Skip to main content

लेखक: space4knews

नेपालमा इन्धन र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि

पश्चिम एसियामा उत्पन्न भूराजनीतिक तनावले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्दा नेपालमा इन्धन र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि आएको छ। नेपाल आयल निगमले चैत १ देखि वैशाख २ सम्म पटक–पटक इन्धन मूल्य समायोजन गरी पेट्रोलको मूल्य ६२ रुपैयाँ र डिजेलको मूल्य ९५ रुपैयाँले वृद्धि गरेको छ। काठमाडौँ उपत्यकामा सार्वजनिक यातायात भाडा २५.९६ प्रतिशतले बढेर न्यूनतम २५ रुपैयाँ पुगेको छ भने तरकारी, फलफूल र खानेपानीको मूल्य पनि महँगिएको छ।

पश्चिम एसिया (मध्यपूर्व) मा उत्पन्न भूराजनीतिक तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिसँगै नेपालको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ। इन्धन मूल्य वृद्धिसँगै दैनिक उपभोग्य खाद्यान्न, तरकारी, खानेपानी, फलफूलदेखि यातायात भाडासम्म मूल्यमा वृद्धि आएको छ, जसले सामान्य उपभोक्ताको भान्साको बजेटलाई प्रतिकूल प्रभाव पुर्‍याएको छ। नेपाल आयल निगमले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था अनुसार पटक–पटक इन्धन मूल्य समायोजन गरेको छ।

इन्धन मूल्य वृद्धिसँगै ढुवानी लागतमा पनि प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ। यातायात व्यवस्था विभागले सार्वजनिक सवारी साधनदेखि मालवाहक ट्रकसम्म भाडादर समायोजन गरेको छ। बढेको ढुवानी लागतले हरेक सामानको उत्पादन तथा वितरण खर्चमा थप भार पर्ने भएकाले उपभोक्ता मूल्यमा दबाव थपिएको हो। किसानले आफ्नो उपजको उचित मूल्य नपाउनेवित्तिकै उपभोक्ताले महँगो मूल्य तिर्नुपर्ने भएको कारण बजारमा सरकारी अनुगमनको प्रभावकारितामा पनि शंका उत्पन्न भएको छ।

नेपाल खुद्रा व्यापार संघका तथ्यांक अनुसार, गत वर्ष प्रतिकिलो १६० रुपैयाँ रहेको ताइचिन चिउराको मूल्य यस वर्ष ३० रुपैयाँ बढेर १९० रुपैयाँ पुगेको छ। खाने तेलको क्षेत्रमा, सनफ्लावर तेल गत वर्ष २५५ रुपैयाँ प्रतिलिटर रहेकोमा यस वर्ष ४० रुपैयाँले बढेर २९५ रुपैयाँ पुगेको छ भने काँचो तोरी तेल जुन गत वर्ष ३२५ रुपैयाँ प्रतिलिटर रहेको थियो, यो वर्ष ५० रुपैयाँ बढेर ३७५ रुपैयाँ पुगेको छ।

यातायात भाडामा पनि उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। चैत २८ गते २०८२ देखि लागू हुने गरी उपत्यकाभित्र सार्वजनिक यातायात भाडामा २५.९६ प्रतिशत वृद्धि गरिएको छ। यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार, यो वृद्धि सहरी क्षेत्रमा मात्र नभई लामो दूरी र ढुवानीका साधनमा पनि लागू गरिएको छ।

समस्याग्रस्त सहकारीका ऋण तिर्न १५ दिने सूचना जारी, नतिर्नेहरुको सम्पत्ति लिलाम हुने

