चालु आर्थिक वर्षको वैशाख मसान्तसम्म वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर गत बर्षको तुलनामा घटेर ४.९७ प्रतिशत कायम भएको छ। यस अवधिमा विकास बैंकहरूको औसत आधार दर ६.९५ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ७.३० प्रतिशत रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। वाणिज्य बैंकहरूको कर्जाको भारित औसत ब्याजदर ६.७३ प्रतिशत, विकास बैंकहरूको ७.८७ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ९.१४ प्रतिशत कायम भएको छ। २६ जेठ, काठमाडौं।
चालु आर्थिक वर्ष वैशाख मसान्तसम्म वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर ४.९७ प्रतिशत रहेको छ। यो ब्याजदर गत आर्थिक वर्ष सोही अवधिको तुलनामा १ प्रतिशतभन्दा बढीले कम हो। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार गत आर्थिक वर्ष वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार ब्याजदर ६.१७ प्रतिशत थियो। त्यसैगरी चालु आर्थिक वर्ष वैशाखसम्म विकास बैंकहरूको आधार दर ६.९५ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ७.३० प्रतिशत रहेको छ।
२०८२ वैशाख मसान्तमा विकास बैंकहरूको औसत ब्याजदर ८.२४ प्रतिशत र वित्त कम्पनीहरूको ९.११ प्रतिशत थियो। २०८३ वैशाख मसान्तमा वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत ब्याजदर ३.३५ प्रतिशत, विकास बैंकहरूमा ३.७० र वित्त कम्पनीहरूमा ४.५९ प्रतिशत रहेको छ। २०८२ वैशाख मसान्तमा वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत ब्याजदर ४.३७ प्रतिशत, विकास बैंक ५.११ र वित्त कम्पनीहरूको ६.१५ प्रतिशत थियो।
नवनियुक्त मन्त्री महावीर पुनले सरकारले तत्काल आवास उपलब्ध नगराएकोले आफू मन्त्रालयमै सुत्ने र बस्ने बताएका छन्। उनले भने, “यहीँ सुत्ने हो। यहीँ बस्ने हो। सरकारले क्वार्टर दियो भने जाने हो।” उनले आफू बढीमा तीन वर्ष मात्र मन्त्री पदमा बसेर काम गर्ने र बाँकी समय युवालाई सुम्पिने बताएका छन्। २६ जेठ, काठमाडौं।
मंगलबार पद ग्रहण गर्ने समारोहपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने, “अहिले सरकारी क्वार्टर तुरुन्त दिन सकिने अवस्था छैन, त्यो मलाई थाहा छ। क्वार्टरको तुलनामा यहीँ बस्न पाउँदा खुशी लाग्छ। जोश र जाँगरले काम गर्छु। नभए आराम गर्छु र फेरि उठेर काम गर्छु। मेरो तरिका यही हो।” उनले आफू पाँच वर्षसम्म मन्त्री पदमा नबस्ने बताए।
उनले भने, “अब प्रधानमन्त्रीज्यू र जनतालाई भन्न चाहन्छु – म धेरै समय बस्दिनँ। बढीमा तीन वर्ष मन्त्री पदमा रहनेछु। तीन वर्षभित्र पाँच/छ वर्षका काम पूरा गरेर राम्रो आधार तयार गरिसकेपछि युवालाई जिम्मा दिनेछु। मुलुक विकास गर्ने भनेको युवालाई अवसर दिनु हो।” उनले हाँस्दै भने, “म पनि ७२ वर्षको युवा हुँ र जोश जाँगरका कारण आफूलाई ३० वर्षको भन्दा बढी उर्जा भएको ठान्दछु।”
राष्ट्रिय पुम्से तेक्वान्दो प्रशिक्षक कविराज खड्गी विश्व तेक्वान्दो अन्तर्राष्ट्रिय पुम्से प्रशिक्षक प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने पहिलो नेपाली प्रशिक्षक भएका छन्। खड्गीले विश्व तेक्वान्दो महासंघको अनलाइन कोर्स पूरा गरी परीक्षा सफलतापूर्वक उत्तीर्ण गरेपछि यो प्रमाणपत्र प्राप्त गरेका हुन्। नेपाल तेक्वान्दो संघका अध्यक्ष दीपराज गुरुङले प्रशिक्षक खड्गीलाई औपचारिक रूपमा सो प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गरेका छन्। २६ जेठ, काठमाडौं।
