२ जेठ, काठमाडौं । युवा सशक्तीकरण तथा सामाजिक उत्तरदायित्वको क्षेत्रमा सक्रिय रहेको बास नेपाल काठमाडौं शाखाको अध्यक्षमा मेनुका शाही चयन भएकी छन्। अध्यक्ष पद सम्हालेपछि शाहीले संस्थाको उद्देश्य, नीति तथा सामाजिक अभियानलाई अझ प्रभावकारी ढंगले अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकी छन्। उनले युवाको नेतृत्व विकास, सामाजिक सचेतना, मानव अधिकार, सुशासन र सकारात्मक परिवर्तनको क्षेत्रमा संस्थालाई थप सक्रिय र परिणाममुखी बनाउने योजना प्रस्तुत गरिन्। शाहीका अनुसार, संस्थालाई पारदर्शी, उत्तरदायी र जनमुखी बनाउँदै सदस्यहरूबीच सहकार्य, समन्वय तथा सहभागितामूलक नेतृत्वलाई मुख्य प्राथमिकतामा राखिनेछ।
साथै, सामाजिक विकृति विरुद्ध सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू, युवाहरूको क्षमता अभिवृद्धि तथा समाजसेवामूलक गतिविधिहरूलाई निरन्तरता दिइने उनले बताइन्। शनिबार काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा सम्पन्न छैटौं अधिवेशनबाट शाही अध्यक्षमा चयन भएकी हुन्। शाखाकी निवर्तमान अध्यक्ष शकुन्तला शाहको अध्यक्षतामा सम्पन्न उक्त अधिवेशनबाट उपाध्यक्ष, सचिव, सहसचिव र कोषाध्यक्षमा क्रमशः सुशीला धमाला, रमेश विश्वकर्मा, जगदिश्वरी शाह र निश्चल न्यौपाने चयन भएका छन्। सदस्यहरूमा पार्वती पौडेल अधिकारी, कमलप्रसाद शर्मा, रोशन पान्डे र निरुता उप्रेती छनोट भएका छन्।
भारतले ३० सेप्टेम्बर २०२६ सम्म चिनीको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। यस निर्णयको मुख्य कारण उखु उत्पादनमा कमी र मलखाद आयातमा व्याप्त अवरोध हुन्। प्रतिबन्धले भारतको घरेलु चिनी आपूर्ति स्थिर राख्ने सरकारको प्राथमिकता झल्काउँछ र यसले प्रमुख चिनी कम्पनीहरूको सेयर बजारमा गिरावट ल्याएको छ। निर्यात प्रतिबन्धले अफ्रिकी मुलुकहरूलाई ब्राजिल वा थाइल्यान्डबाट चिनी आयात गर्न प्रोत्साहित गर्नसक्छ भने भारतका चिनी मिलहरूको वित्तीय स्थितिमा नकारात्मक असर पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। २ जेठ, काठमाडौं।
बुधबार भारतले चिनी निर्यातमा ३० सेप्टेम्बर २०२६ सम्मका लागि प्रतिबन्ध लगाएको घोषणा गर्यो। यस वर्ष उखुको उत्पादन लक्ष्यमाथि कम हुने अनुमान र इरान युद्धले मलखाद आयातमा गम्भीर अवरोध ल्याएपछि यो निर्णय गरिएको हो। विशेषज्ञहरूको मतअनुसार निर्यात प्रतिबन्धले बढ्दो महँगीको जोखिमबीच विशाल जनसंख्या लागि स्थानीय चिनी आपूर्ति स्थिर राख्न सरकारको प्राथमिकता देखाउँछ। भारत विश्वकै दोस्रो ठूलो चिनी उत्पादक र एक प्रमुख निर्यातकर्ताको रूपमा परिचित छ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विदेशी मुद्रा भण्डार वृद्धि गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिइरहेका बेला चिनी निर्यातमा लागाइएको प्रतिबन्धले विभिन्न सवालहरू उठाएको छ। बजारले पनि नकारात्मक प्रतिक्रिया दिँदै बिहीबार प्रमुख चिनी कम्पनीहरूको सेयरमा करिब ६ प्रतिशत गिरावट देखिएको छ। इन्डियन सुगर एन्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसनका महानिर्देशक दीपक बल्लानीले भने, “यो प्रतिबन्ध सावधानी पूर्वक लगाइएको हो। हामी निर्यातको समग्र स्थिति बारे सन्तुलित समीक्षा अपेक्षा गरिरहेका थियौं, विशेष गरी केही सम्झौताहरू पहिल्यै भइसकेका छन्।”
२८ वैशाख, डोटी । बझाङको थलारा गाउँपालिका–१ का विवेक निरौला लक्ष्मीपुर माध्यमिक विद्यालय, मोतिपुरमा कक्षा ९ मा अध्ययनरत छन् । उनी अहिले पढाइलाई लिएर चिन्तित देखिन्छन् । सरकारले साता दुई दिन (शनिबार र आइतबार) बिदा दिने निर्णय गरेपछि उनी चिन्ता व्यक्त गर्छन् । ‘सरकारको यो निर्णय राम्रो लागेको छैन । हामीकहाँ पहिले नै बिदा भइरहन्छ, जसले कोर्ष कहिल्यै पूरा हुँदैन,’ निरौला भन्छन्, ‘अब साता दुई दिन बिदा दिने निर्णय भएपछि यो वर्ष के होला ?’ उनी प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई राम्रो मान्छे भनी सुनेका छन्, तर यिनै बालेनले गरेको दुई दिन विद्यालय बन्द गर्ने निर्णय उनलाई मन परेको छैन ।
अछामको साँफेबगर नगरपालिका–१० मा रहेको बेतालमाण्डौ माध्यमिक विद्यालयको कक्षा ८ की छात्रा कृतिका भट्ट आइतबार विद्यालय बन्द हुन लागेकोमा असन्तुष्ट छिन् । ‘हाम्रो पढाइ डिस्टर्ब हुने भयो । शिक्षकले पूर्ण पाठ्यक्रम पढाउन नसकिने बताउनुभयो । अब घरमै आफैं पढ्नुपर्ने होला,’ उनले भनिन् । उनका अनुसार शुक्रबार विद्यालयमा अतिरिक्त क्रियाकलाप हुने हुँदा पठनपाठन हुँदैन । ‘त्यसैले अब हप्तामा ४ दिन मात्रै पढाइ हुनेछ,’ उनले सुनाइन् ।
डोटीको पद्म पब्लिक माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ११ मा अध्ययनरत छात्रा दिया कटुवालले आइतबार बिदा हुँदा नकारात्मक असर परेको बताउँछिन् । ‘धेरै बिदा हुँदा पठनपाठन कम हुन्छ । घरमा पनि कम पढिन्छ । कक्षा अनियमित हुँदा विद्यार्थी लापरवाह हुन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘बिदाको दिन घरका काम पनि गर्नुपर्ने भएकाले पढाइ कम हुन्छ । कम सिकाइ हुने डर छ ।’ केही विद्यार्थी घरमा बस्दा मोबाइल, टेलिभिजन वा खेलकुदमा धेरै समय बिताउने भएकाले अध्ययनमा ध्यान कम जाने चिन्ता पनि छ । ‘परीक्षा नजिकिँदा पाठ दोहोर्याउन र तयारी गर्न समस्या हुन सक्छ,’ कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिका–४ को समैजी माध्यमिक विद्यालयका कक्षा १० का विद्यार्थी प्रल्हाद राजी भन्छन्, ‘पाठ्यपुस्तक त्यसअनुसार हुनु आवश्यक छ, नत्र कोर्ष पूरा हुने छैन ।’ यस वर्ष माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई) को तयारी गर्नुपर्ने भएकाले उनको पढाइमा असर पर्नेमा चिन्ता छ ।
चुरे गाउँपालिका–६ कैलालीको भगवती माध्यमिक विद्यालयकी छात्रा प्रतिक्षा अर्खाली मगर भन्छिन्, साता दुई दिन बिदा हुँदा सबैभन्दा बढी नोक्सानी विद्यार्थीले भोग्नुपर्ने हुन्छ । ‘शिक्षकलाई त फाइदा होला, धेरै दिन बिदा बस्न पाइला । हामीले पढ्नु र सिक्नुपर्ने बेला हो । अहिले पढ्न नपाए कहिले पढ्ने ?’ उनले चिन्ता व्यक्त गर्दै भनिन्, ‘सरकारले यो निर्णय ठीक गरेन ।’
नेपालका आठ जना थिएटर कलाकारहरू आर्थिक संकटको बाबजुद जर्मनी, डेनमार्क र स्विडेनमा थिएटर टुर सम्पन्न गरे। टुरका क्रममा उनीहरूले स्थानीय सहयोग र क्राउडफन्डिङबाट छ हजार युरोभन्दा बढी रकम जुटाए। थिएटरमार्फत सामाजिक चेतना जगाउने उद्देश्यले नाटक मञ्चन र कार्यशाला सञ्चालन गरियो। थिएटरले तपाईंलाई असम्भवलाई चुनौती दिन सिकाउँछ। सायद यो हरेक प्रकारको लगाव र लक्ष्यमा लागू हुन्छ। कुनै कुरा त्यतिबेलासम्म असम्भव हुन्छ, जतिबेलासम्म हामी त्यसलाई सम्भावनाको रूपमा सोच्दैनौँ।
हामीले सोच्यौं — जमीनमुनि लाइभ रेडियो नाटक प्रस्तुत गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन? करिब ९० प्रतिशत आर्द्रता भएको तामाको खानीभित्र। हामीले यो पनि सोच्यौं — सिनेमा हलमा रेडियो नाटक देखाउन सकिन्छ कि सकिँदैन? जहाँ सिनेमा हल ६० मिनेटसम्म पूरै अँध्यारो रहनेछ। तर, त्रि–आयामिक ध्वनि (स्टेरियो साउन्ड) को संसार भने जीवित रहनेछ। यी दुवै कुरा सम्भव भए पनि चुनौतीपूर्ण थिए। तर यस वर्षका अन्य कामले यो योजनालाई स्थगित गरिदियो। यो सबै काम चार हजार युरो ऋण गरेर सुरु भयो। हामीले सोच्यौं — नेपालका आठ जना थिएटर कलाकारलाई युरोप निम्त्याउन सम्भव छ। मेरो सबै आशा गोएथे–इन्स्टिच्युटको ठूलो अनुदान कार्यक्रममा टिकेको थियो। तर नेपाली कलाकारहरूको थिएटर टुर सुरु हुन ठीक एक महिनाअघि गोएथे–इन्स्टिच्युटले हाम्रो प्रस्ताव अस्वीकृत भएको सूचना दियो।
यात्रा तय भइसकेको थियो। जर्मनी, डेनमार्क र स्विडेनका कार्यक्रम स्थलहरू बुक भइसकेका थिए। भिसासमेत स्वीकृत भइसकेको थियो। हामीसँग पैसा मात्रै थिएन। म र शिल्पी थिएटरका निर्देशक घिमिरे युवराज (युव) बीच आपत्कालीन फोन कल भयो। मैले सबै हिसाबकिताब गरेको थिएँ। न्यूनतम खर्चमा पनि यो टुर आर्थिक रूपमा संकटमा पर्ने निश्चित थियो। तर युवले यसलाई फरक दृष्टिले हेरे। उनले भने, ‘हामीलाई यस्तो मौका जीवनमा धेरै कम मात्र भेटिन्छ। हामी कुनै न कुनै उपाय पत्ता लगाउँछौँ। प्लेनको टिकट त पहिल्यै किन्न सकियो। केही पैसा यु नेपालले दिएको छ। बाँकी खर्चको कुरा हो।’
युरोपका ४२ प्रतिशतभन्दा बढी इन्टरनेट प्रयोगकर्ताले सन् २०२५ मा अनलाइनमा अपमानजनक वा द्वेषपूर्ण सन्देशहरूको सामना गरेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको छ। युरोपेली संघको तथ्याङ्क एजेन्सी ‘युरोस्टेट’ले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार, ईयू क्षेत्रका ४२.३ प्रतिशत इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले कुनै न कुनै समूह वा व्यक्तिलाई लक्षित गरी राखिएका द्वेषपूर्ण सामग्रीहरू देखेको रिपोर्ट गरेका छन्। यो प्रतिवेदन ईयूका २० सदस्य राष्ट्रहरूबाट सङ्कलन गरिएको तथ्याङ्कमा आधारित छ।
तथ्याङ्कअनुसार, हङ्गेरीमा अनलाइन दुर्व्यवहारको दर सबैभन्दा उच्च ६०.९ प्रतिशत रेकर्ड गरिएको छ भने फिनल्यान्डमा ५६.७ प्रतिशत र स्लोभाकियामा ५६.२ प्रतिशत प्रयोगकर्ताहरू यसको चपेटामा परेका छन्। अर्कोतर्फ, लाटभियामा सबैभन्दा कम २९.३ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले मात्र यस्ता सामग्री देखेको बताएका छन् भने ग्रीसमा २९.४ प्रतिशत, जर्मनीमा ३३.७ प्रतिशत र लिथुआनियामा ३३.८ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले यस्तो अनुभव गरेका छन्।
युरोस्टेटका अनुसार, राजनीतिक वा सामाजिक विचारका कारण मानिसहरू सबैभन्दा बढी अनलाइन दुर्व्यवहारको सिकार हुने गरेका छन्, जसको हिस्सा ३३.७ प्रतिशत रहेको छ। त्यसैगरी, जातीय वा पहिचानका आधारमा २५.५ प्रतिशत, यौनिक अभिमुखीकरणका कारण २३.४ प्रतिशत र धर्म वा आस्थाका आधारमा २२.८ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले द्वेषपूर्ण सन्देशहरूको सामना गर्नुपरेको छ। लैङ्गिक आधारमा १६.९ प्रतिशत, अपाङ्गताका कारण ११.५ प्रतिशत र उमेरका आधारमा ८.८ प्रतिशत प्रयोगकर्ता अनलाइन दुर्व्यवहारको निशानामा परेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यो सर्वेक्षण १६ देखि ७४ वर्ष उमेर समूहका र सर्वेक्षण हुनुभन्दा तीन महिनाअघिसम्म नियमित इन्टरनेट प्रयोग गर्ने नागरिकहरूमाझ गरिएको थियो।
विश्वभरिका प्रमुख वैज्ञानिकहरूको समूहले सन् २०२६ को विश्वकपमा खेलाडीहरूलाई गर्मीबाट सुरक्षित राख्न फिफाले अपनाएका उपायहरू अपर्याप्त भएको र यसले खेलाडीहरूको स्वास्थ्यमा गम्भीर जोखिम उत्पन्न गर्न सक्छ भन्ने चेतावनी दिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य विज्ञहरूले फुटबल नियामक निकायले तयार पारेको निर्देशिका वैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट कम प्रमाणित र “औचित्य पुष्टि नहुने” भएको बताएका छन्। उनीहरूले खेलाडीहरूको राम्रो सुरक्षा सुनिश्चित गर्न, लामो अवधिको ‘कूलिङ ब्रेक’ र चरम तापमानमा खेललाई पछि सार्ने स्पष्ट मापदण्ड बनाउन अनुरोध गरेका छन्।
यो विश्वकप अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा आयोजना गरिने छ र त्यस क्रममा गर्मी प्रमुख चुनौती हुने विश्वास गरिन्छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले १६ मध्ये १४ रंगशाला निकै उच्च तापक्रमका कारण जोखिमपूर्ण हुने चेतावनी दिएका छन्। दक्षिण अमेरिका र उत्तरी मेक्सिकोका केही क्षेत्रमा दिउँसोको तापक्रम ३५ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्छ भने गर्मी अवधिमा यो ४० डिग्रीसम्म पुग्न सक्छ। तापक्रम, आर्द्रता, हावाको गति र तेज घामका कारण खेलाडीहरूलाई अत्याधिक गर्मी र ‘फिजिकल हीट स्ट्रेस’ हुने सम्भावना उच्च हुन्छ।
फिफाले खेलाडी, रेफ्री, समर्थक, स्वयंसेवक र कर्मचारीहरूको स्वास्थ्य र सुरक्षामा कटिबद्ध रहेको जनाएको छ। फिफाले जलवायु सम्बन्धी जोखिमहरू प्रतियोगिताको योजना बनाउँदा समावेश गरिएको बताएको छ। फिफाले “खेलाडीहरूको हितमा प्रतिबद्धता” का आधारमा जुनसुकै मौसममा पनि दुई हाफबीच तीन मिनेटको ‘कूलिङ ब्रेक’ लिनुपर्ने नीति लागू गरेको छ। सबै खुला आकाशमा हुने खेलहरूमा प्राविधिक कर्मचारी र वैकल्पिक खेलाडीहरूलाई ‘जलवायु-नियन्त्रित’ कक्षहरू उपलब्ध गराइएको छ।
वैज्ञानिकहरूले फिफालाई पठाएको पत्रमा २८ सेल्सियस डब्ल्यूबीजीटीभन्दा बढी गर्मी भए खेल स्थगन वा पछि सार्न, कम्तीमा ६ मिनेट लामो ‘कूलिङ ब्रेक’ राख्न, खेलाडीहरूका लागि सुविधा सम्पन्न र सहज शीतल संरचनाहरू उपलब्ध गराउन तथा वैज्ञानिक प्रमाणका आधारमा मापदण्डको नियमित अपडेट गर्न आग्रह गरेका छन्। फिफाले आगामी प्रतियोगितामा “गर्मी रोकथामका तहगत मोडल” प्रयोग गरिने र तत्कालीन अवस्थाको आधारमा आवश्यक कदम चालिने जानकारी दिएको छ।
२ जेठ, काठमाडौं । इरानको राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका प्रमुख इब्राहिम अजीजीले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि नयाँ व्यावसायिक प्रणाली तयार गरिएको बताएका छन् । उनले भनेका छन् कि इरानको राष्ट्रिय सम्प्रभुता र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सुरक्षाका लागि होर्मुजमा नयाँ मार्ग र ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणाली विकास गरिएको छ । उक्त प्रणाली छिट्टै सार्वजनिक गरिने उनको भनाइ छ ।
‘यो प्रणाली विप्रेषणमा व्यावसायिक जहाज र इरानका सहयोगीहरूलाई मात्र फाइदा पुर्याउनेछ,’ उनले एक्स प्लेटफर्ममा उल्लेख गरेका छन्, ‘यस प्रणालीअन्तर्गत प्रदान गरिने सेवामा आवश्यक शुल्क लिइने छ ।’ अमेरिकालाई लक्षित गर्दै उनले भने कि उक्त मार्ग ‘तथाकथित स्वतन्त्रता अभियानका संचालकहरूका लागि बन्द रहनेछ ।’ अमेरिकाले होर्मुज स्ट्रेटबाट तेल आपूर्ति सामान्य पार्न र विश्व अर्थतन्त्रलाई स्थिर पार्ने उद्देश्यले ‘प्रोजेक्ट फ्रिडम’ सुरु गरेको थियो । यसअन्तर्गत, होर्मुजमा फसेका जहाजहरूलाई खाडीबाट सुरक्षित बाहिर निकाल्ने अमेरिकी दाबी गरिएको छ ।
“विवाह पछि र छोराछोरी पाएपछि पनि हामी फुटबल खेल्न सक्छौँ” प्रकाशित ३८ मिनेट पहिले। फुटबल खेलमा आफ्नो करिअर बनाउने वा यसै क्षेत्रमा लाग्ने सोच निशा सुनारले कहिल्यै गरेकी थिइनन्। सुदूरपश्चिमको निम्न वर्गीय परिवारमा जन्मिएकी उनी अहिले थुप्रै पुरस्कार जितेर सफल खेलाडी बनेकी छिन्। केही समय सशस्त्र माओवादी द्वन्द्वकालमा जनमुक्ति सेनामा काम गरेकी उनले पछि त्यो छोडेर खेलतर्फ लागेकी बताउँछिन्।
“मेरो भाग्यले तानेर यहाँसम्म ल्याएको छ। मेरो शरीर र मेरो गति (स्पीड)ले साथ दियो,” नेपाल प्रहरी महिला फुटबल टोलीकी ‘फरवार्ड’ खेलाडी सुनारले भनिन्। हालै सम्पन्न ‘पोखरा वुमन्स गोल्ड कप २०८३’ मा उनी सम्पूर्ण टुर्नामेन्टको सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भइन्। यो पुरस्कार उनको लागि विशेष थियो किनभने यो आमा बनिसकेपछि खेलमा उनको पहिलो ‘कम ब्याक’ थियो।
निशा सुनारको वास्तविक नाम निर्मला बिक हो र उनी महिला फुटबलमा परिचित छिन्। वि.सं. २०७० मा नेपाल प्रहरीले समावेश गरेकी उनी अनेकौं ‘बेस्ट प्लेयर’ उपाधि जितिसकेकी छिन्। विवाह र आमा भएपछि पनि श्रीमानको साथले खेल क्षेत्रमा यहाँसम्म ल्याएको सुनार बताउँछिन्। उनकी छोरी हाल १५ महिनाकी छन्। “छोरी जन्मेको तीन महिनापछि म फेरि तालिममा फर्किएँ र लगातार मेहनत गरेर खेल मैदानमा सफल भएँ,” सुनारले भनिन्।
उनले फुटबलमा ‘कम ब्याक’ गर्दा आएका चुनौतीहरू कसरी सामना गरिन् र पहिलो खेलमै कसरी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी बनिन्? सृजना श्रेष्ठले तयार पारेको यो भिडिओ हेर्नुहोस्।
२ जेठ, कैलाली। धनगढीमा ‘सुदूरपश्चिम कचहरी, २०८३’ कार्यक्रम प्रारम्भ भएको छ। सुदूरपश्चिम विकास फाउन्डेसनको आयोजनामा र प्रदेश नीति तथा योजना आयोगको समन्वयमा दुई दिनसम्म चल्ने गरी सुरु गरिएको उक्त कार्यक्रमको उद्घाटन सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले गर्नुभएको छ। मुख्यमन्त्री शाहले समृद्ध सुदूरपश्चिम निर्माणका लागि युवालाई रोजगारी र आयआर्जनमा जोड दिन आवश्यक रहेको बताएका छन्। उहाँले प्रदेशका उपलब्ध सम्भावनालाई उपयोग गर्नुपर्ने र सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद जनताको आवश्यकताहरू सम्बोधन गर्न स्पष्ट र कार्यान्वयनयोग्य योजना आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभएको छ।
उहाँले प्रदेशमा गरिबी, बेरोजगारी, कमजोर पूर्वाधार, शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवामा असमान पहुँच, युवा पलायन र नीति कार्यान्वयनका चुनौतीहरू अझै कायम रहेको जानकारी गराउनुभयो। ‘‘छलफल र त्यसको निष्कर्षले सरकारलाई नीतिगत सुधारका सुझाव प्रदान गर्ने विश्वास छ’’, मुख्यमन्त्री शाहले बताउनुभयो। कार्यक्रममा प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री राजेन्द्रसिंह रावलले सुदूरपश्चिममा पर्याप्त सम्भावना हुँदाहुँदै प्रदेश समृद्धितर्फ अघि बढ्न नसकेको उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले उक्त कार्यक्रमले प्रदेशको सम्भावनालाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रवद्र्धन गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास पनि व्यक्त गर्नुभयो।
पूर्व मन्त्री नरेश शाहीले कार्यक्रमको उद्देश्य सुदूरपश्चिमको स्वाभिमान, ऐतिहासिक विरासत र पहिचानलाई उजागर गर्नु रहेको जानकारी दिनुभयो। उहाँको अनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन, कृषि, रोजगारी, पूर्वाधार, सुरक्षित आप्रवासन र सुशासनसम्बन्धी नीतिगत बहस गरी साझा विकास दृष्टिकोण तयार गरिनेछ। कार्यक्रमबाट प्राप्त सुझावहरू आगामी आर्थिक वर्षको बजेट र नीति निर्माण प्रक्रियामा समावेश गरी केन्द्र सरकारले कार्यान्वयनमा ल्याउनु पर्नेछ भन्ने जानकारी पनि उहाँले साझा गर्नुभयो। भारतको कुमाउँ विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. रितेश शाहले सुदूरपश्चिमका सम्भावनाको प्रचारप्रसारमा सहयोग गर्ने प्रतिबद्धतासमेत व्यक्त गर्नुभयो।
सुदूरपश्चिम विकास फाउन्डेसनका अध्यक्ष शेरबहादुर शाहीले बहस र छलफललाई नीतिगत सुधारसँग जोड्नुपर्नेमा जोड दिनुहुँदै संवाद मार्फत समस्याको समाधान खोज्न आवश्यक रहेको भन्नुभयो। उहाँले विकासका लागि स्पष्ट दृष्टि, इमान्दारिता र साझा उत्तरदायित्व आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभयो। कार्यक्रममा प्रदेश नीति तथा योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. जीवन रानाले दोस्रो पञ्चवर्षीय योजनाबारे जानकारी गराउनुभयो। उद्घाटन सत्रपछि सुदूरपश्चिमको सम्भावना, समृद्धि, सङ्घीयता अभ्यास, चुनौती र सुधारका विषयमा विभिन्न सत्रमा बहस सुरू भएको छ। कार्यक्रममा सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहका सरकार, निजी क्षेत्र, बैंक तथा वित्तीय संस्था, नागरिक समाज, सञ्चारकर्मी तथा विज्ञहरूको सहभागी रहेको छ।
२ जेठ, काठमाडौं । फेसबुकको मातृ संस्था मेटाले सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा अभूतपूर्व नाफा सार्वजनिक गरेलगत्तै लगभग ८ हजार कर्मचारी कटौती गर्ने योजना बनाएको छ जसले कम्पनीभित्र ठूलो असन्तुष्टि र निराशा फैलाएको छ। पहिलो त्रैमासिकमा कम्पनीको कुल आम्दानी ५६.३१ अर्ब डलर र खुद नाफा २६.८ अर्ब डलर पुगेको भए तापनि यस ठूलो संख्यामा कर्मचारी कटौतीले सिलिकन भ्यालीमा हलचल मच्चाएको छ। ‘वायर्ड’ पत्रिकाले दर्जनौं वर्तमान र पूर्व कर्मचारीहरूसँग गरेको कुराकानीमा आधारित विस्तृत रिपोर्ट अनुसार मेटा भित्रको वातावरण अत्यन्त तनावपूर्ण र निराशाजनक रहेको छ।
कर्मचारी कटौती योजना सार्वजनिक भएपछि, अप्रिल ३० मा आयोजित कम्पनीव्यापी टाउन हल बैठकमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्गले कर्मचारीसँग प्रत्यक्ष संवाद गरेका थिए। तर उक्त बैठकले कर्मचारीहरूको चिन्ता घटाउनुको सट्टा बढी बनाएको छ। जुकरबर्गले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स उपकरणहरूको प्रयोगका कारण यो जागिर कटौती नभएको स्पष्ट पारे पनि कटौतीको मुख्य कारणमा मौन बसेका थिए। अर्कोतर्फ, मुख्य वित्तीय अधिकारी सुसान लीले मे महिनाभित्र कम्पनीले कर्मचारी संख्यामा कटौती गर्ने योजना रहेको जानकारी दिइन्।
उनका अनुसार लिनियर अपरेटिङ मोडलले कम्पनीलाई छिटो अघि बढ्न मद्दत गर्नेछ र आगामी ठूलो लगानीहरूलाई सन्तुलित राख्न सहयोग गर्नेछ। वास्तविकता के भने, कम्पनीले एआई प्रविधिमा १२५ अर्बदेखि १४५ अर्ब डलरको ठूलो लगानी गर्ने भएकाले लागत कम गर्न ८ हजार कर्मचारी कटौती गर्न बाध्य भएको बुझिन्छ। मेटाले सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा वार्षिक तलब वृद्धिमा ५ प्रतिशत कटौती गरेको थियो, जुन गत वर्ष गरिएको १० प्रतिशत कटौतीको क्रमिक निरन्तरता हो। तथ्यांक अनुसार सन् २०२४ मा मेटाका कर्मचारीहरूको औसत वार्षिक पारिश्रमिक ४,१७,४०० डलर थियो भने सन् २०२५ मा यो घटेर ३,८८,२०० डलरमा झरेको छ।
त्यसको विपरीत, जुकरबर्गले एआई अनुसन्धानकर्तालाई आकर्षित गर्न व्यक्तिगत रूपमा करोडौँ डलरका प्याकेजहरू प्रस्ताव गरिरहेका छन्। पूर्व स्केल एआई प्रमुख अलेक्जेन्डर वाङको नेतृत्वमा गत वर्ष शुरु भएको ‘मेटा सुपर इंटेलिजेन्स ल्याब्स’ मा केही एआई विशेषज्ञलाई १०० मिलियन डलरसम्मको आकर्षक पारिश्रमिकमा भर्ना गरिएको छ। यसले कम्पनीका उच्च अधिकारी र सीमित संख्यामा रहेका एआई विज्ञहरूलाई सुरक्षित राखेको छ भने अन्य विभागका सामान्य कर्मचारीहरू कटौतीको जोखिममा परेका छन्। दुई समूहबीच बढ्दो आर्थिक असमानताले कर्मचारीहरूमा गहिरो असन्तोष उत्पन्न गरेको छ। इन्स्टाग्रामका एक कर्मचारीले वायर्डसँगको कुराकानीमा भनेका छन्, ‘अहिले कम्पनीमा उच्च अधिकारीहरूबाहेक अरू कोही पनि खुसी छैनन्।’
फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत समूह ‘डी’ मा अमेरिका, पाराग्वे, अस्ट्रेलिया र टर्की रहेका छन्। अमेरिकाले घरेलु मैदान र युवा प्रतिभाका साथ समूह चरण पार गर्ने लक्ष्य राखेको छ। टर्कीले २००२ पछि पहिलोपटक विश्वकप खेल्दै समूहमा अप्रत्याशित चुनौती प्रस्तुत गर्न सक्छ। २ जेठ, काठमाडौं ।
फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत समूह ‘डी’ लाई विश्वकपको सबैभन्दा सन्तुलित र अप्रत्याशित नतिजा आउने समूहका रूपमा हेरिएको छ। उत्तर अमेरिका, दक्षिण अमेरिका, ओसिनिया र युरोपका चार फरक खेल शैलीका टोली एउटै समूहमा भेला हुँदा प्रतिस्पर्धा अझ रोचक बन्ने देखिन्छ। घरेलु समर्थकको साथ पाएको अमेरिका, अनुशासित खेल खेल्ने पाराग्वे, शारीरिक रूपमा बलियो अस्ट्रेलिया र रणनीतिमा परिपक्व टर्कीबीचको भिडन्तले समूहलाई पूर्ण रूपले खुला बनाएको छ।
अमेरिका आयोजक राष्ट्रमध्ये एक भएकाले स्वतः विश्वकपमा स्थान बनाएको हो। घरेलु मैदान र ठूलो समर्थक आधार यसको प्रमुख शक्ति हुन्। पछिल्ला वर्षमा युवा प्रतिभा विकास र युरोपेली लिगमा खेलिरहेका खेलाडीहरूको उपस्थिति टोलीलाई सशक्त बनाएको छ। आक्रामक र तीव्र खेल शैली यसको विशेषता हो। पहिलो विश्वकप संस्करणमै तेस्रो स्थान हासिल गरेको अमेरिकाले त्यसयता त्यो स्तरमा पुग्न सकेको थिएन। यसपटक पनि अमेरिकाको लक्ष्य समूह चरण पार गरेर अगाडि बढ्नु हो।
पाराग्वेले दक्षिण अमेरिकी छनोटमा कठिन प्रतिस्पर्धा पार गर्दै विश्वकप स्थान सुरक्षित गरेको हो। १६ वर्षपछि पुनः फिफा विश्वकपमा प्रवेश गर्न लागेको पाराग्वे अनुशासित र रक्षात्मक रूपमै बलियो खेल प्रदर्शन गर्दै आएको छ। टोलीमा अनुभवी खेलाडीहरूको सहभागिता भए पनि आक्रमणमा अझ स्थिरता खोजिरहेको देखिन्छ। यद्यपि कठिन समूहमा अंक संकलन गर्न सक्षम छ।
अस्ट्रेलियाले ओसिनिया/एसियाली क्षेत्रको छनोट पार गर्दै लगातार विश्वकप यात्रा कायम राखेको छ। शारीरिक रूपमा बलियो र निरन्तर दबाब राख्ने खेल यसको मुख्य विशेषता हुन्। ठूलो प्रतियोगिताको अनुभवले टोलीलाई आत्मविश्वास प्रदान गरेको छ। समूहमा अपसेट सृजना गर्ने क्षमता अस्ट्रेलियामा सधैं देखिएको छ।
टर्कीले युरोपेली छनोटमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै विश्वकपमा स्थान सुरक्षित गरेको छ। सन् १९५४ मा पहिलोपटक विश्वकप खेलेको टर्की सिधै सन् २००२ मा विश्वकप खेल्न पुगेको थियो। २००२ को विश्वकपमा तेस्रो भई टर्कीले त्यसपछिको पहिलो उपस्थिति तय गरेको हो। समग्रमा टर्कीको यो तेस्रो विश्वकप किनभने ‘अन्डरडग’ टिमको रूपमा रहन्छ। आक्रामक सोच, युवा ऊर्जा र भावनात्मक खेल यसको विशेषता हुन्।
२ जेठ, काठमाडौं । कतिपय बेला फोहोर र दुर्गन्धको चिनो बनेका काठमाडौंका नदी किनारहरू अहिले शहरको सुन्दर पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास हुँदैछन्। विशेषगरी शंखमूल क्षेत्रको वागमती किनारमा निर्माण गरिएको ‘शंखमूल योग पार्क’ र वरिपरि फैलिएका हरियाली क्षेत्रले उपत्यकावासीलाई नयाँ जीवनशैलीको अनुभव गराउँदैछन्। हरियाली मैदानहरू, बगिरहेको वागमती नदी, र व्यवस्थित पैदलमार्गहरूले ती क्षेत्रहरूलाई बिहान र साँझको हिँडडुल (मर्निङ वाक), योग अभ्यास तथा पारिवारिक पिकनिकका लागि पहिलो रोजाइ बनाएका छन्।
पार्कहरूमा बालबालिकाहरूका लागि आधुनिक खेलौना र चिप्लेटी (स्लाइड) व्यवस्था गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई मोबाइल र ग्याजेटबाट टाढा राखेर खुला वातावरणमा रमाउन अवसर प्रदान गर्छ। यस्तै, युवा पुस्ता र स्वास्थ्य सचेत नागरिकका लागि खुला व्यायामशालाको व्यवस्था पनि गरिएको छ, जुन स्वस्थ जीवनशैलीलाई प्रोत्साहन गर्दैछ। शंखमूल क्षेत्र धार्मिक दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। आर्ट अफ लिभिङ र स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागितामा सञ्चालन भएका योग कक्षा र सत्तलहरूले यहाँ आउनेहरूलाई मानसिक शान्ति प्रदान गरिरहेका छन्।
हरियो घाँसमा बसेर गरिने योग र ध्यानले शहरको कोलाहलबाट केही समयको लागि मुक्ति दिने स्थानीयहरूले बताउँछन्। काठमाडौंका यी रिभरसाइड पार्कहरूले शहरी सुन्दरता मात्र नभएर वातावरण संरक्षण र मानिसको मानसिक स्वास्थ्यमा पनि सकारात्मक योगदान पुऱ्याएका छन्। नदी किनारलाई व्यवस्थित बनाउने यो पहललाई अन्य क्षेत्रमा पनि विस्तार गर्नुपर्ने स्थानीयहरूको माग छ। तस्बिरहरू: अनुप प्रधान/न्युज एजेन्सी नेपाल
२ जेठ, चितवन। चितवनको माडी नगरपालिका-५ बसन्तपुरस्थित पिसल्याण्ड इङ्लिश स्कूलमा १४ वर्षका एक विद्यार्थीलाई शिक्षकले नीलडामहरू पर्ने गरी कुटपिट गरेको घटना सार्वजनिक भएको छ। विद्यालयको कक्षा ८ का विद्यार्थी दीपसन লम्साललाई विज्ञान विषयका शिक्षक विश्व अवतार घलेले पाइप प्रयोग गरी कुटपिट गरेका छन्। कुटपिटबाट घाइते बालकको बघौडा अस्पतालमा स्वास्थ्य परीक्षण गरिएको छ।
पीडित परिवारका अनुसार शुक्रबार अन्तिम पिरियड सुरु हुनुअघि दीपसन आफ्ना दुई साथीहरूसँग पिसाब फेर्न कक्षाबाहिर निस्किएका थिए। उनीहरू जब कक्षामा फर्किए, शिक्षक घले पहिले नै त्यहाँ पुगिसकेको थिए। शिक्षकले विद्यार्थीहरू कक्षाबाहिर रहेकाको थाहा पाएपछि कुटपिट गरेको परिवारले बताएका छन्। घलेले ती तीनै जना विद्यार्थीलाइ कुटेका थिए।
पीडितकी आमा पद्माकुमारी लम्सालले छोरा शरीरमा नील डाम र चोटपटक देखेपछि विद्यालय प्रशासनलाई जानकारी गराए पनि बेवास्ता भएको गुनासो गरिन्। परिवारले इलाका प्रहरी कार्यालय माडिमा उजुरी दर्ता गराएको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय माडिका वरिष्ठ प्रहरी नायब निरीक्षक नारायण जोशीले घटनाबारे उजुरी प्राप्त भइसकेको र दुवै पक्षलाई बोलाएर आवश्यक कानुनी अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाइने जानकारी दिए। उनले आज दिउँसो छलफलपछि निर्णय गरिने बताए।
नेपालले मे २६ देखि गोवामा आयोजना हुने साफ महिला च्याम्पियनसिपका लागि २३ सदस्यीय टोली सार्वजनिक गरेको छ। नेपाली टोलीको कप्तानी गोलकिपर एन्जिला तुम्बापो सुब्बाले गर्नेछिन्। नेपाल समूह ए मा भुटान र श्रीलंका सँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछ र पहिलो खेल मे २६ मा भुटानसँग हुनेछ।
भारतको गोवामा मे २६ देखि सुरु हुँदै गरेको साफ महिला च्याम्पियनसिपका लागि नेपाली महिला टोली घोषणा भएको छ। मुख्य प्रशिक्षक नविन न्यौपानेले गोलकिपर एन्जिला तुम्बापो सुब्बाको कप्तानीमा २३ सदस्यीय अन्तिम टोली चयन गरिएको नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)ले जनाएको छ। बन्द प्रशिक्षणमा भाग लिइरहेका ३५ खेलाडीसँगको समीक्षा पछि प्रशिक्षक न्यौपानेले अन्तिम टोली छानिएको हो।
नियमित कप्तान सावित्रा भण्डारी, जो साम्बा घुँडाको चोटको शल्यक्रिया पछि हाल कतारमा पुनः rehabilitate गरिरहेकी छिन्, त्यसैले यस पटक कप्तानी फेरि एन्जिलाले सम्हाल्ने भएकी छिन्। च्याम्पियनसिपमा नेपाल समूह ए मा रहेको छ जहाँ भुटान र श्रीलंका पनि छन्। नेपालले मे २६ मा पहिलो खेल भुटानसँग खेल्नेछ भने मे ३१ मा समूहको दोस्रो र अन्तिम खेल श्रीलंकासँग गर्नेछ।
राखेपले एन्फालाई निलम्बन गरेपछि महिला टोलीका लागि साफ च्याम्पियनसिप खेल्ने निश्चित नभएको बेला, राखेपले शुक्रबार एन्फाको निलम्बन हटाएपछि साफ च्याम्पियनसिपको सहभागिता पक्का भएको हो।
२ जेठ, काठमाडौं। पछिल्लो २४ घण्टामा करिब दुई हजार २०० सवारी चालकहरू सवारी नियम उल्लङ्घनका कारण कारबाहीमा परेका छन्। यसबाट सरकारले २० लाख ३९ हजार रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन गरेको छ। काठमाडौँ उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार, मदिरा सेवन गरेर सवारी चालक गरेको १६८, नियमविपरीत ‘राइड सेयरिङ’ गरेको १५५, सङ्केत बत्ती उल्लङ्घन गरेको १३७ र अत्यधिक गतिमा सवारी चलाएको १५२ चालकलाई कारबाही गरिएको छ।
त्यस्तै, ‘लेन’ अनुशासन पालना नगर्ने १०२, निषेधित क्षेत्रमा हर्न बजाउने १७८, सडक पेटीमा सवारी पार्किङ गर्ने १२३, एकतर्फी सडकमा सवारी चलाउने ११३ र अन्य विभिन्न सवारी नियम उल्लङ्घन गर्ने एक हजार ७२ चालकलाई पनि कारबाही गरिएको छ।
