लेखक: space4knews

सन् २०१७ देखि सुरु भएको प्रधानमन्त्री कपमा अहिलेसम्म कुनै प्रादेशिक टोलीले फाइनलमा स्थान बनाउन सकेको थिएन। यस अघि भएका संस्करणहरूमा विभागीय टोली त्रिभुवन आर्मी क्लब, नेपाल पुलिस क्लब र सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) ले निरन्तर वर्चस्व कायम गर्दै आएका थिए।

मधेश प्रदेशमा जारी प्रधानमन्त्री कप एकदिवसीय क्रिकेटमा सुदूरपश्चिम प्रदेशले पहिलो पटक फाइनल प्रवेश गरेको छ। सुदूरपश्चिमले दुई विभागीय टोलीसहित कुल आठ टोलीलाई पराजित गर्दै आठौं संस्करणको प्रधानमन्त्री कप क्रिकेटको फाइनलमा स्थान सुनिश्चित गरेको हो। यस प्रकार, सुदूरपश्चिम पहिलो प्रादेशिक टोली हो जुन फाइनलमा पुगेको छ।

सन् २०१७ देखि सञ्चालन भइरहेको प्रधानमन्त्री कपमा यसअघि कुनै प्रादेशिक टोली फाइनलसम्म पुगेको थिएन। त्यसमाथि विभागीय टोली त्रिभुवन आर्मी क्लब, नेपाल पुलिस क्लब तथा सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) ले निरन्तर वर्चस्व कायम गर्दै आएका थिए। तर यसपटक सुदूरपश्चिमले ती विभागीय टोलीलाई हराउँदै फाइनलको यात्रा तय गरेको छ।

यस संस्करणमा सुदूरपश्चिमले सबैभन्दा सफल टोलीहरू मध्ये पुलिस र दुई पटकका विजेता एपीएफलाई पटकपटक पराजित गरेको छ। प्रधानमन्त्री कपका लागि धेरै खेलाडीहरूले भारतमा गएर तालिम लिएकोले सफलता हात परेको सुदूरपश्चिमका कप्तान शेर मल्लले बताएका छन्। उनले भने, ‘खेलाडीहरूले प्रतियोगिताका लागि व्यक्तिगत रूपमा ठूलो मेहनत गरेका छन्।’

सातौं संस्करणसम्म आर्मी सात पटक फाइनल पुगेको छ। पुलिसले चार र एपीएफले तीन पटक फाइनल खेलेका छन्। पुलिसले तीन, एपीएफले दुई र आर्मीले एक पटक उपाधि जितेका छन् भने एक संस्करणको फाइनल खेल रद्द भएको थियो जसमा आर्मी र पुलिस संयुक्त विजेता घोषित भएका थिए।

केही वर्ष पहिले विभागीय टोलीसँग तुलना गर्दा प्रादेशिक टोलीहरू कमजोर देखिन्थे, तर अहिले एनपिएल र अन्य लिगहरूको प्रभावले प्रादेशिक खेलाडीहरूको आत्मविश्वास बढेको छ र खेलको स्तरमा सुधार आएको छ, शेर मल्लले बताए।

फाइनलमा प्रवेश गर्न सफल सुदूरपश्चिमका कप्तान शेर मल्लसहित हेमन्त धामी, नारायण जोशी लगायतका खेलाडीहरूले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका छन्। हेमन्तले २५ विकेट लिएर सर्वाधिक विकेट लिने खेलाडीको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहेका छन् भने शेर मल्ल २२ विकेटका साथ तेस्रो स्थानमा छन्। नारायणले ९ खेलबाट ३०३ रन बनाएर सर्वाधिक रन गर्ने खेलाडीको सूचीमा पाँचौं स्थान हासिल गरेका छन्। अभिषेक पाल र अशोक धामीजस्ता खेलाडीहरू पनि सुदूरपश्चिमलाई बलियो बनाएर प्रशिक्षित गरिरहेका छन्।