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयले समस्याग्रस्त सहकारीका ऋणहरू १५ दिनभित्र चुक्ता गर्न सूचना जारी गरेको छ। सूचनामा ऋण चुक्ता नगरेमा ऋणी र जमानीको सम्पत्ति रोक्का र धितो लिलाम गरिने उल्लेख गरिएको छ। सरकारले समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिलाई पूर्णता दिएको र बचत फिर्ताका लागि प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयले समस्याग्रस्त सहकारीहरूका ऋणहरूलाई १५ दिनभित्र चुक्ता गर्न सूचना जारी गरेको छ। समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले पूर्णता पाएसँगै मङ्गलवार सूचना जारी गर्दै सहकारीबाट ऋण लिएका सञ्चालक, ऋणी सदस्य, व्यवस्थापक, कर्मचारीहरू, जमानीहरूका नाममा १५ दिने सूचना जारी गरेको हो। ऋण चुक्ता नगरेमा ऋणी तथा जमानीको समेत सम्पत्ति रोक्कादेखि धितो लिलामसम्म हुने बताइएको छ।

सूचनामा भनिएको छ, “नेपाल सरकार (भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय)बाट सहकारी ऐन, २०७४ को दफा १०४ बमोजिम समस्याग्रस्त घोषणा भई सम्पत्ति व्यवस्थापन तथा दायित्व भुक्तानीका लागि यस समितिको मातहतमा आएका तपसिलबमोजिमका सहकारी संस्थाका सञ्चालक, ऋणी सदस्य, व्यवस्थापक, कर्मचारीहरू, जमानीहरूलाई कार्यालयको वेबसाइट र राष्ट्रिय स्तरको दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन, एसएमएस, फोनलगायतका माध्यमबाट पटक पटक जानकारी गराउँदा पनि हालसम्म ऋण चुक्ता गर्न बाँकी रहेका ऋणीहरूले बुझाउनुपर्ने ऋणको साँवा, व्याज तथा हर्जानासमेत नबुझाएको हुँदा यो सूचना प्रकाशन भएको मितिले १५ (पन्ध) दिनभित्र यस समितिको कार्यालय बुद्धनगर, काठमाडौँमा सम्पर्क गरी आफ्नो हरहिसाब लिई रकम बुझाउनका लागि यो सूचना प्रकाशन गरिएको छ।”

साथै १५ दिन भित्र ऋण फरफारक नगरेमा ऋणी, निजको परिवार र जमानीको नाम नामेसीसहितको विवरण सार्वजनिक गर्ने तथा उनीहरूको नाममा रहेको सम्पत्ति र खाता रोक्का गर्ने जनाएको छ। साथै सार्वजनिक सेवा सुविधा समेत रोक्का गर्ने र कर्जा लिँदा राखिएको धितो लिलाम गर्ने सूचनामा उल्लेख गरिएको छ। सूचनामा थप भनिएको छ, “उल्लेखित मितिभित्र पनि ऋण फरफारक नगरेमा ऋणीहरूको नाम नामेसीसहितको विवरण सार्वजनिक गर्ने, ऋणी तथा निजका परिवार र जमानीको सम्पत्ति र खाताका साथै सार्वजनिक सेवा सुविधा रोक्काका लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनुका साथै सहकारी ऐन, २०७४ र सहकारी नियमावली, २०७५ बमोजिम कर्जा लिंदा लेखिदिएको धितो लिलाम बिक्री वा अन्य व्यवस्था गरी सहकारी संस्थाको सम्पूर्ण लेना रकम असुल उपर गरिने छ।”

आज मात्रै सरकारले समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिलाई पूर्णता दिएको छ। मङ्गलबारको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले अध्यक्षमा प्युठानका डिल्लीराज आचार्य तथा धादिङका नवराज सिम्खडा र ललितपुरका रोशनबहादुर शाक्यलाई सदस्य नियुक्त गरेको थियो। मन्त्रालयले सहकारीका बचतकर्ताहरूको रकम फिर्ताका लागि चरणबद्ध रुपमा प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ऋण असुलीसँगै बचत फिर्तालाई तीव्रता दिने मन्त्रालयको तयारी रहेको छ।

