लेखक: space4knews

म्याराथनको अन्तिम निर्णायक क्षणमा हतारमा मनाएको उत्सवले पराजय निम्त्यायो। संयुक्त राज्य अमेरिकामा आयोजना गरिएको डेलावेयर म्याराथनमा ३४ मिनेट अगाडि अग्रस्थानमा दौडिरहेको एक धावकले अन्तिम क्षणमा आफूभन्दा पछि रहेका प्रतिस्पर्धीलाई हार दिनुभयो। कार्सन मेलोले विजयी हुने निश्चित ठानेर आफ्नो दौडने गति कम गरेका थिए। तर पछाडि रहेको जोशुआ ज्याक्सनले गति तीव्र पार्दै कार्सनलाई एक सेकेण्डभन्दा कम समयमा पछि पारेर ट्रफी जित्न सफल भए।

मीनबहादुर शाही/फाइल तस्वीर समाचार सारांश संपादकीय समीक्षा गरिएको। नेकपा एमालेले गृहमन्त्री सुधन गुरुङको राजीनामा माग गरेको छ। एमाले प्रचार विभाग प्रमुख मीनबहादुर शाहीले गृहमन्त्रीसँग सम्बन्धित विषयमा निष्पक्ष र स्वतन्त्र अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाउन आग्रह गरेका छन्। एमालेले उच्चस्तरीय संयन्त्र गठन गरी गृहमन्त्रीको संलग्नता देखिएका सबै विषयहरूको छानबिन गर्न तत्काल अनुसन्धान सुरु गर्न माग गरेको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं। नेकपा एमालेले गृहमन्त्री सुधन गुरुङको राजीनामा माग गरेको छ। एमाले प्रचार विभाग प्रमुख मीनबहादुर शाहीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा गृहमन्त्री गुरुङसँग सम्बन्धित विषयमा निष्पक्ष र स्वतन्त्र अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाउन माग गरिएको छ। ‘गृहमन्त्रीसँग सम्बन्धित विषयहरूमा निष्पक्ष र स्वतन्त्र अनुसन्धान प्रक्रिया अगाडि बढाउन नेकपा (एमाले) जोडदार माग गर्दछ। यसका लागि नेकपा (एमाले) स्पष्ट रूपमा भन्छ–अनुसन्धानलाई कुनै पनि प्रकारको शक्ति वा प्रभावबाट मुक्त राखेर अघि बढाइनु पर्दछ,’ एमालेले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेको छ। गृहमन्त्रीको संलग्नता देखिएका सबै विषयहरूको छानबिन गर्न उच्चस्तरीय संयन्त्र गठन गरी तत्काल अनुसन्धान प्रक्रिया सुरु गर्न पनि एमालेले माग गरेको छ। ‘साथै, गृहमन्त्री स्वयंले ढिलासुस्ती वा ढाकछोप नगरी अनुसन्धान प्रक्रियालाई सहज, निष्पक्ष र प्रभावरहीत बनाउन तुरुन्त मार्गप्रशस्त गर्न हामी माग गर्दछौं,’ एमालेले भनेको छ।

सोलुखुम्बुको नेचासल्यान गाउँपालिकाले गौरीटापमा पहिलोपटक ५५० मिटर लम्बाइको जिपलाइन सञ्चालनमा ल्याएको छ। जिपलाइन सहित पाँच प्रकारका मनोरञ्जनस्थल निर्माणमा ८० लाख रुपैयाँ खर्च भएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष बिना राईले बताइन्। गाउँपालिकाले कुल आम्दानीको ७० प्रतिशत स्थानीय तह र ३० प्रतिशत भेडिखोर सामुदायिक वनलाई दिने व्यवस्था गरेको छ।

नेचासल्यान गाउँपालिकाले पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले समुद्री सतहभन्दा करिब तीन हजार मिटर उचाइमा अवस्थित पर्यटकीयस्थल पत्तालेको सिमाना गौरीटापमा जिपलाइन निर्माण गरी सञ्चालनमा ल्याएको हो। आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई जिल्ला भित्र्याई नागरिकको आयआर्जनमा वृद्धि गर्न, छिमेकी जिल्ला र छिमेकी स्थानीय तहमा पर्यटन प्रवर्द्धनमा सघाउ पुर्याई ग्रामीण पर्यटनमा टेवा पुर्याउने उद्देश्यका साथ पर्यटकीय क्षेत्रको पूर्वाधार निर्माण गरिएको नेचासल्यान गाउँपालिकाका अध्यक्ष धनजन राईले जानकारी दिए।

