लेखक: space4knews

चीन सरकारको सहयोगमा निर्मित बीपी कोइराला स्मृति क्यान्सर अस्पतालले नियम विपरीत बस्दै आएका कर्मचारीहरूलाई वैशाख १६ गते आवास खाली गर्न निर्देशन दिएको थियो। अस्पतालमा सहायकस्तर, अधिकृतस्तर र चिकित्सकका लागि छुट्टाछुटै आवास व्यवस्था गरिएको छ र १८ परिवार चिनियाँ सहयोगमा निर्मित भवनमा बस्दै आएका छन्। अस्पताल प्रशासनले २५ किलोमिटर भित्र निजी आवास भएका कर्मचारीलाई आवास सुविधा नदिने नियम सम्झाउँदै कोठा खाली गर्न भनेको छ तर अहिलेसम्म कसैले आवास छोडेका छैनन्।

चितवनमा २७ वैशाखमा, चीन सरकारको सहयोगमा निर्मित बीपी कोइराला स्मृति क्यान्सर अस्पतालको आवास गृहमा नियम विपरीत बसेका कर्मचारीहरूले आवास छोड्न अस्वीकार गरेका छन्। अस्पताल प्रशासनले यही वैशाख १६ गते एक सूचना जारी गरेर उनीहरूलाई तत्कालै आवास छोड्न निर्देशन दिएको थियो। आपत्कालीन सेवामा परिचालन हुने चिकित्सक, परिचारक तथा परिचारिकालाई आवासको व्यवस्था गर्नु अस्पतालको दायित्व र प्राथमिकता भएकाले आवास खाली गर्न निर्देशन दिइएको हो।

अस्पतालका भण्डार प्रमुख शिला रेग्मीका अनुसार अस्पतालमा सहायकस्तर, अधिकृतस्तर र चिकित्सकहरूको लागि छुट्टाछुटै आवास व्यवस्था छ। सहायकस्तरका कर्मचारीका लागि १० वटा घर छन् जहाँ ६० परिवार बस्न सक्छन्। अधिकृतस्तरका कर्मचारीका लागि ६ वटा घर छन्, जसमा १० वटा एकल कोठा र अन्य १० वटा भवनमा दुई परिवार बस्ने गरी आवास बनाइएको छ। त्यस्तै, चार परिवार बस्न मिल्ने छ वटा घरमा दुई वटामा चिनियाँ र चार वटामा यहाँका अधिकृतस्तरका कर्मचारी चिकित्सक बस्दै आएका छन्।

चिनियाँ सहयोगमा निर्मित दुई भवनमा १८ परिवार बसोबास गर्दैछन्। सहायकस्तरका कर्मचारीका लागि बनाइएका ३६ वटा कोठामा १८ परिवारले आश्रय लिएका छन्। हालसम्म कसैले पनि आवास खाली नगरेको उनले बताइन्। अस्पतालबाट २५ किलोमिटरको भित्र निजी आवास भएका कर्मचारीलाई आवास सुविधा नदिने नियम सम्झाउँदै कोठा खाली गर्न सूचना जारी गरिएको थियो।

पोखरामा श्रीमान्‌को हस्ताक्षर नक्कली बनाएर ५० लाख रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा श्रीमती वन्ती शाही र भद्र थापालाई पक्राउ गरिएको छ। डीएसपी हरि बस्नेतका अनुसार, पक्राउ परेकाहरुले मोहन बहादुर शाहीको नाममा रहेको जग्गा नक्कली गरेर सिद्धार्थ बैंकबाट ५० लाख रुपैयाँ कर्जा लिएर ठगी गरेका हुन्। उनीहरूमाथि ठगी र आपराधिक विश्वासघातको अभियोग लगाउँदै म्यादसहित अनुसन्धान जारी छ।

२७ वैशाख, काठमाडौं। श्रीमान्‌कै हस्ताक्षर नक्कली बनाएर ५० लाख रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा प्रहरीले पीडित मोहन बहादुर शाहीकी पत्नी वन्ती शाहीसहित दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमा पोखराको ढुंगेपाटन घर भएका ५२ वर्षीय मोहन बहादुर शाहीकी ४४ वर्षीया पत्नी वন্তी शाही र सुर्खेत, बुद्धचोक घर भएका ४४ वर्षीय भद्र थापा रहेका छन्। उनीहरूलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्की र इलाका प्रहरी कार्यालय शिशुबाट खटिएको टोलीले पक्राउ गरेको हो।