अब उपाधिका लागि सुदूरपश्चिमले आर्मी क्लबसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। आर्मी यो प्रतियोगिताको इकलौटै अपराजित टोली हो र सबै संस्करणमा फाइनल खेलेको पनि एकमात्र टोली हो।

सुदूरपश्चिम नेपाली क्रिकेटको लागि उर्बर क्षेत्र मानिन्छ। विनोद भण्डारीदेखि हाल राष्ट्रिय टिमका उपकप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीसम्म सुदूरपश्चिमकै हुन्। सुदूरपश्चिमका खेलाडीहरू विभागीय टिमहरूमा पनि स्थान पाएका छन्। यद्यपि, सुदूरपश्चिममा क्रिकेट प्रतिभा कुनै कमी छैन।

फाइनलमा आर्मीसँग लड्दा कुनै दबाव नलिने सुदूरपश्चिमका कप्तान शेर मल्लले बताए। उनले भने, ‘हाम्रो लक्ष्य फाइनल प्रवेश गर्नु थियो। हामीसँग हार्न केही छैन, पाउन धेरै कुरा छन्। हामी निडर क्रिकेट खेल्दै यहाँसम्म पुगेका छौं। फाइनलमा पनि त्यही मनोवृत्तिले खेल्नेछौं। हामीले ब्याटिङ र बलिङ दुवैमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने छौं।’

प्रधानमन्त्री कप सुरु हुनुअघि सुदूरपश्चिमका अधिकांश खेलाडीहरू भारतमा प्रशिक्षण गरिरहेका थिए। कप्तान शेर मल्लका अनुसार उनीहरूले धेरैजसो निजी खर्चमा तालिम लिएका थिए, जसको प्रभाव मैदानमा स्पष्ट देखिएको छ। विभागीय टोलीका खेलाडीहरूसँग मासिक तलब र प्रशिक्षण व्यवस्थापन रहेको छ, तर प्रादेशिक टोलीका लागि यस्ता व्यवस्था छैनन्।

कप्तान मल्लले भने, ‘१०–१२ मुख्य खेलाडीलाई मासिक १५ देखि २५ हजार नेपाली रुपैयाँ जति तलब वा भत्ता दिइयो भने खेलाडीहरूलाई डायट र अभ्यासका लागि सहज हुनेछ।’

३० चैत, भक्तपुर। भक्तपुर पूर्ण रूपमा जात्रामय बनेको छ। नयाँ वर्ष सुरु हुनुअघि भक्तपुरमा नौ दिन आठ रातसम्म मनाइने बिस्का जात्राको उत्सव सुरु भइसकेको छ। नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा यहाँ बिस्काको रौनक विशेष रूपमा फैलिएको छ। यो उत्सवमा विदेशी परिवार र आफन्त मात्र नभई विदेशमा रहेका परिवार र आफन्तहरूले समेत बिस्का जात्राको अवसरमा घर फर्कने गर्दछन्। भक्तपुर जिल्लाभरि यो उत्सव हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ। यो जात्रामा ऐतिहासिक पक्ष त छ नै, साथै यो पूर्ण रूपमा तान्त्रिक र धार्मिक विधिअनुसार सञ्चालन हुने भएकाले यसको अत्यन्तै विशेष महत्त्व छ।

परापूर्वकालमा बिस्का जात्रा दुई दिनमात्र मनाइन्थ्यो भन्ने जानकारहरूले बताउँछन्। भक्तपुरको थिमिमा फेला परेको नेपाल संवत् ५०० को तमसुक पत्रमा यस जात्रालाई विश्वकेतुलाई सम्झाउने प्रतीकको रूपमा लिइन्छ। भक्तपुर टौमढीस्थित यक्ष मल्लको पालाको शिलालेखमा यसलाई विश्व जात्रा भनेर उल्लेख गरिएको छ। भक्तपुरको राजदरबारमा नेपाल संवत् ८०८ र ८१८ मा राजा जीतामित्र र भूपतिन्द्र मल्लको पालामा लेखिएका अभिलेखहरूमा ‘विस्क्यात’ शब्द उल्लेख गरीएको छ भन्ने जानकारहरूले भन्छन्।