कविराज खड्गी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र राष्ट्रिय टिम तयारीद्वारा सञ्चालित मिशन २०२६ को विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रमका प्रशिक्षकसमेत हुन्। उनले विश्व तेक्वान्दो महासंघ (डब्लूटी) को कार्यक्रमअनुसार सन् २०२६ मे १५ देखि २१ सम्म अनलाइनमार्फत सञ्चालन भएका डब्लूटी पुम्से कोच सर्टिफिकेशन कोर्स अध्ययन गरी परीक्षा सफलतापूर्वक उत्तीर्ण गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सर्टिफिकेशन पुम्से कोर्सले पुम्से तेक्वान्दो क्षेत्रमा प्राविधिक ज्ञान र प्रशिक्षण विशेषज्ञताको उच्च स्तरलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
यो महत्वपूर्ण उपलब्धिलाई नेपाल तेक्वान्दो संघको कार्यालयमा संघका अध्यक्ष दीपराज गुरुङले औपचारिक रूपमा प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गरे। अध्यक्ष गुरुङले प्रशिक्षक खड्गीलाई यो उपलब्धिको लागि बधाई दिँदै राष्ट्रिय पुम्से तेक्वान्दो टिमको तयारीका लागि शुभकामना व्यक्त गरे। चीनको हाङ्जाउमा सम्पन्न १९औं एशियाली खेलकुदमा पनि खड्गी पुम्से प्रशिक्षकको रूपमा सहभागी थिए। जापानको आइची नागोयामामा हुँदै गरेको २०औं एशियाली खेलकुदका लागि पुम्से टिम तयारी गरिरहेको नेपाल तेक्वान्दो संघले जानकारी दिएको छ।
फ्लाई दुबईले २३ सेप्टेम्बर २०२६ देखि पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट दैनिक उडान सञ्चालन गर्ने अनुमति पाएको छ। पोखरा महानगरपालिकाका मेयर धनराज आचार्यले यस विषयमा जानकारी दिनुहुँदै भने, “नेपालको तेस्रो अन्तर्राष्ट्रिय हवाई प्रवेशद्वारको रुपमा रहेको पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण प्रगति भएको छ।”
उहाँले थप्नुभयो, “उच्चस्तरीय सुरक्षा, सुरक्षा तथा सञ्चालनसम्बन्धी निरीक्षण पूरा भएसँगै फ्लाई दुबईले २३ सेप्टेम्बर २०२६ देखि दैनिक उडान संचालनका लागि अनुमति पाएको खबरले सम्पूर्ण पोखरेलीलाई उत्साहित बनाएको छ।” यसले पोखराको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान, पर्यटन प्रवर्द्धन, आर्थिक गतिविधि विस्तार र काठमाडौं केन्द्रीत हवाई चापको विकेन्द्रीकरण गर्ने ऐतिहासिक अवसर समेत प्रदान गर्ने उहाँको भनाइ छ।
दुबईसँगको प्रत्यक्ष हवाई सम्पर्कले मध्यपूर्व, युरोप र अफ्रिका लगायत ३ सयभन्दा बढी शहरसँग पोखराको पहुँच विस्तार हुनेछ।
२६ जेठ, धनगढी। कैलालीको धनगढीबाट मृत अवस्थामा फेला परेका युवकको हत्या भएको प्रहरीले पुष्टि गरेको छ। उपमहानगरपालिका–९ त्रिवेणीघाटस्थित मोहना नदी किनारमा बेवारिसे अवस्थामा भेटिएका २० वर्षीय राजकुमार रानाको हत्या भएको तथ्य प्रकट भएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी नायव उपरीक्षक (डीएसपी) योगेन्द्र तिमिल्सिनाले आइतबार मृत फेला परेका कैलारी गाउँपालिका–९ गदरियाका रानाको हत्या भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको जानकारी दिएका छन्।