अमेरिका र इरान दुवै युद्धको तयारीमा, शान्ति वार्ता जोखिममा

इरानले इस्लामावादमा हुन लागेको शान्ति वार्ताको दोस्रो चरणबाट बाहिरिने घोषणा गरेको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स नेतृत्वको टोली वार्ताका लागि इस्लामावाद उड्न तयार छ भने इरानले वार्ताबाट पछि हटेको छ। इरानी र अमेरिकी बीचको तनावका कारण होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा विश्वव्यापी तेलको मूल्य ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावादमा हुन लागेको शान्ति वार्ताको दोस्रो चरणबाट इरान पछि हटेपछि मध्यपूर्वमा पुनः युद्धको जोखिम बढेको छ।

जारी युद्धविरामको अवधि सकिन लाग्दा वासिङ्टन र तेहरान दुवैले एकअर्कालाई कडा चेतावनी दिँदै युद्ध पुनः सुरु गर्न तयार भएको जनाएका छन्। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको नेतृत्वमा स्टिभ विट्कोफ र जेरेड कुश्नर सहितको टोली वार्ताका लागि इस्लामावाद जान लागेको बेला इरानले वार्ताबाट बाहिरिने निर्णय सुनाएको हो। गत आइतबार अमेरिकी नौसेनाले इरानी झन्डावाहक एक मालवाहक जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएपछि तेहरान क्रोधित बनेको छ। अमेरिकाले भने उक्त जहाजले आफ्नो नाकाबन्दी उल्लंघन गर्ने प्रयास गरेको भन्दै कारबाही गरिएको दाबी गरेको छ।

२८ फेब्रुअरीदेखि सुरु भएको युद्धका कारण इरानले होर्मुज स्ट्रेट बन्द गरेपछि अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा कडा नौसैनिक नाकाबन्दी लगाएको छ। राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत इरानले बिना सर्त होर्मुज स्ट्रेट खुलाउने सम्म नाकाबन्दी हट्ने छैन स्पष्ट पार्नुभएको छ। ट्रम्पका अनुसार यो नाकाबन्दीले इरानलाई दैनिक ५० करोड डलर घाटा पुर्‍याउँदै आएको छ, जुन उनको अर्थतन्त्रका लागि असह्य अवस्थाको संकेत हो।

इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले ट्रम्पले धम्की र घेराबन्दीमार्फत इरानलाई आत्मसमर्पण गराउन खोजेको आरोप लगाएका छन्। उनले धम्कीको छायामा इरानले कुनै पनि वार्ता नगर्ने र विगत दुई हप्तादेखि रणभूमिमा नयाँ रणनीतिसहित तयार रहेको बताएका छन्। त्यस्तै, इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले आफ्नो अनुमति बिना होर्मुज स्ट्रेटबाट प्रवेश गर्ने जहाजलाई निशाना बनाउने चेतावनी गरेको छ। यो तनावको प्रत्यक्ष असर विश्वव्यापी तेल र ग्यास बजारमा देखिएको छ।

विश्वका झण्डै २० प्रतिशत तेल र मल आपूर्ति गर्ने यो जलमार्ग अवरुद्ध हुँदा फेब्रुअरीको तुलनामा इन्धनको मूल्य ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। मंगलबार ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारेल ९५ डलरमा कारोबार भएको छ, जुन युद्धविरामअघि को १२० डलरको तुलनामा केही कम भएपनि सामान्य अवस्था भन्दा धेरै उच्च हो। कूटनीतिक प्रयासहरू असफल हुँदै गएपछि मध्यपूर्वमा थप ठूलो सैन्य मुठभेड हुने जोखिम बढेको छ।