गाउँपालिकाको ८० लाख रुपैयाँ लागतमा साहसिक खेल जिपलाइन, साइक्लिङ, स्वीमिङ, क्लाम्बिङ र भ्यूप्वाइन्ट गरी पाँच प्रकारका मनोरञ्जनस्थल निर्माण गरिएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष बिना राईले बताइन्। योजना निर्माणका लागि कालिका निर्माण सेवासँग गाउँपालिकाले २०८२ साउन ११ गते सम्झौता गरेको नेचासल्यान गाउँपालिका पूर्वाधार विकास शाखाका इन्जिनियर सुजन शर्माले जानकारी दिए।

गाउँपालिका अध्यक्ष राईले उद्घाटन गरेको जिपलाइनमा वैशाख १ गते नयाँ वर्षको दिन परीक्षणका लागि सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। सो दिन एक सय जना बढीले साहसिक खेल जिपलाइन खेलेर मनोरञ्जन लिएका थिए। नेचासल्यान गाउँपालिका–१ गौरीटाप र सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका–८ पत्तालेको सिमानामा पर्ने गौरीटापमा निर्माण गरी वैशाख १ गतेदेखि सञ्चालनमा आएको जिपलाइनलाई नियमित रूपमा सञ्चालन गर्न ठेक्का आह्वान गरी आधिकारिक संस्थालाई जिम्मा दिने गाउँपालिकाले जनाएको छ।

फाइल तस्वीर। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको सचिवालयका अनुसार आज मन्त्रिपरिषद्को बैठक प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा सञ्चालनमा छ। सरकारले प्रवक्ता व्यस्त रहेका कारण बैठकबाट निर्णयहरू मन्त्री प्रतिभा रावलले सार्वजनिक गर्ने सचिवालयले जनाएको छ। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको हलमा बैठक आयोजना गरिएको छ र उपस्थित हुन सचिवालयले आग्रह गरेको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं। मन्त्रिपरिषद्को बैठक नियमित रूपमा हुँदै आएको छ। सरकारले प्रवक्ता व्यस्त रहेका कारण आजको बैठकका महत्वपूर्ण निर्णयहरू संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन, भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री प्रतिभा रावलले जानकारी गराउने प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जानकारी दिएको छ। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको हलमा उपस्थित हुन प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले आग्रह गरेको छ।

काठमाडौंको कपन क्षेत्रबाट गत चैत ३० गते दिउँसो साढे तीन बजेदेखि युवराज कार्की नामका बालक सम्पर्कविहीन भएका छन्। उनका बुवा सन्तोष कार्कीले प्रहरी प्रभाग कपनमा छोराको खोजतलासका लागि निवेदन दिएका छन्। प्रहरीले बालकलाई अन्तिम पटक महांकाल ओरालोमा देखिएको उल्लेख गर्दै फेला पार्न नजिकैको प्रहरी चौकी वा दिइएका नम्बरमा सम्पर्क गर्न अनुरोध गरेको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

काठमाडौंको कपन (मुस्कानचोक) क्षेत्रबाट एक बालक बेपत्ता भएका छन्। उनी गत चैत ३० गते दिउँसो साढे तीन बजेदेखि सम्पर्कविहीन भएको उनका परिवारले बताएका छन्। युवराज कार्की नाम गरेका करिब ५ फिट उचाइ, कालो कपाल र कालो टी-शर्ट लगाएका ती बालक सम्पर्कविहीन भएका छन्।

उनका बुवा सन्तोष कार्कीले प्रहरी प्रभाग कपनमा छोराको खोजका लागि निवेदन दिएका छन्। मातहतका प्रहरी कार्यालयहरूमा खोजी गराउन सर्कुलर पनि गरिएको कपन प्रहरी प्रभागले जनाएको छ। परिवारका अनुसार, बालक कक्षा ८ मा अध्ययनरत थिए। उनलाई अन्तिम पटक महांकाल ओरालो क्षेत्रमा देखिएको प्रहरी जनाएको छ।