बिस्का जात्राको मुख्य जात्रा भनेकै चैत्र महिनाको अन्तिम दिन विश्वकेतुसहित ‘योसीं द्य:(लिंगां)’ उठाएर त्यसमा एक जोडी ध्वजा फहराउनु हो र वैशाख सक्रान्तिको दिन उक्त ‘योसीं’ खोल्नु मानिन्छ। यसैअनुसार अहिले साँझ भक्तपुरमा लिङ्गो उभ्याएर ध्वजा फहराइएको छ। किरातीहरूलाई पराजित गरेपछि लिच्छवीहरूले यो जात्रा मनाउन थालेको जानकारहरूले जनाएका छन्।

३० चैत, काठमाडौं । मकवानपुर–२ बाट निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सदस्य प्रशान्त उप्रेतीले हेटौंडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालन गर्न प्रधानमन्त्री बालेन शाहको ध्यानाकर्षण गराएका छन् । सोमबार प्रधानमन्त्री कार्यालयमा भएको भेटका क्रममा सांसद उप्रेतीले वर्षौंदेखि हेटौंडा कपडा उद्योगसहित आफ्नो क्षेत्रमा थन्किएका पूर्वाधार, स्वास्थ्य, उद्योग, भूमि तथा विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित मुद्दा समाधान गरिदिन आग्रह गरेका छन्।

भेटका क्रममा उनले थानकोट–चित्लाङ सडकको जीर्ण अवस्थालाई सुधार गरी गुणस्तरीय र समयमै निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने, कुन्छाल–कुलेखानी सडकखण्डलाई प्राथमिकतामा राखी काम सुरु गर्नुपर्ने तथा अन्य सडकहरूको स्तरोन्नतिमा सरकारले ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्। त्यस्तै, हेटौंडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालन गर्नुपर्ने, हेटौंडा क्षेत्रको सडक विस्तारका कारण नागरिकहरूको घरजग्गा अलपत्र परेको अवस्थामा तत्काल समाधान गर्नुपर्ने माग पनि उनले राखेका छन्।

सांसद उप्रेतीले स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ हेटौंडा अस्पतालमा क्याथल्याब तथा हार्ट–लङ मेसिन जडान गर्नुपर्ने बारेमा समेत प्रधानमन्त्रीको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। उनले भूमिहीन समस्या समाधान गर्नुपर्ने, मध्यवर्ती क्षेत्रको न्यायसंगत पुनर्सीमाङ्कन तथा गाँजाको वैधानिकतासम्बन्धी वैकल्पिक नीति निर्माण गर्दै भरिया समुदायको जीवनस्तर उकास्न ठोस सरकारी योजना आवश्यक रहेकोसमेत बताएका छन्।

विपद् व्यवस्थापनतर्फ चट्याङ रोकथामका लागि दीर्घकालीन गुरुयोजना निर्माण गर्नुपर्ने, कुलेखानी बाढीबाट प्रभावित सिस्नेरी क्षेत्रका पीडितलाई क्षतिपूर्ति तथा पुनर्स्थापनाको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग उनले राखेका छन्। यसका साथै, चेपाङ र बाँकरिया जस्ता लोपोन्मुख समुदायको संस्कृति संरक्षण र जीवित संग्रहालय स्थापना गर्नुपर्ने विषय पनि उनले उठाएका छन्। प्रधानमन्त्री शाहले आफूले उठाएका सबै विषयमा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन् भने सांसद उप्रेतीले बताएका छन्।

वेब सिरिज ‘साहु बा’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ जसले अपराध, एक्सन र बदला आधारित कथावस्तु प्रस्तुत गर्दछ। यस सिरिजमा ३८० भन्दा बढी कलाकारहरुको अभिनय रहेको छ र यसको निर्माणमा तीन वर्ष समय खर्चिएको छ। यो नेपाली डिजिटल क्षेत्रकै एक महत्वाकांक्षी परियोजना मानिन्छ। ट्रेलरमा एक्सनका दृश्यहरू, प्रहरी अनुसन्धान प्रक्रिया र सत्ता संघर्ष देखाइएको छ जसले दर्शकमा उत्साह र चासो जगाएको छ।

