लेखक: space4knews

नेपालको ढोरपाटन सिकार आरक्षमा पहिलो पटक हिउँ चितुवा गणना भइरहेको छ। यसका लागि ५६ वटा क्यामेरा जडान गरिनेछ र १० जना गणकहरूले ४५ दिनसम्म फोटो र भिडियो खिच्नेछन्। हिउँ चितुवाको दिसा सङ्कलन गरी प्रयोगशालामा परीक्षण गरिनेछ र पदचाप सर्वेक्षण पनि गरिनेछ। १ वैशाख, बागलुङ।

ढोरपाटन सिकार आरक्षको उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिउँ चितुवा पाइने गरिए पनि अहिलेसम्म यसको व्यवस्थित गणना गरिएको थिएन। गणनाका लागि गणकलाई तालिम दिने तयारी भइरहेको छ, आरक्षका रेन्जर सागर सुवेदीले जानकारी दिए। यस गणना कार्यमा आरक्षका कर्मचारी, तालिमप्राप्त गणक र स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता रहनेछ।

उच्च पहाडी भेगका विभिन्न सिकार ब्लकमाथि ५६ वटा क्यामेरा जडान गरिने छ। सुवेदीका अनुसार, “पहिलोपटक हिउँ चितुवाको अवस्था पत्ता लगाउने काम भइरहेको छ, करिब १० जना गणकहरूले ४५ दिनसम्म निरन्तर क्यामेरा राखेर फोटो र भिडियो खिच्नेछन्।” यस आरक्षको क्षेत्रफल करिब १,३२५ वर्ग किलोमिटर छ र यसको मुख्यालय बागलुङमा भए तापनि म्याग्दी र रुकुमसम्म फैलिएको छ।

रेन्जर सुवेदीका अनुसार, हिउँ चितुवाको सम्भावित हिँड्ने बाटो, चट्टान, घारी र पास क्षेत्रमा स्वचालित क्यामेरा राखेर फोटो खिचिनेछ। यस आरक्षमा २०७९ सालको गणनाअनुसार करिब १,२९० नाउर र ७४४ झारल फेला परेका थिए।

बिना चिनी सोया दूधको एक कपमा ७–८ ग्राम प्रोटिन हुन्छ। गाईको दूधको तुलनामा यसमा कार्बोहाइड्रेट र फ्याट कम हुन्छ। शाकाहारी खानाबाट पनि पर्याप्त र गुणस्तरीय प्रोटिन पाउन सकिन्छ, जसले शरीरको विकास र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन सहयोग गर्छ। दाल, गेडागुडी, सिटन, हरियो केराउ, सोया दूध, नट्स, ओट्स, चिया सिड्स, फलफूल र दुग्ध उत्पादनहरू प्रोटिनका प्रमुख शाकाहारी स्रोत हुन्। अत्यधिक प्रोटिन सेवनले कब्जियत र मिर्गौलाको समस्या निम्त्याउन सक्छ भने, उच्च प्रोटिन डाइटले तौल घटाउन मद्दत गर्छ। स्वस्थ जीवनशैलीका लागि प्रोटिन अनिवार्य पोषक तत्व हो, तर धेरैले अझै पनि प्रोटिनको स्रोत भनेपछि मासु वा अण्डामात्र सम्झिन्छन्। तर, शाकाहारी खानाबाट पनि पर्याप्त र गुणस्तरीय प्रोटिन पाउन सकिन्छ। यसले पनि शरीरको विकासदेखि रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। अझ रोचक कुरा के भने, वनस्पतिमा आधारित प्रोटिनले हृदय रोग, क्यान्सर र उच्च रक्तचापजस्ता दीर्घरोगको जोखिम समेत कम गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। हाम्रो शरीरको हरेक कोशिकामा प्रोटिन हुन्छ। यसको मतलब कोशिकाहरूको मर्मत र नयाँ कोशिकाहरू निर्माण गर्न प्रोटिनको जरुरत पर्छ। त्यसैले पर्याप्त प्रोटिनको सेवन निकै महत्वपूर्ण छ।

१. दालहरू र गेडागुडीहरू: दाल र गेडागुडीहरू प्रोटिनको ठूलो स्रोत हुन्। मुंग, मास, चना दाल र राजमालाई दैनिक सेवन गरेर राम्रो मात्रामा प्रोटिन पाउन सकिन्छ। एक कप राजमामा १५ ग्राम प्रोटिन हुन्छ, साथै पोटासियम, जटिल कार्बोहाइड्रेट र दैनिक फाइबरको २५ प्रतिशत पनि पाइन्छ। प्रोटिनका लागि दाल र गेडागुडी राम्रो, सस्तो र सजिलै उपलब्ध हुने विकल्प हो।

