Skip to main content

लेखक: space4knews

विश्व बैंकको प्रक्षेपणः नेपालमा आर्थिक वृद्धिदर २.३ प्रतिशतसम्म सीमित रहने

विश्व बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर २.३ प्रतिशतमै सीमित रहने अनुमान सार्वजनिक गरेको छ। विश्व बैंकका निर्देशक डेभिड सिसले मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व र भदौमा भएका आन्दोलनले नेपालको अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने बताएका छन्। उनले नेपालले व्यावसायिक वातावरण सुधार, पूर्वाधार विकास र कृषिलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

२५ चैत, काठमाडौं। विश्व बैंक नेपाल कार्यालयले आफ्ना अर्धवार्षिक अनुमान “नेपाल डेभलपमेन्ट अपडेट अप्रिल २०२६” सार्वजनिक गर्दै यस्तो प्रक्षेपण गरेको हो। कृषि उत्पादनमा आएको गिरावट र खाड़ी मुलुकहरूमा जारी युद्धको असरले नेपालको अर्थतन्त्र प्रभावित भएको देखिएको छ। यद्यपि नयाँ सरकार गठन र आर्थिक सुधारका प्रयासले भविष्यमा सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ।

गत वर्ष नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ४.६ प्रतिशत थियो। पुनर्निर्माण, जलविद्युत् विस्तार र स्थानीय तथा प्रदेश तहको निर्वाचनलाई ध्यानमा राख्दै आगामी आर्थिक वर्षमा आर्थिक वृद्धिदर ४.४ प्रतिशतसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ। राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार चालु आव दोस्रो त्रैमासमा ४.०५ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि भएको छ। सरकारले चालु आवका लागि ६.५ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि लक्ष्य राखेको छ।

विश्व बैंकले आज पत्रकार सम्मेलनमा सार्वजनिक गरेको ‘नेपाल डेभलपमेन्ट अपडेट’ अनुसार सन् २०२६ मा सेवा क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने देखिन्छ। विशेष गरी पर्यटन क्षेत्रमा झँझट, ढुवानी खर्चमा वृद्धि र आपूर्ति शृङ्खलामा अवरोधले अर्थतन्त्रमा दबाब पर्ने अनुमान गरिएको छ। रिपोर्टले मध्यपूर्व द्वन्द्व लम्बिए पर्यटन आगमन घट्ने, रेमिट्यान्स कम हुने र अर्थतन्त्र सुस्त हुने संभावना औँल्याएको छ। तर, राजनीतिक स्थिरता र संरचनात्मक सुधारले निजी लगानीकर्ताको आत्मविश्वास वृद्धि गर्ने सम्भावना रहेको उल्लेख छ।

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको १० वर्ष: ४० प्रतिशत नागरिकले नवीकरण गर्न सकेनन्, २५ अर्ब बक्यौता बाँकी

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमले २५ चैत २०७२ देखि १० वर्ष पूरा गरेको छ र हाल करिब ९८ लाख नागरिक यसमा आबद्ध छन्। कार्यक्रममा करिब ४० प्रतिशत बिमितले नवीकरण नगरेको र प्रिमियमले कुल खर्चको करिब २५ प्रतिशत मात्र धान्ने अवस्था छ। स्वास्थ्य बीमा बोर्डले डिजिटल प्रविधि विस्तार, दाबी भुक्तानी प्रक्रिया छिटो बनाउने र एकद्वार प्रणाली लागू गर्ने योजना अघि सारेको छ।

१० औं स्वास्थ्य बीमा दिवसको कार्यक्रममा बोल्दै स्वास्थ्य बीमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले कार्यक्रम विस्तारमा केही प्रगति भए पनि अझै धेरै चुनौतीहरू बाँकी रहेको स्वीकार गरे। उनले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई अझ प्रभावकारी, प्रविधिमैत्री र नागरिकमैत्री बनाउँदै अघि बढाउन आवश्यक रहेको बताए। कार्यक्रममा श्रम मन्त्री दीपककुमार साह, स्वास्थ्य सचिव, अतिरिक्त स्वास्थ्य सचिव, विश्व स्वास्थ्य संगठनका प्रतिनिधि, स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक, बोर्डका सदस्य, विभिन्न अस्पतालका प्रमुख तथा स्वास्थ्य साझेदार संस्थाका प्रतिनिधि सहभागी थिए।

डा. पौडेलका अनुसार हालसम्म करिब ९८ लाख नेपाली नागरिक स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आबद्ध भएका छन्। तर तीमध्ये ५९ लाख मात्र सक्रिय बिमित छन्। ‘कुल बिमितमध्ये करिब ६० प्रतिशत मात्रै सक्रिय छन्। ४० प्रतिशतले नवीकरण गरेका छैनन् जसले कार्यक्रमको दिगोपनामा प्रश्न उठाएको छ,’ उनले भने। हालको प्रिमियम दर अपर्याप्त रहेको र यसलाई एक्चुरियल विश्लेषणको आधारमा परिमार्जन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