काठमाडौंमा म्युजिक नेपाल र फ्रेम इन मोसनको संयुक्त प्रस्तुतीमा बनेको यो सिरिजको ट्रेलरले दर्शकमाझ उत्साह पैदा गरेको छ। ट्रेलरले सिरिजको कथा ‘अपराध, एक्सन र बदला’मा केन्द्रित रहेको स्पष्ट पार्छ। सिरिजको मुख्य पात्र विजय पार्की रहेका छन् र ट्रेलरको सुरुवात तथा बीचमा देखाइएको सेतो कागजको जहाजले दर्शकमा जिज्ञासा उत्पन्न गरेको छ। यो कुनै पात्रको बाल्यकालको स्मृति वा कसैलाई दिने बदलाको सङ्केत हुन सक्छ।

ट्रेलरमा एक्सन दृश्यहरू, प्रहरी अनुसन्धानको प्रक्रिया र पात्रहरू बीचको द्वन्द्व देखाइएको छ। बदला बोक्ने युवाको संघर्ष र उसले सामना गर्नुपर्ने आपराधिक सञ्जाललाई ट्रेलरले मुख्य स्थान दियो। नेपाली वेब-सिरिजहरू प्रायः संवादमूलक हुने गरे पनि ‘साहु बा’ले एक्सनलाई प्राथमिकता दिएको देखिन्छ। ट्रेलरमा देखाइएका सडकका दृश्य, गुडिरहेको गाडीमा स्टन्ट र गोदामभित्रका कोरियोग्राफ गरिएको लडाइँका दृश्यहरू मेहनतपूर्ण रूपमा खिचिएका छन्।

ट्रेलरको अन्त्यमा देखाइएको भव्य रातो कुर्सीले ‘साहु बा’को सत्ता वा शक्तिका लागि संघर्षलाई सङ्केत गर्दछ। यो कुर्सीको मालिक को हो र त्यहाँ पुग्न कति रगत बग्नेछ भन्ने नै सिरिजको मुख्य क्लाइमेक्स हुन सक्दछ। निर्देशक एवं लेखक सुजोय योङका अनुसार यो सिरिज कुनै सामान्य प्रोजेक्ट होइन, नेपाली डिजिटल प्लेटफर्मकै एक महत्वाकांक्षी काम हो। यसमा ३८० भन्दा बढी कलाकारले अभिनय गरेका छन् जुन नेपाली वेब-सिरिजको इतिहासमा ठूलो संख्या हो। २४ एपिसोडको यो सिरिजलाई पूर्ण उत्पादित गर्न निर्माण टोलीले करिब तीन वर्ष खर्च गरेको छ।

सरकारले टीआर–४ रोगको जोखिमलाई उल्लेख गर्दै भारतबाट केरा आयातमा रोक लगाएको छ, जसले बजारमा केराको कमि र मूल्यवृद्धि निम्त्याएको छ। नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघले अवैध केरा तस्करी बढेको र जनस्वास्थ्यमा जोखिम देखा परेको भन्दै रोकथामको माग गरेको छ। नेपाल केरा उत्पादक महासंघले आयात रोकथामलाई जैविक सुरक्षाको उपायको रुपमा समर्थन गरेको छ र यसले किसानलाई राहत दिएको बताएको छ।

३० चैत, काठमाडौं। सरकारले भारतबाट केरा आयातमा रोक लगाउँदा नेपाली बजारमा अभाव सिर्जना भएको छ। यही अभावले किसान र व्यवसायीबीच गहिरो द्वन्द्व समेत सुरु भएको छ। यस द्वन्द्वमा सरकारले मौनता अपनाउँदा यसको प्रत्यक्ष असर उपभोक्तामा परेको छ। काठमाडौं उपत्यकामा केराको मूल्य आकाशिएको छ, होलसेल बजारमा प्रतिदर्जन २ सय ३० रुपैयाँसम्म पुगेको छ भने खुद्रा बजारमा उपभोक्ताले ३ सय ३० रुपैयाँसम्म तिर्न बाध्य भएका छन्।