२. सिटन: सिटन शाकाहारीहरूमाझ निकै लोकप्रिय छ। यो ग्लुटेनबाट बन्छ। १०० ग्राम सिटनमा २५ ग्राम प्रोटिन हुन्छ, जसले यसलाई प्रोटिनको राम्रो स्रोत बनाउँछ। तोफूको तुलनामा यसमा चिल्लो कम हुन्छ। यसलाई विभिन्न परिकारमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। तर खरिद गर्दा मिसावटबाट सावधान रहनुपर्छ।

३. हरियो केराउ: हामी सबैलाई थाहा छ, दैनिक हरियो सागसब्जी खानु स्वास्थ्यका लागि राम्रो हो। प्रोटिनको कुरा गर्दा हरियो केराउमा प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। एउटा कप पकाएको हरियो केराउमा ८–९ ग्राम प्रोटिन हुन्छ। यसले भिटामिन ए, सी, के र दैनिक फाइबरको ३० प्रतिशत कभर गर्छ। त्यसैले हरियो केराउलाई दैनिक खानामा समावेस गर्न सकिन्छ।

४. टुसा उम्रिएको गेडागुडी: अंकुरित गेडागुडी पोषणको भण्डार नै हो। यसका पोषण गुणहरू उत्कृष्ट मात्रामा हुन्छन्। यो प्रोटिनले भरिपूर्ण र पचाउन सजिलो हुन्छ। तौल घटाउन डाइट गरिरहेको व्यक्तिले दैनिक अंकुरित गुडागुडी खानु राम्रो हुन्छ। यसको प्रचुरताले नै यसलाई उत्कृष्ट शाकाहारी प्रोटिन स्रोत बनाउँछ।

५. सोया दूध: दूध प्रोटिनको उत्कृष्ट स्रोत हो। तर सोया दूधजस्ता विकल्पहरूले पनि उत्तिकै फाइदा दिन्छन्। यो सोयाबिन र छानेर पानीबाट बनाइन्छ। बिना चिनी सोया दूधको एक कपमा ७–८ ग्राम प्रोटिन हुन्छ। गाईको दूधको तुलनामा यसमा कार्बोहाइड्रेट र फ्याट कम हुन्छ। ल्याक्टोज इन्टोलरेन्स भएकाहरूका लागि यो उत्तम विकल्प हो।

६. नट्स र नट बटर: नट्सलाई सुपरफुड पनि भनिन्छ। बादाम, ओखर, काजु आदि नट्समा उच्च प्रोटिन हुन्छ। यिनमा आइरन, क्याल्सियम, भिटामिन ए र बी पनि प्रशस्त हुन्छन्। खाली पेटमा मुट्ठीभर मिश्रित नट्स खाँदा दिनको राम्रो सुरुवात हुन्छ। प्राकृतिक पिनट बटर पनि प्रोटिनको राम्रो स्रोत हो।

७. ओट्स: ओट्स प्रोटिन मात्र होइन, घुलनशील फाइबरको पनि पावरहाउस हो र पचाउन सजिलो हुन्छ। एउटा सानो कप ओट्सले ५–६ ग्राम प्रोटिन दिन्छ र हृदय रोग तथा कोलेस्टेरोलको जोखिम कम गर्छ। बिहान एक कप ओट्सले दिनको उत्कृष्ट सुरुवात दिन्छ।

८. चिया सिड्स: हाल चिया सीड्स सुपरफुडको रूपमा बढी प्रयोग हुन्छ। २८ ग्राम चिया सीड्समा ५ ग्राम प्रोटिन र १० ग्राम फाइबर हुन्छ। यसमा राम्रो अमिनो एसिड हुन्छन्, जसले गर्दा शरीरले प्रोटिन राम्रोसँग अवशोषण गर्न सक्छ। जैविक चिया सिड्स प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।

९. फलफूलहरू: प्रोटिनयुक्त खानेकुरा सोच्दा फलफूल कमै दिमागमा आउँछन्। तर एवोकाडो, कटहर र अम्बामा क्रमशः २ ग्राम, ३ ग्राम र २.५ ग्राम प्रोटिन हुन्छ। यो अन्य प्रोटिनयुक्त खानेकुरासँग मिलाएर खाँदा पर्याप्त हुन्छ। यसले एन्टिअक्सिडेन्ट, फाइबर र हाइड्रेशन पनि दिन्छ।