कुशल भुर्तेलको अर्धशत्को मद्दतले नेपालले टी–२० शृंखलामा बराबरी बनायो

यससँगै दुई खेलको टी–२०आई शृंखला एक–एकको बराबरीमा टुंगिएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं। यूएईसँगको दोश्रो टी–२०आई खेलमा नेपाल ८ विकेटले विजयी भएको छ। त्रिवि क्रिकेट मैदानमा यूएईले दिएको १२९ रनको लक्ष्य नेपालले १५ ओभर ५ बलमा २ विकेट गुमाएर पूरा गर्‍यो। यससँगै दुई खेलको टी–२०आई शृंखला बराबरीमा टुंगिएको छ। यसअघि सोमबार भएको पहिलो खेलमा यूएईले नेपाललाई ६ विकेटले पराजित गरेको थियो। नेपालका लागि ओपनर कुशल भुर्तेलले उत्कृष्ट ब्याटिङ गरे। कुशलले ५७ बलमा ८४ रन बनाएर अविजित रहे। उनले १२ चौका र २ छक्का प्रहार गरेका थिए। कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले १७ बलमा २३ रन बनाएर अविजित रहे। ओपनर कुशल मल्ल १९ बलमा र सन्तोष यादव १ रन जोडेर आउट भए।

बलिङमा यूएईका मोहम्मद अरफान र निलंश केसवानीले एक–एक विकेट लिए। त्यसअघि टस हराएपछि ब्याटिङ गर्न पुगेको यूएईले निर्धारित २० ओवरमा ८ विकेट गुमाउँदै १२८ रन तयार पारेको थियो। यूएईका अक्षदीप नाथले अर्धशतक प्रहार गरेका थिए। ४८ रन पूरा हुँदा ६ विकेट गुमाएर संकटमा पुगेको यूएई ब्याटिङलाई अक्षदीप र मोहम्मद अरफानको साझेदारीले उकासेको थियो। नाथ र अरफानले सातौं विकेटका लागि ६४ रनको साझेदारी गरेका थिए। नाथ ५३ रनमा अविजित रहँदा अरफान ३२ रनमा आउट भए। कप्तान मोहम्मद वासिम ०, अदीब उसमानी ३०, अलीशान शराफू १, हरप्रीत सिंह भाटिया १, शोएब खान ०, निलंश केसवानी ० र तनभीर पनि ० रनमा आउट भएका थिए। बलिङमा नेपालका सन्दीप लामिछानेले ३, हेमन्त धामीले २, नन्दन यादव र शाहव आलमले एक–एक विकेट लिए।

बक्सिङको विवादका विषयमा छानविन गर्न राखेपले बनायो छानविन उपसमिति

राष्ट्रिय खेलकुद परिषदले बक्सिङ विवादका लागि छानबिन उपसमिति गठन गर्‍यो

राष्ट्रिय खेलकुद परिषदले बक्सिङ क्षेत्रमा देखिएका विवाद समाधान गर्न भोजानन्द राईको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन उपसमिति गठन गरेको छ। उपसमितिले बक्सिङ महासंघका पदाधिकारीमाथि परेको उजुरी र निवेदनको छानबिन गरी सात दिनभित्र प्रतिवेदन पेश गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ। छानबिन उपसमितिले नियम, कानून र संघको विधानको आधारमा अध्ययन गरी आवश्यक कागजात र सरोकारवाला पक्षसँग समन्वय गर्ने व्यवस्था राखिएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप) ले नेपालको बक्सिङ महासंघदेखि बक्सिङ क्षेत्रमा देखिएका विभिन्न विवाद र समस्याको समाधान गर्न छानबिन उपसमिति गठन गरेको हो। राखेपको कार्यकारी समितिको मंगलबार बसेको बैठकले राखेप प्रशासन विभाग प्रमुख भोजानन्द राईको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन उपसमितिको गठन गरेको हो। यस उपसमितिका बाँकी दुई सदस्यमा राखेप कानुन शाखा प्रमुख नारायणराज अर्याल र राखेप खेलकुद विकास विभागका प्रशासनिक अधिकृत सानुराज केसी रहेका छन्।