कालीमाटी तरकारी तथा फलफूल बजार विकास समितिको तथ्यांकले देखाउँछ कि एक वर्षको अवधिमा केराको मूल्य दोब्बर बढेको छ। गत वर्ष २९ चैत २०८१ मा एक दर्जन केराको औसत मूल्य १ सय ५० रुपैयाँ थियो भने २९ चैत २०८२ मा यो मूल्य २ सय २५ रुपैयाँ कायम गरेको छ।

एकातिर, नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघले सरकारी नीतिको आडमा अवैध तस्करी भएको र बजार कालोबजारीको हातमा पुगेको भन्दै अवैध केराको बिक्री रोक्न जोड दिएको छ। अर्कोतिर, नेपाल केरा उत्पादक महासंघले आयात खुलाउन कुनै पनि प्रयासले नेपाली किसानको अस्तित्व नै संकटमा पार्ने चेतावनी दिएको छ।

यो द्वन्द्वको केन्द्रमा छ– सरकारले २ असोजमा ‘टीआर–४’ नामक रोगको जोखिम देखाउँदै केरा आयातमा लगाएको रोक। व्यवसायीहरू यसलाई तस्करी बढाउने अव्यावहारिक निर्णय भनेका छन् भने किसानहरू यसलाई ‘वैज्ञानिक र राष्ट्रिय हितअनुकूल’ भन्दै निरन्तरता दिनुपर्ने माग गरिरहेका छन्।

प्राइम सीएले आफ्नो २२औं वार्षिकोत्सव सन् २०२५ मा सफलतापूर्वक चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट बन्न पुगेका विद्यार्थीहरूलाई सम्मान गर्दै मनाएको छ। अध्यक्ष नवराज बुर्लाकोटीले २२ वर्षे यात्रामा १२ सयभन्दा बढी विद्यार्थीहरू सीए बन्न सफल भएका र १८७ जनामा १०४ जना प्राइमका विद्यार्थी रहेको जानकारी दिनुभयो।

३० चैत, काठमाडौंमा सम्पन्न कार्यक्रममा प्राइम सीएमा अध्ययन गरी सन् २०२५ मा सीए बन्न सफल विद्यार्थी, र्‍याङ्कहोल्डर विद्यार्थीहरू, अन्य कलेजका प्राचार्यहरू र बोर्डका विशिष्ट सदस्यहरू उपस्थित थिए। अध्यक्ष नवराज बुर्लाकोटीले विद्यार्थीहरूको कडा परिश्रम, अभिभावकहरूको साथ र दक्ष शिक्षक समूहको योगदानले उत्कृष्ट नतिजा सुनिश्चित गरेको बताए।

कार्यक्रमको मुख्य आकर्षणका रूपमा प्राइम सीएमा अध्ययन गरी सन् २०२५ मा सीए उत्तीर्ण भएका विद्यार्थी र विभिन्न तहमा र्‍याङ्कधारी बन्न सफल विद्यार्थीहरूलाई विशेष सम्मान गरियो। सम्मानित विद्यार्थीहरूले प्राइम सीएको उच्यस्तरीय शैक्षिक वातावरण र गुणस्तरीय अध्ययन सामग्रीले लक्ष हासिल गर्न सजिलो बनाएको अनुभव व्यक्त गरे।

संस्थाले दीर्घकालीन योजनाअनुरूप नयाँ बानेश्वर र ग्वार्को क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको भवन निर्माण गरिरहेको पनि उल्लेख गरिएको छ।