उनका अनुसार हत्यामा संलग्न भएको आरोपमा धनगढी उपमहानगरपालिका–८ का ६० वर्षीय बम्मन राना र ५८ वर्षीय भँगु रानालाई पक्राउ गरिएको छ। पक्राउ परेकाहरू सहित चार जनाले कुटपिट गरी रानाको हत्या गरी शव मोहना नदी किनारमा फालेको प्रहरी जानकारीमा उल्लेख छ। उनीहरूविरुद्ध कर्तव्य ज्यानको मुद्दामा म्याद थप गरी व्यवस्थित अनुसन्धान भइरहेको छ भने अन्य दुई जनाको खोजी कार्य जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
सिंगापुरमा सम्पन्न एसियन गेम्स पुरुष क्रिकेट छनोटमा विजयी भएपछि नेपाली क्रिकेट टोली मंगलबार स्वदेश फर्किएको छ। सोमबार भएको फाइनलमा हङकङलाई पराजित गर्दै नेपालले अपराजित च्याम्पियनको उपाधि जितेको छ। नेपाली टोलीले सेप्टेम्बरमा जापानमा आयोजना गरिने एसियन गेम्सका लागि छनोट प्राप्त गरिसकेको छ।
नेपाली टोलीका कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरी र सन्दीप लामिछाने भने इयू टी-२० लिग खेल्न बेल्जियम प्रस्थान गरिसकेका छन्। २६ जेठ, काठमाडौं। सिंगापुरमा सम्पन्न एसियन गेम्स पुरुष क्रिकेट छनोट जितेको नेपाली क्रिकेट टोली मंगलबार साँझ काठमाडौं आइपुगेको छ। सोमबार दिउँसो भएको फाइनल खेलमा हङकङलाई डीएलएस पद्धतिमा हराउँदै नेपाल अपराजित रूपमा च्याम्पियन भएको थियो। नेपालका कुशल भुर्तेललाई प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडी घोषण गरिएको छ। तथापि, कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरी र लेग स्पिनर सन्दीप लामिछाने भने टोलीसँगै फर्किएका छैनन्, तिनीहरू दुवै बेल्जियमको इयू टी-२० लिग खेल्न गएका छन्। नेपाली टोली सेप्टेम्बरमा जापानमा आयोजना गरिने एसियन गेम्स क्रिकेट प्रतियोगितामा प्रतिनिधित्व गर्न छनोट भइसकेको छ।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको सचिवालयले बजेटअघि विद्युतीय गाडीको आयात नियमित र कानूनी प्रक्रियाबाट भएको स्पष्ट पार्दै आएको छ। सचिवालयले बजेटपछि केही गाडीको भन्सार शुल्क घटेको बताइएपछि सूचना चुहावटको आरोप निराधार भएको दाबी गरेको छ। रसुवा भन्सारको जाँचपाससम्बन्धी थप छानबिन गर्न अर्थ मन्त्रालयले त्यहाँका कर्मचारीहरूको जिम्मेवारी परिमार्जन गरेको छ। २६ जेठ, काठमाडौं।
अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको सचिवालयले बजेटअघि भित्रिएका सबै गाडीहरू पुरानै र नियमित प्रक्रिया अनुसार आयात भएको स्पष्ट पारेको छ। बजेट मार्फत कर वृद्धि हुने सूचना चुहाएर व्यवसायीलाई लाभ हुने गरी उत्तरी नाकाबाट सवारीसाधन बजेट अघि भित्राइएको आरोप लागेपछि त्यसबारे मंगलबार अर्थमन्त्री वाग्लेको सचिवालयले स्पष्टीकरण जारी गर्यो। ‘यो घटना मुस्ताङको कोरला र रसुवाको रसुवा भन्सार कार्यालयसँग सम्बन्धित छ, बजेटको अघिल्लो समयमा रसुवा भन्सारबाट २०० भन्दा बढी र कोरलाबाट ६४९ वटा विद्युतीय गाडी पुरानै र नियमित आयात प्रक्रियाबाट नेपालमा भित्रिएका हुन्,’ सचिवालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ।
गाडी आयात गर्ने व्यवसायीहरूले बजेट बनाउने निकायबाट भन्सार शुल्क बढ्ने वा घट्ने सूचना पाएको भन्ने विषयलाई सचिवालयले निराधार भनेको छ। रसुवा भन्सार कार्यालयमार्फत लक्ष्मी ई–मोबिलिटी (काठमाडौं) ले कायी ब्रान्डका २०० गाडीहरू आयात गरेको आर्थिक स्पष्टीकरणमा उल्लेख गरिएको छ। तर, ती सबै गाडीमा बजेटको व्यवस्था अनुसार भन्सार भुगतान घटेको अर्थमा मात्र लेखिएको छ। ‘भन्सार शुल्क घट्ने सूचना पाएको भए ती आयातकर्ताहरूले पुरानै महँगो दरमा गाडी ल्याउँदै नोक्सान गर्ने थिएनन्, बजेटपछि मात्रै गाडी आयात गर्दा उनीहरूलाई लाभ हुने थियो,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ।
२६ जेठ, काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले दरबार हत्याकाण्डको छानबिनका लागि गृहमन्त्री सुधन गुरुङले लिएको निर्णयलाई पूर्ण रूपमा स्वागत गरेको छ। राप्रपाका संसदीय दलका नेता ज्ञानेन्द्र शाहीले गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई बधाइ दिँदै सफल कार्यकालको शुभकामना व्यक्त गर्दै दरबार हत्याकाण्डको छानबिन गर्ने निर्णयलाई उच्च प्रशंसा गरेका छन्।
‘दरबार हत्याकाण्डको निष्पक्ष र गहिरो छानबिन गर्ने प्रतिबद्धताको हार्दिक स्वागत गर्दछु,’ शाहीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘सत्य तथ्य उजागर गर्न घटनाकालमा जिम्मेवारीमा रहेका सबै सरोकारवालाहरू, विशेष गरी तत्कालीन गृहमन्त्री र वर्तमान राष्ट्रपति महामहिम रामचन्द्र पौडेललाई अनुसन्धानको दायरामा ल्याएर निष्पक्ष छानबिन गर्न हार्दिक अपिल गर्दछु।’
समाचार सारांश संपादकीय समीक्षा सहित। तेस्रो संस्करणको ‘जयकुमारनाथ शाह स्मृति’ यु–१६ इन्टरस्कुल क्रिकेट प्रतियोगिताको फाइनल वर्षाले रोकिएको छ। नेपाल पुलिस स्कुल र डीएभीबीचको खेल मङ्गलबार बिहान ७ बजेबाट पुनः सुरु गरिने आयोजकले जनाएको छ। काठमाडौँ जिल्ला क्रिकेट सङ्घले आयोजना गरेको प्रतियोगिताको विजेताले १ लाख ५० हजार र उपविजेताले ७५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। २६ जेठ, काठमाडौं।
तेस्रो संस्करणको एसियन ई–लर्निङ ‘जयकुमारनाथ शाह स्मृति’ यु–१६ इन्टरस्कुल क्रिकेट प्रतियोगिताको फाइनल वर्षाका कारण स्थगित भएको छ। माथिल्लो मुलपानी क्रिकेट मैदानमा टस जितेर पहिले ब्याटिङ गरेको नेपाल पुलिस स्कुलले निर्धारित २० ओभरमा ८ विकेट गुमाउँदै १०१ रन बनायो। पुलिसका लागि मोहम्मद अब्बास साफीले अविजित ३३ रन बनाए भने श्याम बाबु ठाकुरले १२ र आशुतोष मिश्रले १० रनको योगदान दिए। सुशील केडियाको नेतृत्वमा विश्व भारती स्कुल डीएभीका कमल शाहीले ४ ओभरमा ११ रन खर्चेर ४ विकेट लिए। कुञ्जन आचार्य र प्रसिद्ध जैशीले समान २–२ विकेट हात पारे।
१०२ रनको लक्ष्य पछ्याएको डीएभीले ४.१ ओभरमा २ विकेट गुमाएर १७ रन बनाएको अवस्थामा वर्षा रोकिएको थियो। डीएभीका आरुष झा ७ रनमा र बिराज जैसवाल शून्य रनमा अविजित छन्। प्रसिद्ध जैशी ६ र सत्यम बस्नेत २ रन बनाएर आउट भएका थिए। वर्षा नरोकिएपछि खेल मङ्गलबार बिहान ७ बजे सोही अवस्थामा पुनः सुरु गरिने आयोजकले जनाएका छन्। काठमाडौं जिल्ला क्रिकेट संघको आयोजनामा जेठ १९ बाट सुरु भएको प्रतियोगितामा २४ टोलीले भाग लिएका छन्। विजेताले १ लाख ५० हजार र उपविजेताले ७५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्।
२६ जेठ, काठमाडौं । अर्थतन्त्र र भू-राजनीतिमा केन्द्रित अर्को अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलन ‘बोधि संवाद’ काठमाडौंमा अर्को साता आयोजना हुन लागेको छ। सेन्टर फर सोसल इनोभेसन एन्ड फरेन पोलिसी (सेसिफ) ले आउँदो मंगलबारदेखि शुक्रबारसम्म चार दिने सम्मेलन आयोजना गर्न लागेको छ। सम्मेलनमा नेपालको आर्थिक विकासको सम्भावना र दक्षिण एशियामा तीव्र रूपमा रूपान्तरण हुँदै गरेको भू-राजनीतिक परिवेशमा चीनको भूमिकाबारे नेपाली र विदेशी विज्ञहरूबीच गम्भीर छलफल गरिनेछ, सेसिफका अध्यक्ष एवं पूर्वराजदूत विजयकान्त कर्णले जानकारी दिएका छन्। विदेशबाट १६ जना विद्वान सहभागी हुनेछन्।
मंगलबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सेसिफले ‘बोधि संवाद’ लाई आर्थिक, राजनीतिक तथा भू-राजनीतिक परिवर्तनहरूबारे गम्भीर र दूरदर्शी बहस गर्ने साझा मञ्चको रूपमा प्रस्तुत गर्ने योजना रहेको जनाएको छ। विश्वव्यापी रूपमा शक्ति सन्तुलन, प्रविधि र अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्धमा तीव्र परिवर्तन भइरहेका बेला यस्ता विषयहरूको अर्थ, प्रभाव र सम्भावित दिशामाथि गहिरो विमर्श आवश्यक रहेको आयोजकले बताएका छन्। चार दिनसम्म चल्ने सम्मेलनमा मंगलबार र बुधबार ‘नेपालको आर्थिक विकासको सम्भावना’ विषयमा केन्द्रित सत्रहरू सञ्चालन गरिनेछन् भने बिहीबार र शुक्रबार ‘दक्षिण एसियामा भू-राजनीतिक परिवर्तन र चीनको भूमिका’ विषयमा छलफल गरिनेछ।
आर्थिक विकाससम्बन्धी सत्रहरूमा सुशासन, पारदर्शिता, लगानीमैत्री वातावरण, बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूको लगानी चुनौती, ऊर्जा र पूर्वाधार विकास, श्रम बजार सुधार, शिक्षा र सीप विकास, डिजिटल रूपान्तरण तथा दीर्घकालीन आर्थिक समृद्धिको मार्गचित्रजस्ता विषयमा बहस गरिनेछ। यसका लागि राजनीतिक नेतृत्व, नीति निर्माता, अर्थशास्त्री, निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि, विकास साझेदार, अनुसन्धानकर्ता र युवा नेतृत्वलाई एउटै मञ्चमा ल्याइनेछ, आयोजकले जानकारी दिएका छन्।
त्यसैगरी, दक्षिण एसियाको बदलिरहेको भू-राजनीतिक अवस्थाका सन्दर्भमा केन्द्रित दोस्रो धारामा चीनको बढ्दो आर्थिक, कूटनीतिक, प्राविधिक र रणनीतिक प्रभावको समीक्षा गरिनेछ। दक्षिण एसियाली मुलुकहरूले परिवर्तनशील अन्तरराष्ट्रिय शक्ति संरचनाबीच आफ्ना राष्ट्रिय हित र रणनीतिक स्वायत्तता कसरी सुनिश्चित गर्ने भन्ने विषयमा समेत छलफल गरिनेछ।
चीनको पुताउमा आयोजना हुने आठौं एसियाली विश्वविद्यालय बास्केटबल च्याम्पियनसिपमा सहभागी हुन ५ सदस्यीय नेपाली टोली मंगलबार प्रस्थान गरेको छ। यो प्रतियोगिता १० देखि १५ तारिखसम्म चल्ने ३x३ बास्केटबल प्रतियोगिता हो, जसले अक्टोबरमा मकाउमा हुने फिसु विश्वको छनोटको रुपमा पनि कार्य गर्नेछ।
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य–सचिव रामचरित्र मेहता र खेलकुद मन्त्रीका सल्लाहकार राजु सिंहले नेपाली टोलीलाई सफलताको शुभकामना दिँदै बिदाइ गरेका छन्। टोलीमा ४ पुरुष खेलाडीसहित ५ सदस्य छन्, जसमा नुकेश जुगजाली, दिप्सन केसी, साइमन गुरुङ र श्रेयसबहादुर शाह रहेका छन्। प्रशिक्षकको रूपमा नृपेश श्रेष्ठले टोलीको नेतृत्व गर्नेछन्। नेपाल विश्वविद्यालय खेलकुद संघका महासचिव पूर्णसिंह बोहराले प्रतियोगिताबारे जानकारी दिएका छन्।
समाचार संक्षेप समीक्षा गरिएको छ। रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको भारत भ्रमणले दुई देशबीच आर्थिक साझेदारी र विकास कूटनीति नयाँ प्राथमिकतामा राखेको छ। नेपाल र भारतबीच सीमा विवाद समाधानका लागि परराष्ट्र सचिवस्तरीय संयन्त्रमार्फत तत्काल वार्ता सुरु गर्नुपर्ने पूर्वराजदूत रणजीत रायको सुझाव छ। उनले भने कि ईपीजी प्रतिवेदन बुझ्न ढिलाइ भए पनि सन् १९५० को सन्धि पुनरावलोकनका लागि दुवै देशले परराष्ट्र सचिवस्तरीय वार्ता तत्काल शुरू गर्न जरुरी छ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले प्रतिनिधि सभाको बैठकमा नेपाल–भारत सीमा विषयमा गरेको अभिव्यक्तिले नेपालमा राजनीतिक हलचल ल्यायो। त्यही बेला सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सभापति रवि लामिछाने र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल भारत भ्रमणमा थिए। यसै सन्दर्भमा नेपालका लागि भारतका पूर्वराजदूत रणजीत रायसँगको कुराकानीमा उनले भने, “नेपालमा जहिले प्रधानमन्त्री निर्वाचन भए पनि पहिलो विदेश भ्रमণ भारत हुने परम्परा छ, तर यसपटक रास्वपा सभापति रवि लामिछाने प्रधानमन्त्रीभन्दा पहिला भारत पुगेर संस्थानबाट उल्लेखनीय सम्मान पाए।”
भारत र नेपालको सम्बन्ध विशिष्ट प्रकारको हो। विकास र सुरक्षा दुवै दृष्टिले यो सम्बन्ध अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। दुई देशबीच ऐतिहासिक रूपमा र सम्बन्ध सौहार्दपूर्ण र न्यानो रहँदै आएको छ। सामान्यतया राजनीतिक नेतृत्व वा सरकार परिवर्तनपछि दुई देशबीच भ्रमण हुने चलन छ। नेपालको ठूलो राजनीतिक रूपान्तरणपछि नयाँ पार्टी र नेताहरू सत्तामा आएका छन्, त्यसैले नयाँ नेतृत्वसँग राम्रो सम्बन्ध स्थापना गर्नु आवश्यक छ। यसको दृष्टिले रास्वपा सभापति लामिछानेको भ्रमणलाई पनि त्यसै रूपमा हेर्नुपर्छ।
भारत–चीनबीच व्यापार र कैलाश मानसरोवर तीर्थयात्राको लागि लिपुलेक भञ्ज्याङ प्रयोग गर्ने सम्झौतापछि नेपाल–भारतबीच कालापानी तथा सुस्ता विवाद पुनः सतहमा आएको छ। भारतले चीनसँग सम्झौता गर्नु अघि यी विवाद समाधान गर्नुपर्ने होइन र? भारत–चीनबीच लिपुलेक पासमार्फत व्यापार र तीर्थयात्रा सम्बन्धी सम्झौता दशकौंअघि भएको हो, नयाँ कुरा होइन। सीमा विवादमा भारतले कालापानीको सानो क्षेत्रमा विवाद देखाउँछ। सन् २०२० मा नेपालले लिपुलेक भञ्ज्याङ र लिम्पियाधुरालाई आफ्नो नक्सामा समावेश गर्यो र विवादित क्षेत्र विस्तार गर्यो, जसलाई भारतले स्वीकार गरेको छैन।
नेपाल–भारत सीमा करिब ९८ प्रतिशत भाग स्थिर भइसकेको छ र प्राविधिक स्तरमा हस्ताक्षर पनि भइसकेको छ। बाँकी २ प्रतिशत क्षेत्र राजनीतिक संवादमार्फत समाधान गर्न सकिन्छ। त्यसैले परराष्ट्र सचिवस्तरीय संयन्त्रको बैठक तुरुन्त बोलाउनुपर्छ। हाल नेपालमा दुई तिहाइ बहुमत भएको सरकारले झुटो संविधान संशोधन गरी नयाँ नक्सा पारित गरिसकेकोले संसदले वार्ताबाट आउने सहमति पनि स्वीकृत गर्नेछ।
रास्वपाले संसदमा प्रभावशाली बहुमत बनाउनाले आन्तरिक राजनीतिमा भारतविरोधी राष्ट्रवादी कार्ड प्रयोग गर्न आवश्यक छैन। भारतीय संस्थापनले यसको अर्थ कसरी बुझ्नेछन्? मेरो व्यक्तिगत विचारमा, भारतीय पक्षले यसलाई सकारात्मक रुपमा लिएको छ। भ्रमणमा दिइएको स्वागत र चासोले पनि यो प्रष्ट देखिन्छ।
रास्वपा सभापति लामिछाने र परराष्ट्रमन्त्री खनालको भ्रमणलाई फलदायी ठहर गरिएको छ। यस भ्रमणका दुई विशेष विषय छन्—पहिलो, विकास कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिनु र दोस्रो, “उहाँको पार्टी पुराना राजनीतिक भार र पूर्वाग्रहबाट मुक्त छ” भन्ने उहाँको अभिव्यक्ति।
नेपाल–भारत सम्बन्धमा आर्थिक विकासलाई प्राथमिकता दिइने छ। विगतमा भएका राजनीतिक कठिनाइले आर्थिक सहभागितामा बाधा पुर्याएको थियो, अब त्यो बाधा हट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
२६ जेठ, काठमाडौं । कर दर समायोजन प्रकरणमा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको सचिवालयले सुधार प्रक्रियाबारे गलत व्याख्या गरेको छ। ‘आर्थिक विधेयक संशोधनबारे वास्तविकता’ शीर्षकमा सचिवालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘संसदका दुवै सदनमा जेठ १५ मा पेस भएको आर्थिक विधेयकमा केही अस्पष्टता र केही भाषिक त्रुटि पत्ता लागेपछि अर्थ मन्त्रालयले जेठ १७ गते उक्त त्रुटिहरू सच्याउने निवेदन र सच्याइएका विषय संसद् सचिवालयमा प्रेषित गरेको हो।’ संसदमा पेस गरिएको संशोधनमा अर्थमन्त्री डा. वाग्लेको निवेदन र त्रुटि सच्याइएको तथा स्पष्ट पारिएको विषयहरू बुँदागत रूपमा १ देखि ५ सम्म उल्लेख गरिएको पनि विज्ञप्तिमा छ।
संसद सचिवालयले सबै सांसदहरूलाई उक्त सच्याइएको पृष्ठ विधेयकमै राखेर वितरण गरेको जानकारी अर्थ मन्त्रालयलाई गराएको बताइएको छ। संसदमा टेबल तथा पेज लेआउट मिलाउँदा पृष्ठ संख्या १६ घटेको र संसदमा जानकारी नगराइ कुनै शब्द समेत हेरफेर नभएको दाबी गरिएको छ। अर्थमन्त्रीको सचिवालयले अगाडि भनेको छ, ‘त्रुटि सच्याउन र भाषिक स्पष्टता गर्न पाइन्छ कि पाइँदैन ?’ आर्थिक विधेयक अन्य विधेयकभन्दा निकै संवेदनशील हुनु र संसदमा पेस गरिएको बित्तिकै कर दरहरू लागू हुने भएकाले यसमा देखिएका त्रुटिलाई तुरुन्तै सम्बोधन नगरेमा बजार र राजस्वमा ठूलो प्रभाव पर्ने विषय विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।
‘संसदमा पेस भइसकेको विधेयकमा भाषिक त्रुटि भएको वा स्पष्टता आवश्यक भए अर्थमन्त्रीले त्रुटि सच्याउने संशोधन निवेदन संसद सचिवालयमा दर्ता गर्न पाउनुहुन्छ’, विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘जसरी सांसदहरूलाई विधेयकमा संशोधन प्रस्ताव गर्ने अवसर दिइन्छ, यो पनि त्यस्तै प्रक्रिया हो। अर्थ मन्त्रालयको विगतको अभ्यास पनि यही हो।’ सचिवालयले भनेजस्तै विधेयकमा त्रुटि भए सरकारले सच्याउन सक्छ र त्यसको प्रक्रिया विधेयकमा सांसदहरूले संशोधन प्रस्ताव पेस गर्ने समयमै पाउँछन्। विधेयक संसदमा अगाडि बढ्ने प्रक्रियासम्बन्धी व्यवस्था प्रतिनिधिसभा नियमावलीको परिच्छेद १५ मा उल्लेख छ।
तर, यी प्रक्रिया सभामा अगाडि बढेका छैनन् र सांसदहरूले संशोधन प्रस्ताव पेस गर्ने अवस्थामा विधेयक पुगेको छैन। अर्थमन्त्रीले संसदमा टेबल गरेको विधेयक संसद सचिवालय र अर्थ मन्त्रालयले वेबसाइटमा राखेका थिए। अर्थ मन्त्रालयले पटक–पटक विवरण हेरफेर गर्दै राख्ने र हटाउने काम गर्यो। तर, जेठ १७ मा संसद सचिवालयमा त्रुटि सुधार भन्दै पत्र पठाइएको थियो। संसदमा टेबल भइसकेको विधेयकमा संसद सचिवालयमा पत्र दर्ता गराएर त्रुटि सच्याएको भन्न नहुने सचिवालयका कर्मचारी बताउँछन्। अर्कोतिर संसदमा टेबल भइसकेको विधेयकमा अर्थमन्त्री वाग्लेले मनमर्जीका कर नीतिहरू र दरहरूमा संशोधन गरेका छन्। तर, सचिवालयले यसलाई सामान्य भाषिक त्रुटि तर्फ सीमित गरेको छ.
दोस्रो राष्ट्रिय खुला एन्जल्स हार्ट अन्तरविद्यालय पुरुष भलिबल प्रतियोगिताको फाइनल वर्षाका कारण स्थगित भएको छ। हिमरश्मि र न्युटनबीचको फाइनल खेल पुनः सुरुमैबाट खेलाइने गरी स्थगित गरिएको आयोजकले जनाएको छ। प्रतियोगितामा तेस्रो स्थान हासिल गरेको कल्याण माविले १५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछ। २६ जेठ, काठमाडौं।
दोस्रो राष्ट्रिय खुला एन्जल्स हार्ट अन्तरविद्यालय/कलेज स्तरीय पुरुष भलिबल प्रतियोगिताको फाइनल वर्षाका कारण स्थगित भएको छ। हिमरश्मि र न्युटनबीच चौथो सेट खेलिरहेकै बेला भारी वर्षा भएपछि खेल स्थगित गर्नुपर्ने भएको आयोजक एन्जल्स हार्ट माविका प्रिन्सिपल धनबहादुर पुनले बताएका छन्। ‘बेस्ट अफ फाइभ’ फाइनलमा शुरुवाती दुई सेट हिमरश्मिले जितेको थियो। तेस्रो सेट न्युटनले जितेको थियो। चौथो सेटमा हिमरश्मि १३–७ ले अगाडि रहेको अवस्थामा भारी वर्षा सुरु भयो। पानी भएका कारण मैदान खेल लायक नभएपछि खेल स्थगित गरिएको हो।
बुधबार न्युटन टिम यू–१९ भलिबल प्रतियोगिता खेल्न बुटवल जान लागेकोले फाइनल खेलको मिति पछि प्राविधिक समिति सँग बैठक गरी निर्धारण गरिने एन्जल्स हार्टका भाइस प्रिन्सिपल दिलबहादुर बुढाथोकीले जानकारी दिए। फाइनल पुनः सुरुकै अवस्थाबाट खेलाइने भएको छ। मनमैजुस्थित एन्जल्स स्पोर्ट्स एकेडेमी एन्ड रिक्रिएसन सेन्टरमा भएको प्रतियोगितामा कल्याण माविले तेस्रो स्थान प्राप्त गर्यो। शीर्ष तीन स्थान हासिल गर्ने टिमहरूले क्रमशः ५० हजार, ३० हजार र १५ हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार पाउनेछन्। उत्कृष्ट खेलाडी, स्पाइकर, लिफ्टर, सर्भर, ब्लकर र डिफेन्डरलाई पनि नगदसहित पुरस्कार दिइनेछ।
नेपालीले भाग नलिएको विश्वयुद्धमा पनि हजारौं नेपालीले रगत बगाए। कतिपयले यसलाई नेपालीको वीरगाथाका रूपमा अर्थ्याए भने धेरैले यसलाई विभेद र शोषणको रूपमा व्याख्या गर्छन्। गोर्खा भर्ती वीरगाथा थियो कि विरहगाथा? ‘म उनीहरूले हामीलाई शोषण गरेको भन्छु, मेरा गोरा साथीहरू यो त शोषण मात्र होइन, तिमीहरूलाई त दुर्व्यवहार र हेपिएको छ’ भन्छन् ब्रिटिश गोर्खा सत्याग्रह संयुक्त सङ्घर्ष समितिका अभियान निर्देशक ज्ञानराज राई। पूर्व गोर्खा सैनिकहरूले उठाउँदै आएका मागहरूलाई लिएर सोमबार नेपाल सरकार र बेलायतबीच वार्ता हुँदैछ। जसमा नेपालतर्फ परराष्ट्र मन्त्री शिशिर खनाल लगायत सहभागी हुनेछन्।
ज्ञानराज राईसँग गरिएको कुराकानीमा उनले भने, “म सन् २००६ देखि प्रायः बेलायतमा छु। राजनीतिक लबिङ गर्न र संसारले हेर्ने मिडियाहरू त्यहाँ हुने भएकाले, त्यहाँका ब्रिटिश जनतालाई हाम्रो दुःख सुनाउन म करिब २० वर्षदेखि बेलायतमा बसिरहेको छु।” उनले बेलायतीहरूले गोर्खालीमाथि गरेको अपमान र अत्याचारको विषयमा भने, “शोषण भन्ने शब्द त साधारण हो।”
ज्ञानराज राईले पहिलो र दोस्रो विश्वयुद्धमा ४ लाख ४५ हजार गोर्खालीले सेवा गरेका भनिए पनि ८ लाखभन्दा बढी गोर्खालीले बेलायतका लागि सेवा गरेको दाबी गरे। उनले भने, “२ लाख ९ हजारभन्दा बढीले जीवनको बलिदान दिएका छन्। युद्धको वेदना सम्झेर मानिसहरू अर्धपागल भए। अहिले गोराहरूले धमाधम यसको मुद्दा लड्दै छन्।”
उनले बेलायतसँगको वार्तामा गोर्खा भर्तीको सर्त र विभेदको विषयमा स्पष्टता माग्दै भने, “यदि बेलायतले ३० खर्ब रुपैयाँको क्षतिपूर्ति नदिए गोर्खा भर्ती स्थगित गर्नुपर्छ।” उनले नेपाल सरकारलाई त्यस विषयमा गम्भीरता अपनाउन आग्रह गरे। “यदि बेलायतसँग कुरा गरेर समस्या समाधान गर्न सकिएन भने, हामी आमरण अनशनमा जानेछौं,” उनले थपे।