१०. दुग्ध उत्पादनहरू: पनिर, दही र चीजजस्ता डेरी उत्पादनमा राम्रो प्रोटिन हुन्छ। सबैभन्दा उत्कृष्ट ग्रीक योगर्ट हो, जसमा ६ औंसमा १५–१८ ग्राम प्रोटिन हुन्छ। यो सामान्य दहीको तीन गुणा हो। यसमा फ्याट कम र प्रोबायोटिक्स प्रशस्त हुन्छन्, जसले पेटको स्वास्थ्यका लागि राम्रो हुन्छ।

यदि धेरै प्रोटिन खायौं भने के हुन्छ? प्रोटिनको हिस्सा बढी हुनुपर्छ, तर अत्यधिक नहोस् भन्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्छ। कुनै पनि पोषक तत्वको बढी सेवनले स्वास्थ्य जोखिम निम्त्याउँछ। आवश्यता भन्दा बढी मात्रामा प्रोटिनको सेवन गर्नु हुँदैन। प्रोटिन धेरै भएमा कब्जियत र मिर्गौलाको जस्ता समस्या हुन्छ। तौल घटाउन उच्च प्रोटिन राम्रो हुन्छ? ‘हाई प्रोटिन डाइट’ तौल घटाउनका लागि राम्रो हुन सक्छ, किनकि यसले धेरै तरिकाबाट शरीरलाई फाइदा पुर्‍याउँछ। प्रोटिनले खाना खाएपछि लामो समयसम्म पेट भरिएको महसुस गराउँछ, जसले दिनभरि कम खाने बनाउँछ र अनावश्यक स्न्याक्स खाने बानी घटाउँछ। साथै, प्रोटिन पचाउन शरीरले बढी ऊर्जा खर्च गर्छ, अर्थात् प्रोटिन खाँदा थोरै बढी क्यालोरी जल्छ। चिया सिड्स र ग्रीक योगर्टजस्ता खानेकुराले सही मात्रामा प्रोटिन दिएर तौल घटाउन मद्दत गर्छन्।

समाचार संक्षेप संपादकीय समीक्षा पश्चात तयार गरिएको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले नवीकरणीय ऊर्जा र ऊर्जा दक्षता सम्बन्धी विधेयकको मस्यौदा तयार पारेको छ। मन्त्रालयले जलस्रोत, विद्युत् र सिँचाइ विकाससम्बन्धी विधेयकलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्दै आएको छ। ऊर्जा सचिव चिरञ्जीवी चटौतको नेतृत्वमा तयार गरिएको मस्यौदालाई अन्तिम रूप दिन सरोकारवालासँग छलफल भइरहेको छ। १ वैशाख, काठमाडौं।

नवीकरणीय ऊर्जा र ऊर्जा दक्षता सम्बन्धी विधेयकको मस्यौदा तयार भएको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले यो विधेयकको मस्यौदा तयार पारेको हो। मन्त्रालयका अनुसार थप केही विधेयकहरूमा समेत काम भइरहेको छ। जलस्रोतसँग सम्बन्धित विद्युत् विधेयक र सिँचाइ विकास तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी विधेयकलाई प्राथमिकतामा राखेर काम भइरहेको छ। सरकारले १०० बुँदे शासकीय सुधार कार्यसूची ल्याएको छ, जसमा कानुन निर्माणलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

त्यसअनुसार ऊर्जा मन्त्रालयले सम्बन्धित कानुन निर्माणमा विशेष जोड दिएको छ। यसका अतिरिक्त ऊर्जा मन्त्रालयले ऊर्जा क्षेत्रको समग्र विकास र दीर्घकालीन योजना बनाउने उद्देश्यले विद्युत् नीतिलाई अघि बढाएको छ। ऊर्जा सचिव चिरञ्जीवी चटौतको नेतृत्वमा गठित कार्यदलले तयार गरेको प्रारम्भिक मस्यौदालाई अन्तिम रूप दिन सरोकारवालासँग निरन्तर छलफल भइरहेको छ।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ क्षेत्रलाई मुलुकको आर्थिक समृद्धिको संवाहक बनाउने, रूपान्तरणकारी र छिटो प्रभाव दिने गरी आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि नीति तथा कार्यक्रमको मस्यौदा तयार गरी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पेश गरिएको छ। मन्त्रालयले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ क्षेत्रका वर्तमान समस्याहरू पहिचान गरी समाधानका उपाय खोज्न सम्बन्धित पक्षहरूसँग छलफल र सुझाव संकलनको काम पनि निरन्तर सञ्चालनमा राखेको छ।