चालु आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म बक्यौता र खर्च गरी बोर्डको दायित्व करिब २५ अर्ब रुपैयाँ नाघ्ने अनुमान गरिएको छ। डा. पौडेलले भने, ‘धेरै सेवा प्रदायकले लामो समयदेखि भुक्तानी पाउन सकेका छैनन्। कतिपय अस्पतालले बीमा सेवा बन्द गर्ने अवस्था समेत सिर्जना गरेको छ।’ स्वास्थ्य बीमा ऐनको मूल उद्देश्य आर्थिक अभावका कारण कुनै पनि नेपाली नागरिक स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित हुन नदिनु भएको उल्लेख गर्दै उनले सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी आवश्यक रहेको बताए।

समुद्री वातावरण संरक्षणका लागि ओइस्टर रिफ पुनर्निर्माण अनिवार्य: अनुसन्धान

म्याक्वेरी विश्वविद्यालयका शोधकर्ताहरूले ओइस्टर रिफ पुनर्जीवनको सरल र प्रभावकारी उपाय खोजेका छन्। तिनीहरूले सिड्नीका ओइस्टर रिफको थ्री-डी ज्यामितीय संरचनाले साना ओइस्टरको जीवन र मृत्युलाई निर्धारण गर्ने देखाएका छन्। कङ्क्रिटका १६ प्रकारका टाइलहरूमा प्राकृतिक रिफ जस्तै सुरक्षित साना ठाउँहरू बनाउनाले ओइस्टरका बच्चाहरू बढी बाँच्न सफल भएको पाइएको छ। २५ चैत, काठमाडौं।

वैज्ञानिकहरूले समुद्री पारिस्थितिक प्रणालीका मेरुदण्ड मानिने ओइस्टर रिफलाई पुनः सक्रिय बनाउन सहज र प्रभावकारी उपाय पहिचान गरेका छन्। म्याक्वेरी विश्वविद्यालयका शोधकर्ताहरूले प्रकृतिले बनाएको ‘रिफ डिजाइन’ को रहस्य उद्घाटित गरे। यसले विश्वव्यापी रूपमा नष्ट हुँदै गइरहेका समुद्री चट्टानहरूलाई संरक्षण गर्न सहयोग गर्नेछ। यो अध्ययन प्रतिष्ठित वैज्ञानिक जर्नल ‘नेचर’ मा प्रकाशित भएको छ।

अहिलेसम्म ओइस्टर रिफलाई मात्र शंखकिरा जस्ता जीवहरूको अनियन्त्रित थुप्रो ठानिन्थ्यो। नयाँ अनुसन्धानले यसलाई सुव्यवस्थित ‘थ्री-डी प्रणाली’ भएको पुष्टि गरेको छ। शोधकर्ताहरूले सिड्नीका ओइस्टर रिफको उच्च-रिजोल्युसन थ्री-डी फोटो खिचेर अध्य्नन गर्दा उनीहरूको ज्यामितीय संरचनाले साना ओइस्टरहरूको जीवन र मृत्युलाई निर्धारण गर्ने पत्ता लगाए। अध्ययनले देखाएको छ कि ओइस्टरका बच्चाहरूलाई हुर्काउन ठूला र जटिल संरचनाभन्दा साना र सुरक्षित प्वालहरू बढी प्रभावकारी छन्।

हत्याकाे अभियाेगमा १९ वर्ष कारावास सजाय पाएका व्यक्ति २९ वर्षपछि पक्राउ

हत्याको दोषी १९ वर्ष कैद सजाय पाएका व्यक्ति २९ वर्षपछि पक्राउ

२५ चैत, स्याङ्जा। करीव तीन दशकअघि भएको हत्याको एक मुद्दामा दोषी ठहर भएका फरार अभियुक्त २९ वर्षपछि पक्राउ परेका छन्। भीरकोट नगरपालिका–२ का ६३ वर्षका हेमबहादुर केसी (जोगी)लाई प्रहरीले २९ वर्ष फरार भएपछि बुधबार पक्राउ गरेको जनाएको छ। प्रहरीका अनुसार, २०५३ साल कात्तिक ३ गते तत्कालीन वालिङ गाविस–३ सिद्धार्थ राजमार्ग क्षेत्रमा सोही गाविस–६ का रनबहादुर सारुको हत्या भएको थियो। उक्त घटनाको मुद्दा सर्वोच्च अदालतसम्म पुगेसँगै केसीलाई १९ वर्ष ७ महिना २१ दिन कैद सजाय तोकिएको थियो। त्यसभन्दा पछि उनी फरार थिए। जिल्ला प्रहरी कार्यालय स्याङ्जाले विशेष सूचनाको आधारमा भीरकोट–२ भारथान लुवाडाँडाबाट केसीलाई पक्राउ गरेको जानकारी दिएको छ। पक्राउपछि बुधबारै उनलाई स्याङ्जा जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराएर जिल्ला कारागार चलान गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय स्याङ्जाका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) प्रसन्नराज चौधरीले बताए। उनका अनुसार, जेल जानबाट बच्न केसीले आफ्नो पहिचानसमेत परिवर्तन गरी फरक थरबाट नागरिकता पनि बनाएको तथ्य प्रहरीले पुष्टि गरेको छ।