उक्त बालकलाई फेला पार्नेले नजिकैको प्रहरी चौकी वा ९८४९११५५२२, ९८५१२४५५२२, ९८४९०६९५५५ मा सम्पर्क गर्न अनुरोध गरिएको छ।

काठमाडौं। मथुरा थापाको ‘कोमल अभिभावकत्व’ पुस्तक सार्वजनिक भएको छ। यो पुस्तकले महिलाको गर्भावस्थादेखि १८ वर्षसम्म बालबालिकालाई हुर्काउने सबै प्रक्रिया, जसमा आमाबाबुले अपनाउनुपर्ने व्यवहार, सोच र सीपलाई केन्द्रित गरेर प्रस्तुत गरेको छ। शिक्षा क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढी समय सक्रिय रहँदै आएकी लेखिका मथुरा थापाको यो पुस्तकमा अभिभावकत्वलाई मात्र जिम्मेवारी होइन, संवेदनशील कला तथा दीर्घकालीन सामाजिक लगानीका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। ७४ अध्यायमा विभाजित यस कृतिमा नानीको बानी विकासदेखि असल अभिभावक मार्फत असल समाज निर्माणसम्मका विषयहरू सरल र व्यावहारिक तरिकाले प्रस्तुत गरिएको छ।

बालमनोविज्ञानमा आधारित सुझावहरू, उमेरअनुसारका विकासका चरणहरू, खेलकुद, आहार, व्यवहार तथा सिकाइका तरिका सन्तुलित रूपमा समेटिएका छन्। यसले अभिभावकलाई केवल जानकारी मात्र होइन, व्यवहारमा पनि लागू गर्न सकिने मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ। पुस्तकका प्राध्यापक डा. विदुर चालिसेले यसलाई नेपाली समाजका अभिभावक, गृहिणी, सामाजिक अभियन्ता तथा बाल पालन गर्ने सबैका लागि दिशानिर्देशक कृति भनेका छन्। उनका अनुसार बालबालिकाको समुचित विकासका लागि खेलौनाको छनोट, पोषणयुक्त आहार, प्राथमिक पाँच वर्षको महत्त्व, उमेरअनुसार खेलकुद र व्यवहार व्यवस्थापनजस्ता पक्षमा पुस्तकले विशेष जोड दिएको छ।

लेखिकाले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेकी छन्, बालबालिका जन्मँदै असल वा खराब हुँदैनन्। उनीहरूको व्यक्तित्व निर्माणमा अभिभावक, शिक्षक र समाजको व्यवहार, वातावरण र संस्कार निर्णायक भूमिका खेल्छ। अभिभावकको बोली, व्यवहार र जीवनशैलीबाट बालबालिका सबैभन्दा छिटो प्रभावित हुने भएकाले सचेत अभिभावकत्व अत्यावश्यक हुन्छ। २१ वर्षको शिक्षण अनुभवका आधारमा लेखिकाले विभिन्न स्वभाव र पृष्ठभूमिका बालबालिका तथा अभिभावकसँगको अन्तरक्रियाबाट प्राप्त ज्ञानलाई पुस्तकमा समेटेकी छन्।

समाचार सारांश अनुसार, बन्दीपुरले प्राचीन व्यापारिक नाकाबाट पर्यटकीय गन्तव्यमा रूपान्तरण हुँदै वैशाख १८ र १९ गते गाउँ पर्यटन मेला आयोजना गर्न लागेको छ। नेपाल पर्यटन बोर्ड, गण्डकी प्रदेश कार्यालय र बन्दीपुर गाउँपालिकाले संयुक्त रूपमा पहिलो प्रदेशस्तरीय गाउँ पर्यटन मेला आयोजना गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। बन्दीपुरमा २०८५ मा ६ लाख २५ हजार पर्यटक भित्रिएका थिए भने २०८६ मा ७ लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखिएको छ। ८ वैशाख, गण्डकी। प्राचीन समयमा व्यापारिक नाकाका रूपमा परिचित बन्दीपुर अहिले पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा विकास भइरहेको छ।

बन्दीपुर विगतमा मोटरबाटोको सुविधा नभएकाले पश्चिम पहाडका तनहुँ, कास्की, लमजुङ, गोरखा र मनाङबाट सामान ल्याएर बिक्री गर्ने प्रमुख व्यापारिक नाकाको रूपमा स्थापित थियो। तनहुँको सदरमुकाम समेत रहेको यस स्थानबाट २०२५ सालमा दमौलीमा सदरमुकाम सारिएसँगै यसको व्यापारिक नाकाको पहिचान परिवर्तन भई पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा परिणत भएको हो। यहाँको सांस्कृतिक सम्पदा र प्राकृतिक सौन्दर्यले पर्यटकीय महत्त्व झन बढाएको छ।

बन्दीपुरको भूदृश्यले तत्कालीन राजा महेन्द्रलाई पनि आकर्षित गरेको थियो। उनले त्यतिबेला नै बन्दीपुरलाई ‘पहाडकी रानी’ उपमा दिएका थिए। यहाँ रहेका प्राचीन शैलीका घरहरू र वरपरका रमणीय दृश्यहरू, खड्गदेवी माई, टुँडिखेल आदिले बन्दीपुरको आकर्षण बढाएका छन्। मर्स्याङ्दी नदी तरेर बन्दीपुर जाने उकालो बाटोलाई लिएर मबिबि शाहको लेखन र तारादेवीद्वारा गाइएको ‘बन्दीपुरे उकाली लामो, मर्स्याङ्दी डुङ्गाले तरेर…’ गीत हालसम्म पनि चर्चित छ।

बन्दीपुरको महिमा र गरिमालाई प्रवर्द्धन गर्न पछिल्लो समय विभिन्न पहलहरू चलिरहेको छन्। गाउँ पर्यटनको नमूना गन्तव्यजस्तै रहेको बन्दीपुरमा नेपाल पर्यटन बोर्ड, गण्डकी प्रदेश कार्यालय र बन्दीपुर गाउँपालिकाको संयुक्त आयोजना तथा गाउँ पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च नेपाल (भिटोफ) गण्डकीको सहआयोजनामा यही वैशाख १८ र १९ गते गाउँ पर्यटन मेला आयोजना गर्न लागिएको छ। यो बन्दीपुरमा पहिलोपटक हुने प्रदेशस्तरीय ‘गाउँ पर्यटन मेला २०८३’ हो, जसको जानकारी नेपाल पर्यटन बोर्ड गण्डकी प्रदेशका प्रमुख मणिराज लामिछानेले दिएका छन्।

बन्दीपुर गाउँपालिकाले ‘बन्दीपुर गाउँ पर्यटन भ्रमण वर्ष’ घोषणा गरेको सन्दर्भमा पनि मेलाको आयोजना गरिएको हो। ‘मेलाको मुख्य उद्देश्य गाउँका साना पर्यटन व्यवसायी र सामुदायिक घरवास (होमस्टे) लाई सिधै शहरी बजार र ठूला एजेन्सीहरूसँग जोड्ने प्लेटफर्मको रूपमा विकास गर्नु हो’, उनले भने, ‘मेलामार्फत होमस्टे र त्यहाँबाट प्रदान गरिने सेवालाई बजारसँग जोड्ने, गाउँ पर्यटनमा निजी तथा सरकारी लगानी अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।’

मेलामा प्रदेशका ११ जिल्लाबाट प्रतिनिधित्व गराउने पहल भइरहेको छ। पर्यटन लक्षित कार्यक्रमहरु पोखरामा मात्रै नसिमेर प्रदेशका अन्य स्थानमा पनि पु-याउने योजना रहेको उनले बताए। मेलामा बन्दीपुरको पर्यटन विषयमा सामूहिक छलफल गरिनेछ भनी बन्दीपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष सुरेन्द्रबहादुर थापाले जानकारी दिए। ‘गाउँ पर्यटनबाट समृद्धि यात्रा, विभिन्न जातजातिको सांस्कृतिक प्रस्तुति र प्रवर्द्धन, सामुदायिक घरवास तथा पर्यटन व्यवसायीका प्रवर्द्धनात्मक कक्षहरू मेलामा स्थापना गरिनेछन्’, उनले भने, ‘यस क्रममा स्थानीय पर्यटन लक्षित सूचना तथा प्रचार सामग्री वितरणसँगै पर्यटकीय आकर्षणका विविध पक्षहरूलाई उजागर गरिनेछ।’

बन्दीपुर र व्यास नगरपालिकालाई जोडेर ‘होमस्टे सर्किट निर्माण’ प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ। अध्यक्ष थापाका अनुसार यस सर्किटमा बन्दीपुर–२ को मोहोरिया, रामकोट, व्यास–१४ कुलुङ, केशवटार, रुम्सी, बन्दीपुर–६ धरमपानी, व्यास–१२ कमलाबारी, बन्दीपुर–५ कोरिखा, बन्दीपुर सामुदायिक होमस्टे, धरमपानी होमस्टे, ऐतिहासिक हुस्लाङकोट गढी, कमलाबारी, कोरिखा र सामुदायिक होमस्टेलगायत स्थानहरू समेटिएका छन्।

बन्दीपुरको पर्यटन क्षेत्रमा ८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको लगानी रहेको बताउँदै अध्यक्ष थापाले भ्रमण वर्ष २०८५ मा यहाँ स्वदेशी तथा विदेशी गरी ६ लाख २५ हजार पर्यटक आएको जानकारी दिए। यस वर्ष ग्रामीण पर्यटन बन्दीपुर भ्रमण वर्ष २०८६ मा ७ लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखिएको छ। रामकोट, धरमपानी र कोरिखा होमस्टेहरूलाई नमूना पर्यटकीय गाउँका रूपमा विकास गर्ने तयारी रहेको अध्यक्ष थापाले बताए।

बन्दीपुर क्षेत्रमा मात्र सातवटा व्यावसायिक घरवास सञ्चालनमा छन्। मेलासँगै यहाँको अर्गानिक खाना, रैथाने अन्नबाली, परम्परागत कला-संस्कृति समेत प्रवर्द्धन र संरक्षण हुनेछ भन्ने स्थानीयवासीको विश्वास छ। मेलामार्फत समग्र गण्डकी प्रदेशको गाउँ पर्यटन प्रवर्द्धन तथा विकासको लक्ष्य राखिएको छ भनी गाउँ पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च (भिटोफ) गण्डकी प्रदेशका अध्यक्ष शोभा सापकोटाले जानकारी गराइन्। गण्डकी प्रदेशमा ५० भन्दा बढी होमस्टे सञ्चालनमा छन्। यस्ता कार्यक्रममार्फत होमस्टेहरूबीच पर्यटन साझेदारीमा लाभ पुग्ने विश्वास लिइएको छ।

‘कार्यक्रममार्फत होमस्टेहरूबीच अनुभव आदानप्रदान तथा व्यवसायिक साझेदारीमा पनि महत्त्वपूर्ण सहयोग पुग्ने आशा गरिन्छ’, उनले भनिन्, ‘सरकारले हप्तामा दुई दिन बिदा दिने व्यवस्था गरेकाले गाउँ पर्यटनमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा छ।’ गाउँ पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च (भिटोफ) गण्डकी प्रदेशले लामो समयदेखि यहाँका सम्भावना युक्त घरवासहरूको प्रवर्द्धन गरिरहेको छ भनी भिटोफ गण्डकीका संस्थापक अध्यक्ष तथा पोखरा पर्यटन परिषद्का अध्यक्ष तारानाथ पहारीले बताए। गण्डकी प्रदेशका हरेक गाउँलाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाएर विकास गर्न आवश्यक रहेको उनले औँल्याए।

श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्कराज राईले स्वयंका लागि स्वकीय सचिव नलिने घोषणा गरेका छन्। राईले अन्य सांसदहरूलाई पनि स्वकीय सचिव नलिन सुझाव दिएका छन्। उनले विश्वास व्यक्त गर्दै भनेका छन् कि अन्य सांसदहरूले पनि स्वकीय सचिवको सुविधा नलिने निर्णय गर्नेछन्। ८ वैशाख, काठमाडौं।

मंगलबार सिंहदरबारमा सञ्चारकर्मीसँग कुराकानी गर्दै राईले भने, ‘म चाहिँ स्वकीय सचिव लिन्नँ। मैले घोषणा गरें, म चाहिँ लिन्नँ। मैले नलिनू भनेर भनेको छु।’ उनले यस निर्णयले सांसदहरूको कार्यशैलीमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास व्यक्त गरे।