झापाको बिर्तामोड नगरपालिका–४ मा आज बिहान दुईवटा उद्योगहरूमा आगलागी भएको छ। आगलागीबाट झापाली चिप्स फ्याक्ट्री र सौगात काष्ठ फर्निचरमा करिब एक करोड रुपैयाँ बराबरको ठूलो क्षति भएको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय बिर्तामोड र सशस्त्र प्रहरी बेस क्याम्प शनिश्चरेको टोलीले आगो नियन्त्रणमा ल्याएको छ र अनुसन्धान जारी छ। १ वैशाख, झापा।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी खगेन्द्रबहादुर खड्काका अनुसार, बिहान करिब ४:१५ बजे भक्तिप्रसाद उप्रेतीले सञ्चालित ‘झापाली चिप्स फ्याक्ट्री’ र चन्द्रप्रसाद खरेलको ‘सौगात काष्ठ फर्निचर’मा एउटै समयमा आगो लागेको थियो। आगोले दुवै उद्योगमा रहेको कच्चा सामग्री, तयारी सामान र मेसिनरी पुर्जाहरू जलेर नष्ट हुँदा करिब एक करोड रुपैयाँ बराबरको ठूलो आर्थिक क्षति पुगेको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ।

इलाका प्रहरी कार्यालय बिर्तामोड, सशस्त्र प्रहरी बेस क्याम्प शनिश्चरे, बिर्तामोड, भद्रपुर र मेचीनगर नगरपालिका दमकल व्यवस्थापन तथा स्थानीय निवासीहरूको सहयोगमा केही समयअघि उक्त आगोलाई नियन्त्रणमा लिइएको छ। प्रहरीले आगलागीको ठ्याक्कै कारण पत्ता लाग्न नसकेको जनाएको छ भने थप अनुसन्धान भइरहेको बताएको छ।

झापाको कन्काई नगरपालिका–४ कोटीहोममा मलामी बोकेको ट्याक्टरबाट खसेर २५ वर्षीय विनोद दनुवारको निधन भएको छ। दनुवारलाई उपचारका लागि कनकाई नगर अस्पताल र बीएण्डसी अस्पताल लगिएको थियो, जहाँ उपचारको क्रममा उनको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। ट्याक्टर चालक ३० वर्षीय राजु नेपालीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ।

एक वैशाख, झापा। झापाको कन्काई नगरपालिका–४ कोटीहोममा मलामी बोकेको ट्याक्टरबाट एक जनाको निधन भएको छ। पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत कोटीहोम क्षेत्रमा दुर्गापुरबाट माइखोलातर्फ १५ जना मलामी लिएर जाँदै गरेको को २ त ७४९७ नम्बरको ट्याक्टरबाट खसेर सोही ट्याक्टरका सहचालक कन्काई नगरपालिका–१ निवासी २५ वर्षीय विनोद दनुवार गम्भीर घाइते भएका थिए।

जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय प्रमुख सन्तोष राईका अनुसार, सोमबार दिउँसो २ बजे दनुवार ट्याक्टरबाट खसेका थिए। उनीलाई उपचारका लागि कनकाई नगर अस्पताल सुरुङ्गामा लगिएको थियो। त्यहाँबाट थप उपचारका लागि बीएण्डसी अस्पताल, बिर्तामोड पठाइएकोमा उपचारको क्रममा गए राति निधन भएको प्रहरीले जनाएको छ। ट्याक्टर चालक कन्काई नगरपालिका–१ निवासी ३० वर्षीय राजु नेपालीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको जानकारी दिएको छ।

दक्षिण कोरियामा गत बुधबार एउटा चिडियाखानाबाट भागेको ब्वाँसो खोज्न अधिकारीहरूले ठूलो अभियान सञ्चालन गरेका छन्। सो अभियानमा ३०० भन्दा बढी व्यक्तिहरू सहभागी थिए र थर्मल क्यामरा तथा ड्रोनहरू प्रयोग गरिएको थियो। देशको मध्य भागमा रहेको डेजोन शहरको चिडियाखानाबाट यो दुई वर्षे भाले ब्वाँसो भाग्न सफल भएको थियो, जुन आफ्नो बाटोमा रहेको खाल्डो पार गर्दै भागेको बुझिएको छ।

कोरियन वन्यजन्तु संरक्षण सङ्घले उपलब्ध गराएको थर्मल इमेजिङ भिडिओमा उक्त ब्वाँसो चिडियाखानाको छेउमा रहेको वनतर्फ जाँदै गरेको देखिएको छ, जसलाई समाचार एजेन्सी रोएटर्सले पुष्टि गरेको छ। दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति यस ब्वाँसाले मानिसहरूलाई कुनै क्षति नपुर्याओस् भनी कामना व्यक्त गरेका छन्।