बक्सिङ सम्बन्धी विभिन्न विवादका उजुरी र निवेदनहरूको अध्ययन, सरोकारवाला पक्षहरूसँग छलफल र आवश्यक छानबिन गरी उपयुक्त सुझाव सहितको प्रतिवेदन सात कार्यदिनभित्र पेश गर्न समयसीमा दिइएको छ। “नेपाल बक्सिङ महासंघका पदाधिकारीमाथि महासंघका सचिव पुष्करराज पन्तलाई नियम विपरीत बर्खास्त गरी परिषद्का यसअघिका नेतृत्वलाई अनियमितता ढाकछोप गर्न सवारी साधन खरिद गरी उपलब्ध गराएको भनी परेको उजुरी, छानबिन गरी दोषीमाथि कारवाही गर्नुपर्ने माग गरेर पुष्करराज पन्तले २०८२ पुस ८ गते पेश गरेको निवेदन, नेपाल बक्सिङ महासंघका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष किरण बहादुर श्रेष्ठ लगायतका पदाधिकारीहरुले राष्ट्रिय स्वाभिमानमा आँच पुर्‍याउने कार्य गरेको सम्बन्धमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा परेको उजुरी र राखेपको बक्सिङ मुख्य प्रशिक्षक प्रकाश थापा मगरले आफूलाई सहायक प्रशिक्षक दीपक महर्जनले खेलाडीहरूका अगाडि अभद्र व्यवहार गरी अपशब्द प्रयोग गरेको सम्बन्धमा परिषदमा दुई पटक कारवाहीका लागि निवेदन समेत पेश गरेको विषयमा के के भएको हो? भन्ने विषयमा छानबिन गरी प्रतिवेदन तयार गर्न छानबिन उपसमितिलाई जिम्मेवारी दिइएको छ,” राखेपले जनाएको छ।

उक्त समितिलाई उजुरीसँग सम्बन्धित आवश्यक कागजात अध्ययन गर्ने, उजुरी सम्बन्धी सरोकारवाला पक्षहरूसँग समन्वय गरी प्रतिवेदन तयार गर्ने, विवरण तयार गर्दा प्रचलित नियम, कानून र संघको विधानको आधारमा तयार गर्ने, तोकिएको समयभित्र छानबिन प्रतिवेदन पेश गर्ने र उपसमितिले आफ्नो बैठकको कार्यविधि आफैं निर्धारण गर्न सक्ने गरी छानबिनको कार्यक्षेत्र तोकिएको छ।

‘नेपालका कम्युनिस्टमा वामपन्थी चरित्र नै छैन’

नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरू निर्वाचनपछि स-साना भएका छन् र पार्टीको पुनर्गठन, नेतृत्वको समीक्षा र परिवर्तनका विषयमा व्यापक छलफल भइरहेको छ। डा. खगेन्द्र प्रसाईंले कम्युनिस्टहरूले चुनाव हार्नुलाई समाजवादी अभियानको मरणासन्न अवस्था होइन भनेर बताउनुभएको छ। उहाँले कम्युनिस्ट पार्टीहरूमा व्यक्तिगत लाभ र नवउदारवादी प्रवृत्तिका कारण आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर भएको उल्लेख गर्नुभयो।

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनपछि नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरू अत्यन्तै स-साना भएका छन्। हाल उनीहरूबीच पार्टी पुनर्गठन, नेतृत्व समीक्षा र परिवर्तनका विषयमा गहिरो छलफल भईरहेको छ। कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना ७७ औं वर्षको सन्दर्भमा एकताको विषय पनि बाहिर आउने क्रम छ। यसै सन्दर्भमा डा. खगेन्द्र प्रसाईंले भन्नुभयो, “पछिल्लो १०–१५ वर्षदेखि नेपालका मुख्य भनिएका कम्युनिस्ट पार्टीहरूले साँच्चिकै समाजवादी अभियान वा आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका थिएनन्।”

उहाँले अगाडि भन्नुभयो, “पछिल्लो निर्वाचनबाट नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरू निकै स-साना भएका छन्।” उहाँले कम्युनिस्ट पार्टीहरूको संसदीय स्थिति र वामपन्थी आन्दोलनको अवस्था प्रति चासो व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले भनिरहनुभयो, “हाम्रो संविधानमै ‘समाजवाद’ लेखिएको छ र चुनाव जित्ने-हार्ने सबै दलका दस्तावेजमा समाजवादको उल्लेख छ।”