३० चैत, काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी(राप्रपा) की सांसद खुस्बु ओलीले आफू विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा दुष्प्रचार भएको भन्दै नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा उजुरी दिएकी छन् । उनले सोमबार सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत आफूले उजुरी दर्ता गराएको जानकारी दिएकी छन् । ‘म विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमार्फत सुनियोजित रूपमा फैलाइएको दुष्प्रचार, भ्रामक सूचना तथा मेरो चरित्रहत्या गर्ने उद्देश्यले गरिएको गतिविधिविरुद्ध आज मैले नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय साइबर ब्यूरो, भोटाहिटीमा उजुरी दर्ता गराएको छु,’ सांसद ओलीले लेखेकी छन्।

‘उक्त उजुरीमा केही व्यक्तिका फेसबुक पेज, टिकटक पेज तथा युट्युब च्यानलहरूले योजनाबद्ध ढंगले आधारहीन, भ्रामक तथा मेरो व्यक्तिगत तथा सार्वजनिक जीवनमा क्षति पुर्‍याउने उद्देश्यले सामग्री प्रसारण गरेको मेरो ठहर छ,’ उनले थपिन्। यस विषयमा आफूले प्रारम्भिक चरणमै केही सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई सचेत गराउँदै यस्तो गतिविधि रोक्न स्पष्ट भनेको उनले दाबी गरेकी छन्। ‘तर, उक्त चेतावनीलाई गम्भीरतापूर्वक नलिई निरन्तर रूपमा दुष्प्रचार जारी राखिएपछि बाध्य भई आज साइबर ब्यूरोमा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको हुँ,’ उनले भनिन्।

यस्ता गतिविधि सामान्य आलोचना वा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको दायराभित्र नपर्ने उनको दाबी छ। उनले अगाडि लेखेकी छन्, ‘बरु योजनाबद्ध रूपमा गलत सूचना फैलाउने तथा मेरो व्यक्तिगत र सार्वजनिक छवि धूमिल पार्ने उद्देश्यले गरिएको संगठित प्रयास भएको मेरो ठहर छ।’ साइबर दुरुपयोग र दुष्प्रचारविरुद्ध कानुनी राज्यको प्रक्रियाअनुसार आवश्यक सबै कदम निरन्तर रूपमा अघि बढाउने उनले बताएकी छन्। ‘अहिलेको समयमा घृणा नै नयाँ मुद्राजस्तो बनाइएको छ, जसले जति धेरै घृणा बेच्न सक्छ, उसले त्यति नै फाइदा उठाइरहेको छ,’ उनले भनेकी छन्।

‘तर याद राख्नुहोस्, कसैको जीवनमा क्षति पुग्ने गरी घृणा फैलाएर त्यसैबाट लाभ कमाउने प्रवृत्ति केवल अनैतिक मात्र होइन, अत्यन्तै पतित र अस्वीकार्य सोचको परिचायक हो,’ उनले भनिन्। यस्तो मानसिकता समाजका लागि खतरा रहेको बताउँदै उनले यसलाई कुनै हालतमा सामान्यीकरण गर्न नमिल्ने उनले बताएकी छन्।

आज ३० चैत २०७९ हो र नयाँ वर्ष २०८३ को आगमन राति १२ बजे हुनेछ। सरकारले नयाँ वर्षको दिनलाई सार्वजनिक विदा दिएको छ। देशभर नयाँ वर्षको स्वागतका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना भएका छन्। ३० चैत, काठमाडौं । आज विक्रम संवत् २०८२ को अन्तिम दिन हो। नयाँ वर्ष २०८३ राति १२ बजेपछि सुरु हुँदैछ। नयाँ वर्षलाई नेपालीहरूले विशेष रूपमा मनाउने गरेका छन्। सरकारले नयाँ वर्षको दिन सार्वजनिक विदा समेत दिइरहेको छ। नयाँ वर्षको स्वागतका लागि देशभर विभिन्न कार्यक्रमहरू गरेर मनाइँदैछ। नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा अनलाइनखबरका फोटो पत्रकार कमल प्रसाईंले काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरबाट खिचेका तस्वीरहरू: