३ वर्षको उमेरमा एफसी बार्सिलोनामा ट्रायल दिन पुगेका बेला उनको उचाइ ४ फिट ६ इन्च थियो। पूर्व डिफेन्डर जेरार्ड पिकेले सम्झँदै भनेका छन्, ‘उसले बल नछोउन्जेल हामीले उसलाई अस्वीकार गर्ने सोच बनाइसकेका थियौं। तर जब उसले बल चलायो, हाम्रो शंका समाप्त भयो।’ सुरूमा बार्सिलोनाका अधिकारीहरू मेस्सीलाई अनुबन्ध गर्न हिचकिचाएका थिए। शारीरिक अवस्था र उपचार खर्च धेरै थियो। तर क्लबका प्राविधिक निर्देशक चार्ली रेक्सचले एक कागजको न्यापकिनमै मेस्सीसँग सम्झौता गरेका थिए। यो फुटबल इतिहासकै चर्चित घटना मानिन्छ।

मेस्सी पाँच फरक विश्वकपमा असिस्ट दिने एकमात्र खेलाडी हुन्। त्यसैगरी, नकआउट चरणमा सबैभन्दा धेरै ६ असिस्ट गर्ने कीर्तिमान पेले र मेस्सीको संयुक्त छ। फिफा विश्वकप इतिहासमा सबैभन्दा धेरै खेल्ने खेलाडी पनि मेस्सी हुन्। उनले २६ खेल खेलेका छन्। २०२२ को विश्वकप फाइनलपछि मेस्सीले सबैभन्दा धेरै मिनेट खेल्ने रेकर्ड कायम गरे। उनले कुल २३१४ मिनेट खेलेर पाओलो माल्दिनीलाई पछि पारे। मेस्सीले विश्वकपमा कप्तानका रूपमा १९ खेल खेलेका छन् भन्ने रेकर्ड छ। मेस्सी एउटै विश्वकपमा समूह चरण देखि फाइनलसम्म हरेक चरणमा गोल गर्ने एकमात्र खेलाडी हुन्। उनले यो कीर्तिमान २०२२ को कतार विश्वकपमा हासिल गरेका थिए।

विश्वकप इतिहासमा सबैभन्दा धेरै गोल र असिस्टको संयुक्त संख्या २१ छ, जसमा पेले र मेस्सीको बराबरी छ। उनले विश्वकपमा ११ पटक प्लेयर अफ द म्याच पुरस्कार जितेका छन्। मेस्सी अर्जेन्टिनाका विश्वकप इतिहासकै सर्वाधिक गोलकर्तामध्ये एक हुन्, जसले १३ गोल गरेका छन्। मेस्सी दुई पटक विश्वकप गोल्डेन बल जित्ने एकमात्र खेलाडी पनि हुन्। मेस्सीको विश्वकप यात्रा मेस्सीले आफ्नो पहिलो विश्वकपमा पानी पसेरी स्मरणीय प्रदर्शन गराएका थिए। २००६ को विश्वकप अन्तर्गत सर्बिया र मोन्टेनेग्रोविरुद्ध वैकल्पिक खेलाडीको रूपमा १५ मिनेट खेल्दै उनले एक गोल र एक असिस्ट गरे।

तर क्वार्टरफाइनलमा जर्मनीविरुद्ध मेस्सीलाई बेन्चमै राखियो र अर्जेन्टिना पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित भयो। २०१४ को विश्वकपमा मेस्सीले उत्कृष्ट ड्रिब्लिङ र सुन्दर गोलमार्फत विश्वलाई चकित पारे। उक्त संस्करणमा मेस्सीले गोल्डेन बल जिते तर अर्जेन्टिना फाइनलमा पराजित भयो। २०१८ को विश्वकपमा अन्तिम १६ मा बाहिरिएको अर्जेन्टिनाले २०२२ को विश्वकप उपाधि जित्यो। मेस्सीले टोलीलाई उपाधि जिताउन मात्र नभएर प्रतियोगिताभर ७ गोल गर्दै गोल्डेन बल हात पारे।

२०२६ विश्वकपमा अर्जेन्टिना र मेस्सीको सपना पछिल्ला ६२ वर्षमा कुनै पनि टोलीले लगातार दुई पटक विश्वकप जित्न सकेको छैन। अघिल्लो संस्करणको विजेता अर्जेन्टिना योपटक पनि उपाधि जित्दै ६२ वर्ष पुरानो परम्परा तोड्ने चाहना राख्छ। अर्जेन्टिनालाई २०२२ मा विश्वकप जिताउने लियोनेल स्कालोनीले यसपटक पनि टोलीको प्रशिक्षण गर्नेछन्। मेस्सीको ड्रिब्लिङ र गोल गर्ने क्षमताबाट विपक्षीलाई कठिनाइ पर्ने निश्चित छ। गोलपोस्टमा भरोसा एमिलियानो मार्टिनेज छन् भने रक्षामा क्रिस्टियन रोमेरोले मजबुत नेतृत्व गरिरहेका छन्। गत संस्करणमा युवा खेलाडी अवार्ड जितेका मिडफिल्डर एन्जो फर्नान्डेज प्रभावशाली खेलाडीका रूपमा विकसित भएका छन्। उनलाई रोड्रिगो डे पल र एलेक्सिस म्याक एलिस्टरले साथ दिइरहेका छन्। आक्रमणको अग्रपंक्तिमा जुलियन अल्भारेज र लाउतारो मार्टिनेज विश्वस्तरीय स्ट्राइकरका रूपमा अर्जेन्टिनाको मुख्य हतियार हुन्। नयाँ पुस्ताका उदाउँदै गरेका थियागो अल्माडा, निको पाज र फ्रान्को मास्तन्तुओनोले टोलीमा सिर्जनात्मकता र नयाँ ऊर्जा थपिरहेका छन्। यसैले अर्जेन्टिना फेरि विश्वकप जित्ने प्रमुख दाबेदार टोली मानिन्छ।

नेपालमा व्यक्तिगत रुपमा ५ लाख रुपैयाँ र दम्पतीका लागि ६ लाख रुपैयाँसम्मको आयकर छुटको सीमा अन्य राष्ट्रहरूको तुलनमा उदार देखिन्छ। तर कर छुटपछिका पहिलो र दोस्रो स्ल्याबहरू निकै साँघुरा भएका कारण नेपालको कर प्रणाली तुलनात्मक रूपमा कडा देखिन्छ। यस समस्याको दीर्घकालीन समाधानका लागि करका स्ल्याब र सीमाहरूलाई वार्षिक मुद्रास्फीति दरसँग स्वतः समायोजन गरिनु आवश्यक छ।

विगत धेरै वर्षदेखि, प्रत्येक आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत हुनुअघि सरकारले देशभर बजेट पूर्वसुझाव कार्यक्रम सञ्चालन गर्दछ। कोठाभरि मान्छे जम्मा हुन्छन्, माइक घुम्छ— र हरेक ठाउँमा, हरेक वर्ष, जहाँसुकै लगभग ९० प्रतिशत सहभागीले दुई समान मांग दोहोर्याउँछन्: “कर दर होइन, दायरा बढाऊ” र “आयकर छुटको सीमा बढाऊ– ५ लाखमा के हुन्छ र आजकल?”