काठमाडौं । अमेजनले आजदेखि गूगलका नयाँ स्मार्टफोन र स्मार्टवाचहरूमा आकर्षक छुटको घोषणा गरेको छ। पिक्सेल १० सिरिजका सबै मोडलहरू—पिक्सेल १०, १० प्रो, १० प्रो एक्सएल र १० प्रो फोल्डमा ३०० डलरसम्मको छुट उपलब्ध गराइएको छ। विशेषगरी हालै सार्वजनिक गरिएको सस्तो मोडल ‘पिक्सेल १०ए’ मा पहिलोपटक नगद छुट दिइएको छ।

विभिन्न मोडलहरूका लागि उपलब्ध नयाँ मूल्य र छुटको विवरण यसप्रकार छ: • गूगल पिक्सेल १०ए: १२८ जीबी मोडल हाल ४४९ डलर (साविक मूल्य ४९९ डलर) र २५६ जीबी मोडल ५४९ डलर (साविक मूल्य ५९९ डलर) मा उपलब्ध छ। यसमा फेब्रुअरीमा सार्वजनिक भएयता पहिलोपटक ५० डलरको सीधै छुट गरिएको छ। • पिक्सेल १० र १० प्रो सिरिज: पिक्सेल १० (१२८ जीबी) को मूल्य ५४९ डलर कायम गरिएको छ, जसमा २५० डलरको बचत हुन्छ। पिक्सेल १० प्रो ७४९ डलर र १० प्रो एक्सएल ९४९ डलरमा खरीद गर्न सकिन्छ। • पिक्सेल १० प्रो फोल्ड: गूगलको प्रिमियम फोल्डेबल फोनमा ३०० डलरको ठूलो छुट दिइएको छ, जसअनुसार २५६ जीबी मोडलको मूल्य १,४९९ डलरमा उपलब्ध छ। • गूगल पिक्सेल वाच ४: स्मार्टफोनसँगै पिक्सेल वाच ४ का विभिन्न भेरियन्टहरूमा पनि ४० देखि ७० डलरसम्म छुट दिइएको छ। ४१ एमएम मोडल ३१० डलर र एलटीई संस्करण ३९० डलरमा उपलब्ध छन्।

यस अफरले नयाँ फोन किन्न चाहनेहरूका लागि उत्कृष्ट अवसर सिर्जना गरेको छ। पिक्सेल १०ए मा रहेको छुटले यसलाई सन् २०२६ का सबैभन्दा सस्तो र गुणस्तरीय फोनहरूमध्ये एक बनाएको छ। सबै फोनहरू ‘अनलक्ड’ संस्करणमा उपलब्ध छन्, जसको अर्थ प्रयोगकर्ताहरूले कुनै पनि नेटवर्कमा यी फोनहरू प्रयोग गर्न सक्नेछन्।

१ वैशाख, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री प्रदीप पौडेलले नयाँ वर्षको अवसरमा चारवटा नयाँ संकल्प प्रस्तुत गरेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना सन्देश जारी गर्दै देशको बदलिँदो परिस्थिति र नागरिकका अपेक्षाहरूलाई ध्यानमा राख्दै चार विषयमा जीवन समर्पित गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

पार्टीभित्रका सबै मतभेदलाई संवादमार्फत समाधान गर्दै कांग्रेसलाई कानुन र प्रक्रियामा आधारित एकताबद्ध, आधुनिक र प्रविधिमुखी पार्टी बनाउन तथा नयाँ पुस्ताका नवीन सपना र विचारलाई पार्टीको मुख्य प्रवाहमा जोड्न निरन्तर सक्रिय रहने उनले बताएका छन्।

ज्ञानमा आधारित अर्थतन्त्र र युवा उद्यमशीलतालाई राष्ट्रिय बहसको मुख्य एजेन्डा बनाउँदै युवा जनशक्तिलाई स्वदेशमै मर्यादित अवसर सिर्जना गर्ने ठोस नीतिगत नेतृत्व र कार्यान्वयनका लागि क्रियाशील रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

‘भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहिष्णुताको नीति व्यवहारमा उतार्दै राजनीतिलाई जनसेवा र सदाचारको मार्गमा डोहोर्‍याउने तथा आम जनसरोकारका विषय–महँगी नियन्त्रण, गुणस्तरीय शिक्षा र सर्वसुलभ स्वास्थ्य सेवा जस्ता विषयमा परिणाममुखी र संरचनात्मक सुधारका लागि प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्नेछु,’ उनले तेस्रो संकल्पमा उल्लेख गरेका छन्।