डीएसपी हरि बस्नेतले बताए अनुसार, मोहन बहादुर शाहीको नाममा रहेको पोखरा महानगरपालिका–३० को कित्ता नम्बर २४४४ र २४४७ नम्बरको जग्गामा मोहनको हस्ताक्षर नक्कली बनाई सिद्धार्थ बैंकमा धितो राखि ५० लाख रुपैयाँ कर्जा लिएर ठगी गरेको पाइएको छ। पक्राउ परेकाहरु विरुद्ध ठगी र आपराधिक विश्वासघातको मुद्दामा म्यादसहित अनुसन्धान अगाडी बढाइएको छ।

धनुषाको ढल्केबरमा सुकुमबासीहरूले राष्ट्रिय भूमिका अधिकार मञ्च जिल्ला कार्यसमिति धनुषाको नेतृत्वमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। उनीहरूले “उठिवास बन्द गर, भूमि र आवासको अधिकार सुनिश्चित गर, जीवन र जीविकाको अधिकार” जस्ता नारा लेखिएका प्लेकार्डसहित कोणसभा गरेका छन्।

भूमि अधिकार मञ्चका केन्द्रीय सदस्य इच्छाराम परियारले सुकुमबासीहरूको घरमा डोजर नलगाउन र बसेको जग्गाको लालपुर्जा उपलब्ध गराउन सरकारसँग आग्रह गरे। उनले भने, “सुकुमबासी व्यवस्थापनका लागि सरकारले बनाएको नीति सराहनीय छ। तर सुकुमबासीहरूको घरमा डोजर प्रयोग गर्नुको सट्टा यस अघि उचित व्यवस्थापन हुनुपर्ने र बसेको जग्गाको लालपुर्जा उपलब्ध गराउन हाम्रो सरकारलाई आग्रह छ।”

मिथिला नगरपालिका–३ दिनाभद्री सुकुमबासी टोलका गोविन्द सादा पनि वस्तीमा डोजर नचाल्न र लालपुर्जा उपलब्ध गराउन आग्रह गरिरहेका छन्।

सांकेतिक तस्बिर। एमआइटीका वैज्ञानिकहरूले वर्षाको आवाजले माटोमुनि रहेका बीउहरूलाई अंकुरणका लागि संकेत दिन्छ भन्ने नयाँ खोज गरेका छन्। धानका बीउहरूले वर्षाको आवाज सुनेपछि ३० देखि ४० प्रतिशत छिटो अंकुरित हुने अध्ययनले देखाएको छ। बीउभित्रका स्टाटोलिथ नामका कणहरूले वर्षाको आवाजबाट उत्पन्न कम्पन महसुस गरी अंकुरणको सही समय निर्धारण गर्छन्।

के माटोमुनि गाडिएका बीउहरूले आकाशबाट भएको वर्षाको आवाज सुन्न सक्छन्? यो प्रश्न कुनै काल्पनिक कथाको हरफजस्तो लाग्न सक्छ। तर हालैको नयाँ वैज्ञानिक अनुसन्धानले यो तथ्यको पुष्टि गरेको छ। अमेरिकाको प्रतिष्ठित अनुसन्धान संस्थान एमआइटीका वैज्ञानिकहरूले यो रोचक खोज गरेका हुन्। वैज्ञानिकहरूका अनुसार जब वर्षाको पहिलो थोपा सुख्खा माटोमा खस्छ, त्यो आवाज माटोमुनि रहेका बीउहरूले सुन्छन् र सुषुप्त अवस्थामा रहेका बीउहरू ब्युँझिन थाल्छन्।