महोत्तरीमा बैंकिङ कसुरमा एक जना पक्राउ

महोत्तरी प्रहरीले बैंकिङ कसुरमा एक करोड ३० लाख बिगो रकमसहित पूर्वमठाधीश मानमहन्थ जगन्नाथ दास बैष्णवलाई मठिहानी नगरपालिका-७ बाट पक्राउ गरेको छ। २५ चैत, जनकपुरधाम। एक करोड ३० लाख बिगो रकम बैंकिङ कसुरमा मानमहन्थ जगन्नाथ दास बैष्णव पक्राउ परेका छन्। महोत्तरीको मठिहानी मठका पूर्वमठाधीश दासलाई बैंकिङ कसुरमा महोत्तरी प्रहरीले पक्राउ गरेको हो। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी निरीक्षक विशम्भरनाथ साहका अनुसार उनलाई मठिहानी नगरपालिका-७ बाट पक्राउ गरी आवश्यक अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।

सर्लाहीमा करेन्ट लागेर ५ वर्षीय बालकको मृत्यु

सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका–१२ घारीबथानमा करेन्ट लागेर पाँच वर्षे बालक वियान्शको मृत्यु भएको छ। बालकलाई करेन्ट लाग्दा गम्भीर घाइते बनाएपछि उपचारका क्रममा ईश्वरपुर नगर अस्पतालमा मृत घोषित गरिएको हो। प्रहरीले घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ। २५ चैत, सर्लाही।

सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका–१२ घारीबथानमा करेन्ट लागेर एक बालकको मृत्यु भएको छ। बुधबार बिहान करिब ११ बजे स्थानीय रामचन्द्र खड्काले कुलोबाट मोटर जडान गरी आफ्नै खेतमा सिँचाइ गरिरहेका बेला नजिकै खेलिरहेका राम बैलकोटीका ५ वर्षीय छोरा वियान्शलाई करेन्ट लागेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीका प्रवक्ता एवं डीएसपी सरोज राइले जानकारी दिए। करेन्ट लागेर गम्भीर घाइते भएका बालकलाई उपचारका लागि ईश्वरपुर नगर अस्पताल, बयलबास लगिए पनि उपचारका क्रममा दिउँसो करिब १२ बजे चिकित्सकले उनलाई मृत घोषणा गरेका हुन्। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अमेरिका-इरान युद्ध रोक्न सफल

सन् २०२६ अप्रिलमा पाकिस्तानले अमेरिका र इरानबीच हुने युद्धलाई दुई हप्ताका लागि रोक्न युद्धविराम गराउन सफल भयो। पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र सेना प्रमुख आसिम मुनीरले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई युद्ध स्थगित गर्न अनुरोध गरेपछि ट्रम्पले आक्रमण दुई हप्ताका लागि स्थगित गरे। इस्लामावाद सम्झौताले तत्काल युद्धविराम, होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने र इस्लामावादमा प्रत्यक्ष वार्ताको व्यवस्था गरेको छ। २५ चैत, काठमाडौं।
विश्व राजनीतिमा यस्तो दुर्लभ क्षण धेरै कम देखिने गर्छ, जहाँ सानो मुलुकले विश्वका महाशक्तिहरूबीच गर्न लागिएको विनाशकारी युद्धलाई रोक्न सफल हुन्छ। सन् २०२६ को अप्रिलको पहिलो हप्ता विश्वले त्यसैगरी एउटा महत्त्वपूर्ण र ऐतिहासिक घटना देख्यो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि मंगलबार राति तत्काल सैन्य आक्रमण गर्न लागेको घोषणा गर्दा ‘‘सम्पूर्ण सभ्यता नै सिध्याइदिने’’ चेतावनी दिएका थिए। यस खबरले विश्वलाई स्तब्ध बनायो र इरानका करोडौँ नागरिकहरू रातभर जाग्राम बस्न बाध्य भए।
यस्तो अत्यन्त जटिल र भयावह परिस्थितिमा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र सेना प्रमुख आसिम मुनीरको निरन्तर कूटनीतिक प्रयासले उक्त आक्रमण टार्न सफल भयो। फलस्वरूप, इरान र अमेरिकाबीच दुई हप्ताका लागि युद्धविराम घोषणा भयो र यस घटनाले इस्लामावादलाई विश्व शान्तिको केन्द्रका रूपमा स्थापित गरिदियो। यसै अवधिमा, दक्षिण एसियाको ठूलो लोकतन्त्र र आफूलाई ‘विश्वगुरु’ दावी गर्ने भारतको सामना गर्दै पुरानो प्रतिद्वन्द्वी पाकिस्तानले यस्तो ठूलो कूटनीतिक सफलताको अवसर हात पार्न सफल रह्यो।

पाकिस्तानको मध्यस्थतामा अमेरिका र इरानबीच युद्धविरामको घोषणा

इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच दुई साताका लागि युद्धविराम हुने घोषणा हुनुअघि पाकिस्तानले त्यसका लागि केही आशा बाँकी रहेको सङ्केत गरेको थियो। एउटा नाम खुलाउनु नचाहने पाकिस्तानी स्रोतले दुई देशबीचको वार्ता पाकिस्तानले मध्यस्थता गरी गरेको कुरा जानकारी दिएको छ। पाकिस्तानी पक्षबाट वार्ताका लागि एक “निकै सानो समूह” संलग्न थियो र त्यहाँको वातावरण “निराशाजनक र गम्भीर” भए पनि लडाइँ रोक्न सक्ने थोरै आशा थियो। “केही घण्टामात्र बाँकी थियो।” स्रोतले आफू वार्ता टोलीमा नभएको बताए।

पाकिस्तानले विगत केही हप्तादेखि मध्यस्थता गर्दै इरान र अमेरिकाबीच सन्देश आदानप्रदान गराउँदै आएको छ। पाकिस्तानको इरानसँग पुरानो सम्बन्ध छ। सीमा जोडिएका यी दुई देशले आफूहरूबीच “भ्रातृत्वपूर्ण” सम्बन्ध रहेको बताउँदै आएका छन्। अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पाकिस्तानी सेनाका प्रमुख र फील्ड मार्शल असिम मुनिरलाई आफ्ना लागि “प्रिय” भनेका थिए र उनी इरानलाई “अरूले भन्दा राम्रोसँग बुझेका” बताएका थिए।

मङ्गलवार मध्यरातपछि पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीले सामाजिक सञ्जालमा लेखे : “कूटनीतिक प्रयासहरू… निकट भविष्यमा ठोस परिणाम ल्याउने सम्भावनासहित स्थिर गतिमा, बलियो र शक्तिशाली तरिकाले अगाडि बढिरहेका छन्।” उनले ट्रम्पलाई होर्मुज जलमार्ग खुलाउन इरानलाई दिइएको समयसीमा दुई साताका लागि बढाउन आग्रह गरेका छन्। पाकिस्तानका लागि इरानका राजदूत रेजा आमिरी मोगदामले स्थानीय समय अनुसार बिहान ३ बजे लेख्दै परिस्थिति “गम्भीर र संवेदनशील चरणबाट एक पाइला अगाडि बढेको” जानकारी दिएका छन्।

बिहान ५ बज्नुअघि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीले युद्धविराम सहमति भएको घोषणा गर्दै दुई युद्धरत देशलाई शुक्रवार १० अप्रिलमा इस्लामाबादमा भेला भएर “निर्णायक सहमतिका लागि थप वार्ता गर्न” निम्तो दिएका छन्। पाकिस्तानी स्रोतले भनेका छन्, “हामी अझै पनि सावधान छौं,” परिस्थिति धेरै नाजुक रहेको भन्दै। दुवै पक्षले आफ्नो अडानमा कायम रहँदा विश्वासपूर्ण वातावरण बनेको छैन। सहमति पक्का हुने कुरा अनिश्चित थियो। विदेशमन्त्री इशाक डारले भने, “कुरा सकारात्मक दिशामा अगाडि बढेको भनेर हिजोसम्म हामी धेरै आशावादी थियौं,” तर इजरायलले सोमबार इरानमा र इरानले साउदी अरबमा हमला गरेपछि शंका उत्पन्न भएको छ।

वर्षाले रुझेको काठमाडौं (तस्वीरहरू) – Online Khabar

काठमाडौंमा वर्षा, जनजीवन प्रभावित

समाचार सारांश पश्चिमी न्यून चापीय प्रणाली र स्थानीय वायुको प्रभावले काठमाडौं उपत्यका लगायत देशका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा भएको छ। जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले मेघगर्जन, चट्याङ, हुरी र असिनासहित मध्यम वर्षा तथा हिमपात हुने सम्भावना रहेको जनाएको छ। महाशाखाले मधेश, कोशी र बागमती प्रदेशका तराईका स्थानहरूमा सतर्कता अपनाउन सर्वसाधारण र यातायात सञ्चालनकर्तालाई आग्रह गरेको छ। २५ चैत, काठमाडौं । पश्चिमी न्यून चापीय प्रणाली र स्थानीय हावाको प्रभावले काठमाडौं उपत्यका लगायत देशका विभिन्न भूभागहरूमा वर्षा भईरहेको छ। बिहानदेखि नै धुम्म लागेको काठमाडौं उपत्यकामा आज दिनभरि समेत वर्षा भइरह्यो। वर्षाका कारण विभिन्न कामले घरबाहिर निस्किएका सर्वसाधारणहरू प्रभावित भए। मौसम पूर्वानुमान बारे जानकारी राख्नेहरू छाता र रेनकोट लगाएर आफ्नो गन्तव्यमा जाँदै थिए भने केही वर्षा भिजेर काठमाडौंका सडकहरूमा हिँडिरहेका थिए। जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार देशका पहाडी र हिमाली भेगका केही ठाउँहरूमा मेघगर्जन र चट्याङसहित हल्का वर्षा तथा हिमपात भइरहेको छ। आज दिउँसो गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पूर्ण बदली रहने र अरु क्षेत्रहरूमा आंशिक बदली रहने छ। ती प्रदेशका धेरै ठाउँहरू र कोशी तथा बागमती प्रदेशका पहाडी एवं हिमाली क्षेत्रका केही स्थानहरूको साथै मधेश, कोशी र बागमती प्रदेशका तराईका केही भागहरूमा मेघगर्जन, चट्याङ, हुरी र असिनासहित मध्यम वर्षा भइरहेको छ। महाशाखाका अनुसार आज राति देशभर सामान्यदेखि पूर्ण बदली रहने सम्भावना छ। कोशी, मधेश, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका साथै पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका धेरै भागहरू र तराईका केही ठाउँहरूमा मेघगर्जन तथा चट्याङसहित मध्यम वर्षा र हिमपात हुन सक्ने संभावना छ। मधेश, कोशी र बागमती प्रदेशका तराईका केही स्थानहरूमा मेघगर्जन, चट्याङ, हुरी र असिनासहित मध्यम वर्षा र हिमपात हुने सम्भावना भएकाले महाशाखाले त्यहाँका सर्वसाधारण, यातायात सञ्चालनकर्ताहरू लगायत सबै जिम्मेवार पक्षलाई सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।

झम्सिखेल कुटपिट घटनामा संलग्न ४ जना पक्राउ

काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका-८ झम्सिखेल सडकमा एक व्यक्तिमाथि हातपात गर्ने चार जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेकाहरुमा ३० वर्षका राजीव पन्त, २६ वर्षका रोहन पन्त, ३१ वर्षका विनोद पन्त र ३४ वर्षका अस्मित सिटौला रहेका छन्। उनीहरूमाथि जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंबाट अभद्र व्यवहार नगर्न निर्देशन गरी पाँच दिनको म्यादसहित अनुसन्धान जारी छ। २५ चैत, काठमाडौं।

सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको कुटपिटको भिडियोमा देखिएका चार युवाहरूलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो। सोही भिडियोको आधारमा उनीहरुको पहिचान गरेर पक्राउ गरिएको प्रहरी स्रोतले जनाएको छ। उक्त घटना मंगलबार दिउँसो पौने २ बजे झम्सिखेल क्षेत्रमै भएको थियो। सबै पक्राउ परेकाहरु चन्द्रागिरि–८ का स्थानीय हुन्। अनुसन्धानको क्रममा उनीहरुबाट थप विवरण संकलन गरिँदैछ।

धनुषाधामका मेयरमाथि सहलेखापाललाई कुटपिट गरेको आरोप

धनुषाधाम नगरपालिकाका सहलेखापाल सुरेशकुमार मण्डलले मेयर बालेश्वर मण्डलले आफूलाई कुटपिट गरेको आरोप लगाएका छन्। उनले मेयरले मोबाइल जबर्जस्ती खोसेर दुर्व्यवहार गरेको र कार्यालयबाट भाग्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको उजुरी दिएका छन्। लेखा समूह धनुषाले मेयरमाथि कारबाही गर्न र कर्मचारीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न जिल्ला प्रशासनलाई ज्ञापनपत्र बुझाएको छ।

२५ चैत, जनकपुरधाम। सहलेखापाल मण्डलले मंगलबार जिल्ला प्रशासन कार्यालय धनुषामा उजुरी दिएका छन्। उजुरीमा उनले मेयर मण्डलले कार्यकक्षमा बोलाएर मोबाइल खोसेर कुटपिट गरेको उल्लेख गरेका छन्। घटनापछि आफ्नो ज्यान जोगाउन कार्यालयबाट भाग्नुपरेको उल्लेख गर्दै उनले मेयरको दुर्व्यवहार सम्बन्धी जानकारी दिएका छन्।

उनका अनुसार, लेखा अधिकृतको सरुवा भएपछि उनी मंसिर २८ गते लेखासम्बन्धी कागजात बुझाएर त्यसपछि तालिमका लागि काठमाडौं गएका थिए। सोही अवधिमा लेखा परीक्षण र अनुसन्धानको क्रममा लेखा शाखाको साँचो कम्प्युटर अपरेटर पुरुषोत्तम कुमार मण्डल सम्पर्कविहीन रहेका छन्।

सहलेखापाल मण्डलले मेयर मण्डलले साँचो दिन अस्वीकार गर्दै दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाएका छन्। उनले घटनास्थलमा रहेका अन्य कर्मचारीहरूको सहयोगमा बाहिर निस्कन सफल भएको बताएका छन्। लेखा समूह धनुषाले मेयरमाथि कारबाही गर्न र सहलेखापाल मण्डलसहित सबै कर्मचारीको कार्यस्थलमा शान्ति तथा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न प्रशासनसँग माग गरेको छ।

शेरबहादुर देउवा र आरजु राणा देउवाविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी

पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा र उनकी पत्नी तथा पूर्व परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवाविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी भएपछि उनीहरूको अहिलेको अवस्थाबारे खोजी सुरु भएको अधिकारीहरूले उल्लेख गरेका छन्। सरकारले देउवा दम्पतीको नाममा जारी पक्राउ पुर्जीको विषयमा औपचारिक जवाफ नदिएको छ। तर एक अधिकारीका अनुसार मङ्गलबार साँझ काठमाडौं जिल्ला अदालतले सम्पत्ति शुद्धीकरण सम्बन्धी आरोपहरूको अनुसन्धानका लागि उनीहरूको पक्राउ पुर्जी जारी गरेको छ।

न्यायाधीश महेन्द्रबहादुर कार्कीको इजलासले उक्त पक्राउ अनुमति प्रदान गरेको ती अधिकारीले जानकारी दिएका छन्। भदौ महिनामा भएको जेन जी आन्दोलनका क्रममा प्रदर्शनकारीहरूले देउवा दम्पतीको घरमा आक्रमण र हातपात गरेका थिए। भदौ २४ गते देउवा निवासमा फेला परेका विदेशी र स्वदेशी मुद्रा दाबीसहित कतिपय भिडियोहरू सार्वजनिक भएका थिए। देउवाले ती भिडियोलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ताले तयार गरिएको बताएका थिए।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले उक्त विषयमा अनुसन्धान सुरु गरेको अधिकारीहरूले जनाएका छन्। यसअघि पनि सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागले नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो मार्फत सो सम्बन्धमा पक्राउ पुर्जी जारी गर्दै आएको थियो। केही दिनअघि प्रहरीले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी आरोपमा पूर्व ऊर्जा मन्त्री दीपक खड्कालाई पनि पक्राउ गरेको थियो।

प्रहरी अधिकारीहरूले काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट पक्राउ पुर्जी जारी भइसकेको पुष्टि गरेका छन्। नेपाल प्रहरी प्रवक्ताले सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको अनुरोधमा सधैं सहयोग गर्न तयार रहेको बताएका छन्। देउवा दम्पतीको यात्रा विवरणको माग सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागले केही दिनअघि अध्यागमन विभागलाई लेखेर गरेको थियो। अधिकारीहरूले उक्त प्रक्रिया सामान्य सम्झेर आवश्यक जवाफ दिने जनाएका छन्।

हराउँदै गरेको डेटालाई अब वास्तविक समयमै ‘ट्र्याक’ गर्न सकिने

हराउँदै गरेको डेटालाई वास्तविक समयमा ट्र्याक गर्न सकिने नयाँ प्रविधि

नर्वेजियन युनिभर्सिटी अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी र निल्स बोर इन्स्टिच्युटले क्वान्टम कम्प्युटरमा सूचना हराउने प्रक्रियालाई १०० गुणा छिटो मापन गर्ने नयाँ प्रविधि विकसित गरेका छन्। प्रोफेसर जेरोइन ड्याननको टोलीले सूचना हराउने समयलाई १ सेकेन्डबाट १० मिलिसेकेन्डसम्म घटाएका छन् जसले वास्तविक समयमा ट्र्याकिङ सम्भव बनाएको छ। यो प्रविधिले क्वान्टम कम्प्युटरलाई थप स्थिर र विश्वसनीय बनाउन मद्दत गर्ने तथा व्यावसायिक प्रयोगमा सजिलै लैजान अपेक्सित छ। २५ चैत, काठमाडौं।

क्वान्टम कम्प्युटरमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती मानिने सूचना हराउने घटनालाई अब १०० गुणा छिटो मापन गर्न सकिने नयाँ प्रविधि विकास भएको छ। नर्वेजियन युनिभर्सिटी अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी र कोपेनहेगनस्थित निल्स बोर इन्स्टिच्युटको संयुक्त प्रयासले यो उपलब्धि हासिल गरेको हो। क्वान्टम कम्प्युटरमा प्रयोग हुने ‘क्युबिट्स’ अत्यन्तै अस्थिर हुँदा डेटा आकस्मिक रूपमा हराउने समस्या आउँथ्यो, जसले प्रविधिलाई पूर्ण रूपमा व्यावहारिक बनाउन कठिनाइ थियो। तर यो नयाँ मापन विधिले क्युबिट्समा हुने साना र तेज परिवर्तनहरूलाई तुरुन्त पत्ता लगाउन सकिने सम्भावना ल्याएको छ।

पहिले क्वान्टम जानकारी कति समयसम्म टिक्छ र कति छिटो हराउँछ भन्ने मापन गर्न करिब १ सेकेन्ड लाग्थ्यो, जुन क्वान्टम भौतिकीका लागि लामो समय मानिन्छ। प्रोफेसर जेरोइन ड्यानन र उनको टोलीले यो समय घटाएर केवल १० मिलिसेकेन्डमा पुर्याएका छन्, जसले वैज्ञानिकहरूलाई सूचना हराउने प्रक्रियालाई लगभग वास्तविक समयमा ट्र्याक गर्न सजिलो बनाएको छ। यस तीव्र मापन क्षमताले सूचना हराउने पछाडिका जटिल कारणहरू बुझ्न र समस्याहरू समाधान गरेर क्वान्टम प्रोसेसरहरूलाई थप स्थिर बनाउन अनुसन्धानकर्ताहरूलाई महत्वपूर्ण सहयोग पुग्नेछ।

क्वान्टम कम्प्युटिङ क्षेत्रमा यो एक ठूलो प्रगति हो, किनकि यसले मेसिनको प्रदर्शन र विश्वसनीयतालाई उल्लेखनीय रूपमा बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। सूचना अस्थिरताको नियन्त्रण सम्भव भएपछि क्वान्टम कम्प्युटरहरूलाई प्रयोगशाला बाहिर निकालेर जटिल व्यावसायिक कार्यहरूमा प्रयोग गर्न सजिलो हुने विश्वास छ। यस प्रविधिले भविष्यमा सुपरकम्प्युटरहरूलाई बढी शक्तिशाली र सटीक बनाउन निर्णायक भूमिका निभाउने निश्चित छ।

सनस्क्रीनले भिटामिन डीको कमीमा असर पुर्‍याउँदैन

विशेषज्ञहरूले बताएका छन् कि सनस्क्रीनले छाला क्यान्सरबाट सुरक्षा प्रदान गर्छ र दैनिक प्रयोगले भिटामिन डीको स्तरमा महत्वपूर्ण कमी ल्याउँदैन। बिहान १० देखि दिउँसो ३ बजेसम्म १०–२० मिनेटसम्म हात, अनुहार र खुट्टा खुला राखेर घाम लिन सकिन्छ र त्यसपछि सनस्क्रीन लगाउनु उपयुक्त हुन्छ। घामले छालामा पुर्‍याउने क्षतिको रोकथाम गर्न हामी सनस्क्रीन प्रयोग गर्छौं। धेरैलाई चिन्ता हुन्छ कि यसले शरीरमा भिटामिन डीको उत्पादन रोक्छ र हड्डी कमजोर बनाउँछ। के यो चिन्ता वैज्ञानिक दृष्टिले पूर्ण सत्य हो वा आंशिक मिथक मात्रै हो?

विशेषज्ञ र पछिल्ला अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि सनस्क्रीनले छाला क्यान्सरबाट प्रभावकारी सुरक्षा दिन्छ र दैनिक सामान्य प्रयोगले भिटामिन डीको स्तरमा उल्लेखनीय कमी ल्याउँदैन। तर नेपाल जस्तो देशमा, जहाँ घाम प्रशस्त छ तर पनि ४०–७० प्रतिशत मानिसमा भिटामिन डीको कमी देखिन्छ, सही सन्तुलन कायम गर्नु अत्यन्त जरुरी छ। भिटामिन डी शरीरका लागि अत्यावश्यक पोषक तत्व हो। यसले हड्डी र दाँतको स्वास्थ्यलाई मजबुत बनाउने मुख्य भूमिका खेल्छ र क्याल्सियम तथा फस्फोरसको अवशोषण बढाएर अस्थिपोरसिस जस्ता रोगहरूबाट बचाउँछ।

जब छाला सूर्यको यूभीबी किरणसँग सम्पर्कमा आउँछ, छालामा रहेको ७–डिहाइड्रोकोलेस्ट्रोलले भिटामिन डी३ उत्पादन गर्छ, जुन शरीरले सक्रिय रूपमा प्रयोग गर्न सक्छ। नेपालमा महिलाहरू, घरभित्र बस्नेहरू र प्रदूषणयुक्त शहरहरूमा बस्नेहरूमा यो कमी बढी देखिन्छ। भिटामिन डीले क्यान्सरबाट बचाउँछ कि भनी अध्ययनहरू मिश्रित छन्। केही अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि भिटामिन डीले यूभी किरणबाट भएका डीएनए क्षति मर्मत गर्न मद्दत गरी नन–मेलानोमा छाला क्यान्सरको जोखिम कम गर्न सक्छ।

सनस्क्रीन र भिटामिन डीको सम्बन्ध बुझ्दा दुई पक्ष स्पष्ट हुन्छन्। जब छाला घाममा आउँछ, भिटामिन डी उत्पादन हुन्छ। सनस्क्रीनले यूभीबी किरणहरूलाई रोक्ने भएकाले यसले भिटामिन डी उत्पादनमा केही प्रभाव पार्न सक्छ। प्रयोगशाला परीक्षणमा पूर्ण रूपमा सनस्क्रीन लगाउँदा भिटामिन डी उत्पादन रोकिन सक्छ। तर वास्तविक जीवनमा फिल्ड ट्रायल र अवलोकनात्मक अध्ययनले यसको प्रभाव न्यून देखाएका छन्। धेरै अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि दैनिक सामान्य प्रयोगले भिटामिन डीको स्तरमा उल्लेखनीय कमी ल्याउँदैन।

नेपालमा यति धेरै भिटामिन डी कमी किन छ? घाम प्रशस्त भए पनि अध्ययनहरूले ४२–७० प्रतिशत मानिसमा कमी देखा परेको छ। मुख्य कारणमा आधुनिक जीवनशैलीका कारण घरभित्र बढी बस्ने बानी, लुगा र स्कार्फले शरीर ढाक्ने चलन लगायत छन्। साथै वायु प्रदूषणले यूभीबी किरण घटाउनु, माछा, अण्डा, दूध जस्ता खाद्य वस्तुको कम सेवन पनि कारण हुन्। शरीरमा भिटामिन डीको कमी पूरा गर्न घाम बाहेक अन्य उपायहरू पनि पर्याप्त छन्। छोटो समयको सुरक्षित घामले ठूलो मद्दत गर्छ।

नेपालमा बिहान १० देखि ३ बजेभित्र १०–२० मिनेटसम्म हात, अनुहार र खुट्टा खुला राखेर घाम लिन सकिन्छ। घाम लिइसकेपछि सनस्क्रीन प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ। खानेकुराबाट पनि भिटामिन डी प्राप्त गर्न सकिन्छ। माछा, अण्डाको पहेँलो भाग, घाममा सुकाएको च्याउ, दूध, दही र फोर्टिफाइड खानेकुरा नेपालमा सजिलै उपलब्ध छन्। यी खाद्य वस्तुहरू हप्तामा २–३ पटक सेवन गर्दा भिटामिन डीको पूर्ति हुन्छ। यदि कमी धेरै छ भने डाक्टरको सल्लाह अनुसार सप्लिमेन्ट लिन सकिन्छ। सप्लिमेन्ट सुरु गर्नु अगाडि रगत जाँच गर्नु जरूरी हुन्छ।

ध्यान दिनुपर्ने महत्वपूर्ण कुराहरूमा घाममा निस्कँदा एसपीएफ ३० वा माथिको सनस्क्रीन प्रयोग गर्नुपर्छ र हरेक २ घण्टामा पुनः लगाउनु पर्छ। लुगा, टोपी, छाता र छायाँको उपयोगले छाला क्यान्सरबाट बचाउन मद्दत गर्छ। छोटो समय बिहानको घाम १०–२० मिनेट लिन सकिन्छ तर दिउँसो ११ देखी ३ बजेसम्म लामो समय घाममा बस्न हुँदैन। विशेष गरी महिला, वृद्धवृद्धा र घरभित्र बस्नेहरूले भिटामिन डीको स्तर जाँच गर्न नियमित रूपमा डाक्टरसँग परामर्श लिनुपर्छ।

नागरिकको अपेक्षालाई केन्द्रमा राख्दै कार्य गर्न आईजीपीको निर्देशन

प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीले नागरिकको अपेक्षाअनुसार सेवा प्रवाहलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्न निर्देशन दिनुभएको छ। कार्कीले बिचौलियाहरूलाई कानुनी दायरामा ल्याउन र छिटो छरितो सेवा प्रवाह गर्न प्रहरीलाई निर्देशन दिनुभएको छ। प्रहरीले सीमा नाकामा आपराधिक गतिविधि नियन्त्रण र प्राकृतिक स्रोत दोहनमा संलग्न व्यक्तिलाई कानुनी कारबाही गर्न निर्देशन पाएको छ। २५ चैत, काठमाडौं।

प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले नागरिकको अपेक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न निर्देशन दिनुभएको छ। ‘नागरिकलाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर उनीहरूको समस्या र गुनासोको उचित सम्बोधनका साथै नागरिकको अपेक्षा अनुसार सेवा प्रवाहलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर कार्यसम्पादन गर्नुहोस्’ आईजीपी कार्कीले भन्नुभयो। नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयबाट भर्चुअल माध्यमले बुधबार प्रहरी कर्मचारीहरूलाई समसामयिक विषयवस्तुमा निर्देशन सम्बोधन गर्दै उहाँले उक्त कुरा भन्नुभएको हो।

कार्कीले प्रहरी कार्यालयहरूमा आउने सेवाग्राहीहरूलाई छिटो र छरितो सेवा दिन प्रभाव पारी वा प्रलोभन देखाउने जस्ता गतिविधिमा संलग्न बिचौलियाहरूसँग तत्काल कानुनी दायरामा ल्याउन निर्देशन दिनुभएको छ। उहाँले बिचौलिया रहित, कानुनसम्मत, पारदर्शी र छरितो प्रभावकारी सेवा प्रवाह गर्नुपर्ने पनि भन्नुभयो। प्रत्येक प्रहरी कार्यालयले नागरिकलाई सहजकर्ताको व्यवस्था गरी सेवाग्राहीलाई सरल र सहज रुपमा प्रहरी सेवा प्रदान गर्नुपर्ने र भएका प्रगति विवरणहरू सेवा लिन आउनेहरूलाई एसएमएसमार्फत जानकारी गराउन निर्देशन पनि दिनुभयो।

शून्य सहनशीलताको नीति अनुरूप प्रचलित कानुनद्वारा निर्देशित विधि र पद्धतिलाई पालना गर्दै निष्पक्ष, पारदर्शी र गुनासोमुक्त सेवा प्रवाह गर्न सबै प्रहरी कर्मचारीहरूले सदैव कटिबद्ध हुनुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो। बस्तुनिष्ठ अपराध अनुसन्धानमा विशेष जोड दिँदै कार्कीले सीमा नाकामा हुने आपराधिक गतिविधि, गुण्डागर्दी, तस्करी नियन्त्रण र प्राकृतिक स्रोतको दोहनजस्ता गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिलाई कानुनी दायरामा ल्याउन प्रहरी कर्मचारीहरूले कटिबद्ध भएर काम गर्न निर्देशन दिनुभएको छ।