देशको दीर्घकालीन हित, राजनीतिक स्थिरता र आर्थिक समृद्धि साथै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको सन्तुलित विकासका लागि सबै राजनीतिक दलबीच न्यूनतम साझा सहमति निर्माण गर्न जिम्मेवार र समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्ने प्रतिबद्धता समेत व्यक्त गरेका छन्।

१ वैशाख, रोल्पा । पश्चिम उत्तर रोल्पाको परिवर्तन गाउँपालिकामा एक लाख एक हजार १११ रुपैयाँ बराबर पुरस्कार राशिसहित खुला पुरुष भलिबल प्रतियोगिता आयोजना हुन लागेको छ। यो प्रतियोगिता वैशाख ५ गतेदेखि १२ गतेसम्म परिवर्तन गाउँपालिका-३, बागमारा स्थित लाली गुराँस युवा क्लबको २८औं वार्षिक उत्सवको अवसरमा गरिनेछ। लाली गुराँस युवा क्लबका अध्यक्ष हिरालाल खड्काका अनुसार, खुला पुरुष भलिबल प्रतियोगितामा विजेता टिमले नगद पुरस्कार एक लाख १ हजार १११ रुपैयाँ, ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन्।

त्यसैगरी, उपविजेता टिमले नगद पुरस्कार ५१ हजार १ सय ११ रुपैयाँ, मेडल र प्रमाणपत्र हासिल गर्नेछन् भने सेमिफाइनलमा पुगेका दुई टिमले प्रत्येकलाई २५ हजार १ सय ११ रुपैयाँसहित मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन्। खुला महिला भलिबल प्रतियोगितामा विजेता टिमले नगद पुरस्कार ३५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ, ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र पाउनेछन्। उपविजेता टिमले नगद पुरस्कार २० हजार ५ सय ५५ रुपैयाँसहित मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछ भने सेमिफाइनलमा पुगेका दुई टिमलाई १० हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ नगद पुरस्कार दिइने आयोजकले जानकारी दिएका छन्।

पश्चिम रोल्पामा अवस्थित लाली गुराँस युवा क्लबले यसअघि पनि ठूलो पुरस्कार राशिसहितको खुला भलिबल प्रतियोगिता आयोजना गर्ने पहिलो संस्था बनेको छ। हालसम्म पश्चिम रोल्पामा यति ठूलो पुरस्कार राशि सहितको भलिबल प्रतियोगिता नभएको बताइएको छ। रोल्पा जिल्लामा क्लब दर्ताको हिसाबले सनस्टार युवा क्लब पहिलो स्थानमा रहेको छ भने लाली गुराँस युवा क्लब दोस्रो नम्बरमा रहेको छ। वि.सं. २०५५ साल वैशाख ५ गते अध्यक्ष विश्वकुमार चन्दको नेतृत्वमा स्थापना भएको लाली गुराँस युवा क्लबले विभिन्न गतिविधिहरू सञ्चालन गर्दै राष्ट्रिय र क्षेत्रीय खेलाडी उत्पादनमा समेत सफलता हासिल गरेको छ।

नेपाल सरकारले भलिबल खेललाई वि.सं. २०७४ जेठ ८ गतेदेखि आधिकारिक राष्ट्रिय खेलको रूपमा घोषणा गरेको थियो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्ले यसको लोकप्रियता र भौगोलिक सहजतालाई ध्यानमा राख्दै हिमाल, पहाड र तराई क्षेत्रलाई समेटेर यो निर्णय गरेको थियो। राष्ट्रिय खेल घोषणा भएको ९ वर्ष बितिसक्दा पनि अझै नेपालमा व्यवस्थित भलिबल हल निर्माण हुन सकेको छैन। तथापि, पश्चिम नेपालका धेरै जिल्लामा भलिबल प्रतियोगिताहरू निरन्तर रूपमा हुँदै आएका छन् भने रोल्पाका थुप्रै क्लब र संघसंस्थाहरूले नियमित रूपमा भलिबल प्रतियोगिता संचालन गर्दै आएका छन्।

१ वैशाख, काठमाडौं। पाकिस्तानको इस्लामावादमा आयोजित अमेरिका र इरानबीचको युद्धविराम वार्ता निष्कर्षविहीन भएपछि तनाव थप बढेको छ। इरानले आफ्नो परमाणु परियोजना ५ वर्षका लागि रोक्ने प्रस्ताव राखे पनि अमेरिका तर्फबाट २० वर्षसम्म प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने अडानले गर्दा वार्ता निष्कर्षबिना समाप्त भएको छ। न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, इस्लामावाद वार्तामा इरानले परमाणु गतिविधि ५ वर्षका लागि स्थगित गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। तर अमेरिकाले २० वर्षसम्म कुनै पनि परमाणु गतिविधि नगर्नुपर्ने र इरानसँग रहेको प्रशोधित युरेनियम फिर्ता गर्नुपर्ने सर्त राखेको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले ‘बल अब तेहरानको कोर्टमा’ रहेको भन्दै, इरानले परमाणु हतियार नबनाउने पक्का ग्यारेन्टी दिनुपर्ने बताए।

इरानी प्रतिनिधिमण्डलसँग अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार नभएको कारण सम्झौता हुन नसकेको उनको भनाइ छ। यद्यपि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफले वार्ता सकारात्मक दिशातर्फ अगाडि बढिरहेको र छिट्टै अर्को चरणको वार्ता हुने आशा व्यक्त गरेका छन्। ट्रम्पले नाकाबन्दीपछि इरान सम्झौताका लागि आतुर रहेको दाबी गरेका छन्। उनले यदि युद्धविरामको समयसीमा भित्र सम्झौता नभए इरानले गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।

इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियनले फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंसँग टेलिफोनमा कुराकानी गर्दै अमेरिकाले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालना गराउन युरोपले सकारात्मक भूमिका खेल्नुपर्ने बताए। यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्देशनमा अमेरिकी नौसेना होर्मुज स्ट्रेटमा समुद्री नाकाबन्दी सुरु गरेको छ। सोमबार साँझदेखि होर्मुज जलसन्धिमा अमेरिकी समुद्री नाकाबन्दी लागू भएको छ। अमेरिकाले मध्यपूर्वमा विमानवाहक जहाज ‘युएसएस अब्राहम लिंकन’ र ११ वटा डिस्ट्रोयरसहित कम्तीमा १५ वटा युद्धपोत तैनाथ गरेको छ। ट्रम्पले अमेरिकी नाकाबन्दीको नजिक जाने कुनै पनि इरानी जहाजलाई लागूऔषध तस्करको जहाजझैं तुरुन्त र कडाइका साथ नष्ट गरिने चेतावनी दिएका छन्।

नाकाबन्दी सुरु भइरहँदा ‘रिच स्टारी’ र ‘अस्ट्रिया’ नाम गरेका दुई तेल ट्यांकरहरूले होर्मुजबाट बाटो मोडेर फर्किएका छन्। यसैबीच इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले रुसी समकक्षी सर्गेई लाभरोभसँग कुराकानी गर्दै होर्मुजमा अमेरिकाको उक्साहटपूर्ण गतिविधि विश्व शान्तिको लागि खतरा हुने चेतावनी दिएका छन्। इरानले आफ्ना बन्दरगाहहरूमा आक्रमण भएमा फारसको खाड़ी र ओमान सागरका कुनै पनि बन्दरगाह सुरक्षित नरहने चेतावनी पनि दिएको छ।

विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढेर प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ। यद्यपि पुनः वार्ताका लागि सानो आशा देखिएपछि अमेरिकी सेयर बजार (एस एन्ड पी ५०० र न्यासड्याक) मा सामान्य वृद्धि आएको छ। ट्रम्पले चीनलाई इरानलाई सैन्य मद्दत गरेमा गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। तर चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ युद्ध अन्त्यको पक्षमा रहेको ट्रम्पको विश्वास छ। ट्रम्पले आगामी मे १४ र १५ मा बेइजिङ भ्रमण गर्ने तय पनि गरेका छन्।

निर्माणाधीन उद्योगको अवलोकन गर्दै सभामुख डीपी अर्याल। १ वैशाख, धादिङ। आर्थिक मन्दी, लगानीकर्ताहरूको संकोच र विश्वव्यापी द्वन्द्वका प्रभावले देशको अर्थतन्त्र प्रभावित बनेको छ। यस्ता चुनौतीहरू बीच पनि धादिङको नीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं ८, कमेरे गाउँमा नयाँ उद्योग स्थापना हुँदैछ। गत भदौमा भएको जनजी आन्दोलन, आयात–निर्यात अवरोधहरू र लगानीमैत्री वातावरणको अभावका कारण निजी क्षेत्र थलिइरहेको बेलामा सुरु गरिएको यो परियोजनाले स्थानीयहरू माझ कृषि र उद्योगलाई सँगसँगै अघि बढाउने विश्वास जगाएको छ। धादिङ सदरमुकाम धादिङबेंसी नजिकै रहेको कमेरे गाउँमा अहिले उद्योगका संरचनाहरू निर्माणाधीन छन् र भारी मेसिनरी जडान भईरहेको छ। कामदारहरूको चहलपहल र किसानहरूको उत्साहित दृष्टिले त्यहाँ नयाँ ऊर्जा उत्पन्न भइरहेको छ।