वर्षाको त्यही आवाज उनीहरूका लागि जीवन सुरु गर्ने संकेत बन्ने गर्छ। अध्ययनअनुसार विशेषगरी धानका बीउहरू वर्षाको ध्वनि सुनेपछि ३० देखि ४० प्रतिशतसम्म छिटो अंकुरण हुने गरेको पाइएको छ। अर्थात् वर्षाको तप-तप आवाजले उनीहरूलाई सामान्य समयभन्दा धेरै छिटो उम्रिन मद्दत गर्छ। यो खोजले वनस्पतिहरू निस्क्रिय तथा चेतनाविहीन ठान्ने धारणालाई गलत सावित गरिदिएको छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार बीउहरूले केवल चिस्यान र पानीको मात्र प्रतीक्षा गर्दैनन्, उनीहरूले आफ्नो वरिपरिको वातावरणलाई पनि महसुस गर्छन् र त्यसकै आधारमा अब अंकुरित हुने सही समय आएको हो वा होइन भन्ने निर्णय लिन्छन्। बीउहरूले वर्षाको आवाज कसरी सुन्छन्? वर्षाका थोपा जब माटो वा पानीमा खस्छन्, तब ध्वनि तरंगहरू उत्पन्न हुन्छन्। यी तरंगहरूले माटो र पानीभित्र कम्पन पैदा गर्छन्। बीउहरूले यी कम्पनहरूलाई महसुस गर्न सक्छन्।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार बीउभित्र स्टाटोलिथ नामका धेरै साना कणहरू हुन्छन् जुन स्टार्चबाट बनेका हुन्छन्। जब वर्षाको आवाजबाट उत्पन्न कम्पनहरूले यी स्टाटोलिथहरूलाई हल्लाउँछन्, तब बीउलाई संकेत प्राप्त हुन्छ कि अब पर्याप्त पानी आउने सम्भावना छ र वातावरण अंकुरणका लागि उपयुक्त भएको छ। यही कारणले बीउहरू छिटो अंकुरित हुन थाल्छन्। शोधकर्ताहरूले यो कुरा प्रमाणित गर्न करिब ८ हजार प्रकारका धानका बीउहरूमा प्रयोग गरेका थिए।

केही बीउहरूलाई सामान्य चिसो/आद्र वातावरण दिइयो भने केहीमा वर्षाजस्तो आवाज र थोपा पर्ने प्रभाव सिर्जना गरियो। त्यसको नतिजा रोचक थियो। जुन बीउलाई वर्षाको आवाज सुनाइयो, ती बीउहरू ३०/४० प्रतिशत छिटो अंकुरित भए। वैज्ञानिकहरूका अनुसार पानीमा ध्वनि तरंगहरू राम्रोसँग फैलिने हुनाले पानी वा चिसो माटोभित्र रहेका बीउहरूले यो आवाज अझ राम्ररी महसुस गर्न सक्छन्।

यो अध्ययनले बिरुवाहरू हाम्रो सोचभन्दा धेरै बढी बुद्धिमान र संवेदनशील हुनुका साथै केवल प्रकाश, पानी र माटोमा मात्र निर्भर नभई आवाज र कम्पनलाई पनि महसुस गर्न सक्ने देखाएको छ। स्मरण रहोस्, यसअघिका अध्ययनहरूले पनि वनस्पतीले सुन्नसक्ने तथ्य पत्ता लगाएका थिए। जस अनुसार केही विरुवाहरूले कीराले पात चपाएको आवाज सुनेर आफ्ना पातमा तितो रसायन उत्पादन गर्छन्। केही बिरुवाहरू छोएपछि बन्द हुन्छन् भने केही बिरुवाले गन्धप्रति प्रतिक्रिया जनाउँछन्। अब यसमा वर्षाको पानीको आवाज पनि थपिएको छ। त्यसैले वर्षाको तपतप आवाज केवल हाम्रो मनोरञ्जनका लागि मात्र होइन, माटोभित्र लुकेका बीउहरूका लागि जीवनको सन्देश पनि हो।

म्याग्दीको मङ्गला गाउँपालिका–५ छिसवाङमा सडक स्तरोन्नति भएको छ, जुन १५ वर्षपछि मार्ग खुलेको हो। सङ्घीय सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा तीन करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी सडक स्तरोन्नति योजना सम्पन्न गरेको छ। बेनी–दरबाङ सडकको वैकल्पिक मार्ग भएकाले यो सडकले मङ्गला, मालिका र धवलागिरि गाउँपालिकाका बासिन्दालाई लाभान्वित बनाएको छ। २७ वैशाख, म्याग्दी।

मार्ग खुलेको १५ वर्षपछि म्याग्दीको मङ्गला गाउँपालिका–५ छिसवाङमा सडक स्तरोन्नति भएको छ। मङ्गला, मालिका र धवलागिरि गाउँपालिकालाई जिल्ला सदरमुकाम बेनीसँग जोड्ने बेनी–दरबाङ सडकको बाबियाचौर–दरबाङ खण्डको वैकल्पिक मानिएको पोक–सेराफाँट–पीपलबोट–छिसवाङ–खोप्टी–छ्यारछ्यारे–दरबाङअन्तर्गत छिसवाङ खण्डमा स्तरोन्नति भएको हो। सङ्घीय सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा तीन करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको योजना निर्माणका लागि सडक डिभिजन कार्यालय बागलुङसँग ठेक्का सम्झौता गरेको आचार्य–पदमदीप जेभीले लक्ष्य अघि नै काम सम्पन्न गरेको छ।

निर्माण कम्पनीका प्रतिनिधि महेन्द्र आचार्यले गत माघ महिनादेखि सुरु भएको सडक स्तरोन्नति योजनाको म्याद आगामी असारसम्म भए पनि तीन महिनाअघि नै सम्पन्न गरेको बताए। दुई करोड पाँच लाख ५५ हजार रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता भएको थियो। खहरेदेखि छिसवाङ हुँदै ओखोलासम्म एक किलोमिटर ५०० मिटर सडकलाई पक्की नालासहित नौ मिटर फराकिलो बनाएर ग्राभेल गरिएको छ। २०६७ सालमा मार्ग खुलेको सडक स्तरोन्नति भएपछि आवतजावतमा सहज भएको छिसवाङका दुर्गाबहादुर खत्रीले बताए।

मार्ग खुलेदेखि हालसम्म सामान्य मर्मतको भरमा तीनदेखि चार मिटर फराकिलो सडकमा एकतर्फी मात्र गाडी चल्ने गरेका थिए। सडक फराकिलो पार्न स्थानीयवासीले स्वतःस्फूर्त रूपमा जग्गामा संरचना बनाउन दिएर सहयोग गरेका छन्। यो सडकबाट मङ्गलाको वडा नं ५ का साथै मालिकाको १ र २ का बासिन्दा लाभान्वित हुनुका साथै बेनी–दरबाङ सडकको बाबियाचौर–दरबाङ खण्डमा पहिरो लगायतका कारणले अवरुद्ध हुँदा वैकल्पिक रूपमा प्रयोग गर्न सकिने भएकाले रणनीतिक महत्व रहेको छ। यसअघिका दुई आर्थिक वर्षमा मङ्गला गाउँपालिकाले सेराफाँट क्षेत्रमा, गण्डकी प्रदेश सरकारले पीपलबोट खण्डमा र सङ्घीय सरकारले हिलवाङ–खहरेखोला क्षेत्रमा स्तरोन्नति गरेका छन्। जिल्लाको रणनीतिक महत्वको सडकको विकल्प भएकाले यो सडकलाई महत्व र प्राथमिकता दिइएको छ। हिलवाङ, ओखोला र अर्मनखोलामा मोटरेबल पुल निर्माण गरेमा यो सडकमा बाह्रै महिना नियमित यातायात सञ्चालन गर्न सकिने छिसवाङका बासिन्दा किशोर मल्लले बताए। यसअघि सङ्घीय सरकारले खहरेखोलामा ‘कल्भर्ट’ बनाएको छ।

युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले गत महिना पहिलो पटक केवल रोबोट र ड्रोनको प्रयोगमार्फत रुसी सेनाबाट युक्रेनी भूभाग फिर्ता लिएको बताएका छन्। यो घटनाले युद्धको भविष्यमा प्रविधिको भूमिका र जोखिमलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ।

विश्वभर करिब ४० करोड मानिस ‘एलर्जिक राइनाइटिस’ बाट पीडित छन् र नेपालमा पनि यो समस्या देखिन्छ। यो यस्तो अवस्था हो, जसमा हावामा रहेका एलर्जी गराउने तत्व जस्तै परागकण (पोलन) ले नाकको मार्गलाई प्रभावित गर्छ। जब यो समस्या विशेषगरी वसन्त र वर्षायाममा देखिन्छ, यसलाई ‘हे फिभर’ भनिन्छ। उत्तर अमेरिकामा यसलाई मौसमी एलर्जी पनि भनिन्छ, किनकि यसको लक्षण विभिन्न प्रकारका परागकण वा अन्य एलर्जी गराउने तत्वका कारण हुन सक्छन्। हे फिभरका बिरामीको संख्या र यसको गम्भीरता लगातार बढिरहेको देखिन्छ। यसको एउटा प्रमुख कारण जलवायु परिवर्तनलाई मानिएको छ। मौसम बदलिने बेला हावा, तापक्रम र वातावरणमा परिवर्तन हुने भएकाले एलर्जी बढ्न सक्छ। विशेषगरी वसन्त र शरद ऋतुमा फूलका परागकण, धुलो, र प्रदूषण हावामा बढी फैलिन्छन्। यिनै तत्व नाक, आँखा वा श्वासप्रश्वासमार्फत शरीरमा पुग्दा प्रतिरक्षा प्रणालीले अत्यधिक प्रतिक्रिया जनाउँछ, जसलाई एलर्जी भनिन्छ। यसले हाच्छ्युँ आउने, नाकबाट पानी बग्ने, आँखा चिलाउने, घाँटी खसखस हुने वा सास फेर्न गाह्रो हुने समस्या देखिन सक्छ। कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली, धुलो, धुवाँ र चिसोतातोको असरले पनि एलर्जी बढ्ने सम्भावना हुन्छ।

राम्रो कुरा के भने, अब तपाईंले यो समस्या चुपचाप सहिरहनु पर्दैन। पछिल्ला केही वर्षमा ‘हे फिभर’ को उपचारका लागि नयाँ र पहिलेभन्दा प्रभावकारी औषधिहरू उपलब्ध भएका छन्। साथै, अध्ययनहरुले यी औषधिहरू सही समय र तरिकाले कसरी प्रयोग गर्ने भन्नेबारे पनि स्पष्ट जानकारी दिएका छन्। १. औषधिभन्दा ‘नेजल स्प्रे’ बढी प्रभावकारी हुन्छ। हल्का हाच्छ्युँ वा एलर्जीका लक्षण सुरु हुनेबित्तिकै धेरै मानिस क्ल्यारिटिन वा बेनाड्रिलजस्ता खाने औषधि प्रयोग गर्छन्। तर यी औषधि नेजल स्प्रे जत्तिकै प्रभावकारी हुँदैनन्। यी औषधि पहिले पाचन प्रणालीमा जान्छन् र त्यसपछि शरीरभर फैलिन्छन्। यसले गर्दा नाकसम्म पुग्ने औषधिको मात्रा कम हुन्छ, जबकि वास्तविक आवश्यकता त्यहीँ हुन्छ। तर नेजल स्प्रे सिधै नाकमा प्रयोग गरिन्छ र तुरुन्त असर देखाउँछ। यसले नाकको भित्रीमा भागमा हुने सुन्निने समस्या कम गर्ने कारणमा सिधै काम गर्छ, जसले नाक बन्द हुने, हाच्छ्युँ आउने र अन्य लक्षणमा राम्रो राहत दिन्छ। त्यसैले, अहिले बालबालिका र वयस्क दुवैका लागि नेजल स्प्रेलाई पहिलो उपचारको रूपमा सिफारिस गरिन्छ। २. नाक खोल्ने स्प्रे (डिकन्जेस्टेन्ट) बाट सावधान। सबै नेजल स्प्रे एउटै प्रकारका हुँदैनन्। धेरै मानिस बन्द नाक खोल्न डिकन्जेस्टेन्ट स्प्रे प्रयोग गर्छन्, तर यसले समस्या झन् बढाउन सक्छ। अक्सिमेटाजोलिन, फिनाइलएफ्रिन वा जाइ मेटाजोलिन भएका स्प्रेहरूले नाक सुन्निएको कम गरेर काम गर्छन्। यी औषधिले रक्तनलीहरू खुम्च्याउँछन्, जसले गर्दा नाकभित्रको सुन्निएको भाग सानो हुन्छ र सास फेर्न सजिलो हुन्छ। तर यदि यस्ता स्प्रे पाँच दिनभन्दा बढी प्रयोग गरियो भने, शरीर त्यसमा निर्भर हुन थाल्छ। ३. ‘एन्टिहिस्टामिन’ औषधि लिँदा नयाँ पुस्ताको औषधि रोज्नुहोस्। औषधि नखाइ हुँदैन वा बानी छ भने नयाँ पुस्ताका औषधि खान सकिन्छ, जस्तो कि सेटिरिजिन, लोराटाडिन वा फेक्सोफेनाडिन। ४. एलर्जी सुरु हुनुअघि नै उपचार सुरु गर्नु उचित। धेरै मानिस लक्षण देखिएपछि मात्र औषधि सुरु गर्छन्, तर यो सही तरिका होइन। ५. लक्षण नभए पनि औषधि नियमित लिने। ६. नेजल स्प्रे सही तरिकाले प्रयोग गर्ने। ७. आई ड्रप सही तरिकाले हाल्ने। ८. एलर्जी बढाउने कारणबाट टाढा रहने। ९. समस्या रहिरहे चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्न ढिला नगर्ने।

२७ वैशाख, धनकुटा । पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, अहिलेको कोशी प्रदेशको उच्च शिक्षा केन्द्रीत धनकुटा बहुमुखी क्याम्पस पहिले विद्यार्थीहरूले भरिपूर्ण हुने ठाउँ थियो, तर हाल विद्यार्थीहरूको संख्या घटेको छ। गाउँगाउँमा उच्च शिक्षा पुगोस् भनेर क्याम्पसहरूको विस्तार भएपछि धनकुटा बहुमुखी क्याम्पसले विद्यार्थीलाई आकर्षित गर्न सकिरहेको छैन र भर्ना संख्या घटेको छ। यसै बिचमा क्याम्पसले स्थापना गरेका आधुनिक र समावेशी शिक्षा संरचनाहरू प्रयोगविहीन बन्न थालेका छन्। लाखौँ रुपैयाँ लगानी गरेर स्थापना गरिएका विद्युतीय पुस्तकालय (ई–लाइब्रेरी) र अपाङ्गता विद्यार्थी सहायता केन्द्र प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुन नसकेकाले आफ्नो उद्देश्य पूरा हुन सकेको छैन।

लगभग एक दशकअघि स्थापना गरिएको ई-लाइब्रेरीले क्याम्पसमा प्रविधिमैत्री अध्ययन–अध्यापनको लक्ष्य लिएको थियो। यस पुस्तकालयमा २० वटा कम्प्युटर, इन्टरनेट सेवा र आवश्यक विद्युतीय उपकरणहरू जडान गरिए पनि नियमित सञ्चालन नहुनाले ती स्रोतहरू बेकार भएका छन्। सहायक क्याम्पस प्रमुख डा. श्यामप्रसाद वाग्लेले प्राविधिक जनशक्तिको अभावले क्याम्पसको ई-लाइब्रेरी प्रयोगविहीन भएको बताउँछन्। उनले भने, ‘अधिकृतस्तरको लाइब्रेरियन नहुँदा पुरानो जनशक्तिबाट मात्र सामान्य काम चलाइएको छ जसले प्रभावकारी उपयोग सम्भव छैन।’

त्यस्तै, फरक क्षमताका विद्यार्थीलाई बराबरी शैक्षिक अवसर उपलब्ध गराउन चार वर्षअघि स्थापना गरिएको अपाङ्गता विद्यार्थी सहायता केन्द्र पनि सञ्चालनविहीन भएको छ। दाताको सहयोगमा स्थापना गरिएका केन्द्रमा कम्प्युटर, डिजिटल डिस्प्ले, सहायक उपकरण र अपाङ्गमैत्री पूर्वाधार तयार भए पनि प्रयोगमा आउन सकेको छैन। व्हिलचेयर पुग्ने पूर्वाधार नहुँदा अपाङ्गता भएका विद्यार्थीहरूको सहज पहुँचसमेत छैन। उपकरण उपलब्ध भए पनि बजेट अभावका कारण केन्द्र सञ्चालन गर्न नसकेको क्याम्पस प्रमुख होमबहादुर बस्नेतले स्वीकार गरे।

उनका अनुसार केही उपकरणहरू अन्य विभागहरूमा सारिएका छन् भने केही प्राध्यापकहरूले व्यक्तिगत रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्। विद्यार्थीहरूले संरचनागत पूर्वाधार पर्याप्त नभएको बताएका छन्। उनले क्याम्पस प्रशासनले प्रविधि उपयोग र पहुँच विस्तारका लागि अभिमुखीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने बताए। स्वतन्त्र विद्यार्थी यूनियनका सभापति युवा तिम्सिनाले प्राविधिक संस्कार विकासको आवश्यकता पनि औँल्याए। ई-लाइब्रेरी र अपाङ्गता सहायता केन्द्र निष्क्रिय रहेको विषयमा व्यवस्थापन समितिका सदस्यहरूलाई जानकारी नभएको प्रतिक्रिया आएको छ। धनकुटा नगरपालिका वडा नं. ६ का वडाध्यक्ष मिलनकुमार खड्गीले आफूलाई बैठकमा नबोलाइएपछि धेरै कुरा थाहा नभएको बताएका छन्। खड्गीले क्याम्पस व्यवस्थापन पक्ष कमजोर रहेको र कुनै स्पष्ट योजना नरहेको बताए। क्याम्पस व्यवस्थापन समितिका सदस्य तथा कोशी प्रदेशसभा सदस्य निरन राईले शैक्षिक र व्यवस्थापकीय सुधारका लागि अनुगमन र निरीक्षणका तयारी गरिरहेको जानकारी दिएका छन्। लगानी र अपेक्षाअनुसार नतिजा नदेखिँदा धनकुटा बहुमुखी क्याम्पसमा आधुनिक अध्ययन प्रणाली र समावेशी शिक्षा प्रभावित भएको छ। जडान गरिएका विद्युतीय उपकरणहरू प्रयोगविहीन बनेका छन्। संरचना र उपकरणको संरक्षण मात्र नभई प्रभावकारी उपयोगमा सरोकारवालाहरू गम्भीर हुनुपर्ने स्थानीय तथा विद्यार्थीहरूले बताउँछन्।

फाइल तस्वीर । २७ वैशाख, काठमाडौं । काठमाडौँ उपत्यकामा पटक–पटक ट्राफिक नियम उल्लङ्घन गर्ने ३१ जना चालकको सवारीचालक अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) छ महिनाका लागि निलम्बन गर्न सिफारिस भएको छ। काठमाडौँ उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले १६ पटकसम्म ट्राफिक नियम उल्लङ्घन गरेको पाइएको कारण ती चालकहरूको लाइसेन्स ६ महिनाका लागि निलम्बन गर्न यातायात व्यवस्था विभागलाई पत्राचार गरेको हो।

प्रहरी प्रवक्ता नवराज अधिकारीले नियम उल्लङ्घनमा पटक–पटक कारबाही हुँदा पनि अटेर गरी १६ पटकसम्म गल्ती दोहोर्याउने चालकहरूको लाइसेन्स निलम्बनका लागि विभागलाई पत्राचार गरिएको जानकारी दिएका छन्। सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ को प्रावधानअनुसार पाँच पटकभन्दा बढी ट्राफिक नियम उल्लङ्घन गर्ने चालकको लाइसेन्स छ महिनासम्म निलम्बन गर्न सकिने व्यवस्था छ।

त्यसै कानुनी व्यवस्थालाई आधार मानेर ट्राफिक प्रहरीले नियम उल्लङ्घन गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्न कडा कदम चालेको छ। पटक–पटक जरिवाना तिर्दा समेत चालकहरूमा नियम पालना गर्ने व्यवहार नदेखिएपछि लाइसेन्स नै निलम्बन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ। लाइसेन्स निलम्बनमा परेका चालकले ६ महिनासम्म कुनै पनि सवारीसाधन चलाउन पाउने छैनन्। यस कारबाहीले काठमाडौँ उपत्यकामा हुने सवारी दुर्घटना न्यूनीकरण र ट्राफिक नियमको पूर्ण पालना हुन मद्दत पुग्ने ट्राफिक प्रहरीले विश्वास व्यक्त गरेको छ।