आम नागरिकले लामो समयदेखि दोहोर्याइरहेको यो माग– “आयकर छुटको सीमा बढाऊ” साँच्चै कति जायज छ? हालको अवस्था आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि सरकारले आयकर ऐन, २०५८ मार्फत एकल व्यक्तिको लागि पहिलो ५ लाख रुपैयाँसम्म र दम्पतीका लागि पहिलो ६ लाख रुपैयाँसम्मको वार्षिक आयमा एक प्रतिशत सामाजिक सुरक्षा कर मात्र लिने व्यवस्था रहेको छ।

कर छुटको सीमा निर्धारण विभिन्न कारकहरूमा आधारित हुन्छ, जस्तै: प्रत्येक देशको आर्थिक अवस्था, जनताको आय र सम्पत्तिको अवस्था, राज्यको नीति आदिमा निर्भर गर्दछ। नेपालमा कर छुटको सीमा कुनै पनि रूपमा “थोरै” होइन। तर जसले ३९ प्रतिशत सीमान्त कर लाग्ने आम्दानी पाउँछन्, उनीहरूले कर छुट सीमा बढेको रकमको ३९ प्रतिशत कर छुट पाउँछन् भने १० प्रतिशत सीमान्त कर लाग्नेहरूले १० प्रतिशत छुट मात्र प्राप्त गर्छन्।

गर्मी मौसममा घरभित्र आउने माउसुलीले खानेकुरा दूषित पार्ने र स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउने जोखिम हुन्छ। गर्मीको आगमनसँगै माउसुलीको मौसम पनि शुरू हुन्छ। यी साना किराहरू घरको हरेक कुनामा देखिन्छन्। भित्ताहरू, भान्सा र सुत्ने कोठाका कुनामा माउसुलीहरू घुमिरहेका देखिन्छन्। माउसुलीहरू बढी प्रकाश भएको, ओसिलो र साना कीराहरू भएका स्थानहरूमा बढी आउने सम्भावना हुन्छ। गर्मी मौसममा घरभित्र आउने कीरा, विशेष गरी बत्तीमा झुम्मिन आउने पुतली र अन्य कीराहरू खानका लागि माउसुली निकै सक्रिय हुन्छ। यसले हाम्रो दैनिकीमा बाधा पुर्याउँछ। दूध, पानी लगायत अन्य खानेकुराहरूमा डुब्ने, सुतेका बेला सुत्ने ठाउँमा हिँडेर सताउने गर्छ। माउसुलीले डुबाएका वा जुठो गरेका खाना विषालु हुन सक्छन्। त्यसैले यस्ता खानाहरू अनजानेमा खाएमा स्वास्थ्य समस्या निम्तिन सक्छ। खासगरी बालबालिकाहरू यसको बढी जोखिममा हुन्छन्। कतिपय साना बच्चाहरू माउसुली देखेर डराउने र आत्तिने पनि गर्छन्। यी कारणले माउसुली हटाउनु आवश्यक छ।

यसका लागि विभिन्न विधिहरू प्रयोग गर्न सकिन्छ। फिटकीरीको धूलो यो सजिलो घरेलु उपचार हो। धेरैले माउसुली टाढा राख्न फिटकीरीको धूलो प्रयोग गर्छन्। पातलो कपडामा फिटकीरीको धूलो हालेर साना पोका बनाउने र तिनीहरूलाई धागोमा झुण्ड्याउने। यी पोकाहरू माउसुली बढी आउने ठाउँहरू जस्तै झ्याल, ढोका, कोठाका कुनाहरू र बत्तीनजिक राख्ने। यसको गन्धले माउसुली टाढा भाग्छ। अण्डाको बोक्रा झुण्ड्याउने सियो र धागो प्रयोग गरेर अण्डाको बोक्राको माला बनाउने र माउसुली बढी हुने ठाउँमा झुण्ड्याउने। यो माला देख्ने बित्तिकै माउसुली डराएर भाग्छ। प्याज र लसुनको प्रयोग प्याज र लसुनको ताजा गन्धले पनि माउसुलीलाई भगाउँछ। सियो र धागोको सहायता लिएर प्याज र लसुनका टुक्राहरू तानेर माउसुली आउने ठाउँमा राख्नुस्। यसको गन्धले माउसुली टाढा जान्छ।

११ जेठ, म्याग्दी । म्याग्दीको बेनी नगरपालिका–१० पात्लेखेतमा रहेको दीपक माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई वातावरणमैत्री चोयाका सामान बनाउने सीप संरक्षण र हस्तान्तरण गर्न थालिएको छ। विद्यार्थीहरूलाई मौलिक र परम्परागत सीप हस्तान्तरण, संरक्षण तथा वातावरणमैत्री चोयाका सामग्रीहरूको प्रयोग बढाउने उद्देश्यले डोको, दाम्लो, स्याखु निर्माणसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरिएको छ। बेनी नगरपालिकाको ‘हामी सक्छौं, हामी गर्छौं’ कार्यक्रममार्फत कक्षा ९ र १० का विद्यार्थीहरूलाई तालिम सञ्चालन गरिएको दीपक माध्यमिक विद्यालयका सहायक प्रधानाध्यापक विजय सुवेदीले जानकारी दिनुभयो। एक महिनासम्म सञ्चालन हुने यस तालिममा २० जनाभन्दा बढी विद्यार्थीहरू सहभागी भएका छन्।

स्थानीय मनबहादुर परियारले पठनपाठन बाहेकको समयमा दैनिक एक घण्टाका दरले निगालोबाट चोया बनाउने र विभिन्न सामग्री बुन्ने सीप सिकाएका छन्। निगालो र बाँसको चोयाबाट डोका, नाङ्लो, डाली, थुन्से, भकारी, नाम्लो, दाम्लो आदि बनाउन सिकाइने जानकारी सहायक प्रअ सुवेदीले दिनुभयो। उहाँले अघिल्लो पुस्ताका नागरिकहरूको निधन भइसकेकाले नयाँ पुस्ताका युवायुवतीहरूमा ज्ञान र सीप हस्तान्तरण नभएको र प्लास्टिकबाट बनेका सामग्रीहरूको बढ्दो प्रयोगका कारण चोयाबाट बनेका सामग्री र सीप लोप हुने अवस्थामा पुगेको बताउनुभयो।

चोयाका सामग्रीहरू सामान भण्डारण र ढुवानीमा प्रयोग हुने भएकाले यी सामग्रीहरू वातावरणमैत्री पनि हुन्छन्। प्लास्टिकका सामानले प्रदूषण बढाइसकेको हुँदा चोयाबाट बनेका सामग्री प्रयोगमा ल्याउन विद्यार्थीहरूको मागअनुसार सीप हस्तान्तरणमा ध्यान दिइएको हो। प्रतिटुक्रा सामग्रीको मूल्य एक हजारदेखि दुई हजार ५०० रुपैयाँसम्म पर्न सक्छ। गाउँमै उपलब्ध कच्चा पदार्थको प्रयोगबाट आत्मनिर्भरता बढ्ने र वायु प्रदूषण बढाउने प्लास्टिकजन्य सामानको आयात घटेर आयआर्जनको अवसर सिर्जना हुने अपेक्षा गरिएको छ। बेनी नगरपालिकाले विद्यार्थी र शिक्षालाई सीप र श्रमसँग जोड्न माध्यमिक तहमा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलाई विद्यालयमै सीप सिकाउन ‘हामी सक्छौँ, हामी गर्छौँ’ कार्यक्रमलाई चार वर्षदेखि निरन्तरता दिँदै आएको छ। नगर प्रमुख सुरत केसीले जानकारी दिनुभयो कि ‘हाउस वायरिङ’, ‘प्लम्बिङ’, कपाल काट्ने, अतिथि सत्कार, खाना पकाउने, प्रेसर कुकर बनाउने लगायतका सीपमूलक तालिम सञ्चालन गर्न नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा १४ वटा विद्यालयलाई प्रत्येक विद्यालयलाई एक लाख रुपैयाँ बराबरको बजेट उपलब्ध गराएको छ।