किसानहरूमा जागेको आशा: १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ लगानीमा स्थापना हुँदै गरेको यो उद्योगको वरपर ६/७ वटा ठूलो खेतीयोग्य क्षेत्र छन्– कमेरे फाँट, कोइराले फाँट, तल्लोबेंसी फाँट, ससाह फाँट, बिर्ताबेंसी फाँट र जलविरे फाँट। यी क्षेत्रमा परम्परागत रूपमा धान र मकै खेती हुँदै आएको छ। हिउँदे बालीको रूपमा आलुको प्रशस्त सम्भावना भएतापनि बजारको अभावले किसानहरूले सामान्य मात्रामा मात्र घरायसी प्रयोजनका लागि आलु खेती गर्दै आएका थिए। अब सोही क्षेत्रमा आलु सम्बन्धी उद्योग स्थापना भएपछि किसानहरूमा नयाँ आशा जागेको छ। उद्योगले किसानहरूलाई आलु उत्पादनमा प्रोत्साहन गर्ने र उत्पादित आलु खरिद गर्ने योजना बनाएको छ।

नीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं ८ को सिफारिसमा स्थानीय कृषकहरूलाई आलु भण्डारणमा २५ प्रतिशत छुट दिने घोषणा गरिएको छ। त्यस्तै, उत्तरी धादिङका प्रख्यात आलुखेती गर्ने बासिन्दाहरूलाई पनि यो उद्योगले नयाँ आशा दिएको छ। उच्च हिमाली क्षेत्रका आलुहरू बजार नपाउँदा फालिनु पर्ने अवस्थामा अहिले राम्रो बजार पाउने सम्भावना बढेको छ। नीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं ८ का सीताराम कोइरालाले भने, “धानखेती र घरायसी प्रयोजनका लागि मात्रै खेती हुने ती क्षेत्रहरूमा अब आलु खेती सफल हुने छ। खेतबाट सिधै उद्योगमा आलु बिक्री हुन थालेपछि किसानहरू निकै उत्साहित भएका छन्।”

स्थानीयलाई रोजगारीको अवसर: उद्योग पूर्ण सञ्चालनमा आएपछि करिब २०० जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी पाउने सञ्चालक रमेशभाइ अधिकारीले बताए। त्यस्तै, लगभग २० हजार किसान अप्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित हुने उनको दाबी छ। स्थानीय युवालाई रोजगारी दिन प्राथमिकता दिइने भएकोले वैदेशिक रोजगारीभन्दा आफ्नो ठाउँमै सीप सिकेर काम गर्ने अवसरहरू प्रदान गर्ने योजना अधिकारीले बताए। जर्मन प्रविधिमा आधारित पूर्ण स्वचालित प्रणाली जडान भैरहेको छ जसले नेपाली कृषि उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धी बनाउन मद्दत गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सामान्यतया कच्चा मालमै सीमित रहेको कृषि उत्पादनलाई प्रशोधन गरी मूल्य अभिवृद्धि गर्ने प्रयासले देशको व्यापार सन्तुलनमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना छ। उद्योगले दैनिक १० टन आलु उपभोग गर्दै आलुजन्य खाद्य पदार्थ उत्पादन गर्ने जानकारी अधिकारीले दिएका छन्। औद्योगिक उत्पादनसँगै सीप विकास, प्रविधि हस्तान्तरण र स्थानीय जनशक्तिको सदुपयोग गरी ‘आर्थिक इकोसिस्टम’ निर्माण गर्ने उद्देश्य स्थानीय उद्योगीहरूले राखेका छन्।

नयाँ सरकारले हौसला दिएको सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले पहिलोपटक आफ्नो गृहजिल्ला धादिङ भ्रमणका क्रममा निर्माणाधीन उद्योग क्षेत्रको अवलोकन गर्दै निजी क्षेत्रको लगानीलाई सुरक्षित बनाउने तर्फ सरकारले गम्भीर कदम चालिरहेको बताए। अर्यालको उक्त वक्तव्यले लगानीकर्ताको हौसला र मनोबलमा वृद्धि भएको छ भन्ने व्यवसायीहरूले बताएका छन्। नेपालमा सदैव कृषि र उद्योगबीच दूरी चुनौतीको विषय रहँदै आएको छ। तर धादिङमा निर्माणाधीन यो उद्योगले कृषि उत्पादनमा वृद्धि र बजारीकरणमा सहयोग पुर्‍याउने नीति अपनाएकोले त्यो दूरी घट्ने संकेत देखिएको छ।