डा. प्रसाईंले भने, “पुँजीवाद र नवउदारवादले व्यक्तिलाई केन्द्रमा राख्छ र समूह वा समाजलाई गौण मान्छ।” उहाँले कम्युनिस्ट पार्टीहरूको कार्यशैलीमा देखिने मुख्य समस्या र कमजोरीहरूका बारेमा पनि चर्चा गर्नुभयो। उहाँले थप्नुभयो, “पार्टी एकीकरण किन हुन्छ वा फेरि किन फुट्छ? यसको मूलमा व्यक्तिगत लाभ नै हुन्छ।”

रवि लामिछानेविरुद्धको रिट निवेदन सर्वोच्च अदालतले दर्ता गर्न अस्वीकार गर्यो

सर्वोच्च अदालतले रवि लामिछानेविरुद्ध पेस गरिएको रिट निवेदन दर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ। अदालत प्रशासनले आयुष बडालले पेस गरेको निवेदनमाथि दरपीठ आदेश जारी गरेको हो। बडालले अदालत प्रशासनको आदेशविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा पुनः निवेदन दिन पाउनेछन्। ८ वैशाख, काठमाडौं।

सर्वोच्च अदालतले रवि लामिछानेविरुद्ध पेस गरिएको रिट निवेदन दर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ। सर्वोच्च अदालत प्रशासनले आयुष बडालले पेस गरेको निवेदनमाथि दरपीठ (दर्ता गर्न अस्वीकार गर्ने आदेश) गरेको हो। यो आदेशसँगै बडालको निवेदन अस्वीकृत भएको छ। तर, उनले अदालत प्रशासनको यो आदेशविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमै फेरि अर्को निवेदन दिन पाउँछन्। सर्वोच्च अदालतको एक न्यायधीशको एकल इजलासले त्यो निवेदनको सुनुवाइ गरी दरपीठ आदेश बदर गरेमा अदालत प्रशासनले निवेदन दर्ता गर्नुपर्छ। सम्पत्ती शुद्धीकरणको आरोप खेपिरहेका रास्वपा सभापति रवि लामिछानेलाई सांसदको हैसियतले कामकारबाही गर्न रोक लगाउनुपर्ने माग राखी बडालले सर्वोच्चमा रिट निवेदन पेस गरेका थिए।

क्यालिफोर्नियाली माहुरीहरूमा ‘वरोआ माइट्स’ विरुद्धको प्राकृतिक प्रतिरोध क्षमता विकास

दक्षिण क्यालिफोर्नियामा एउटा हाइब्रिड माहुरीले ‘वरोआ माइट्स’ सँग प्राकृतिक रूपमा लड्ने क्षमता विकास गरेको छ। सन् २०१९ देखि २०२२ सम्मको अध्ययन अनुसार, यी हाइब्रिड माहुरीमा व्यावसायिक माहुरीहरूको तुलनामा ६८ प्रतिशत कम परजीवी भेटिएका छन्। उनीहरूको लार्भा चरणमा ‘वरोआ’ परजीवीको आक्रमण कम हुन्छ र रासायनिक उपचारको आवश्यकता पाँच गुणा कम देखिएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

विश्वका माहुरीपालकहरू घातक परजीवीका कारण धेरै संख्यामा माहुरीका घारहरू गुमाइरहेकै बेला दक्षिण क्यालिफोर्नियामा एउटा विशेष हाइब्रिड माहुरीले नयाँ आशा दिएको छ। युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, रिभरसाइडका वैज्ञानिकहरूका अनुसार, यो माहुरीले माहुरी जगतकै सबैभन्दा खतरनाक शत्रु मानिएको ‘वरोआ माइट्स’ विरुद्ध प्राकृतिक रूपमा लड्ने क्षमता विकास गरेको छ। सन् २०२५ मा मात्र अमेरिकाभरि करिब ६२ प्रतिशत व्यावसायिक माहुरीका घारहरू नष्ट भएका थिए।

अनुसन्धानको निष्कर्ष: ६८ प्रतिशत कम परजीवी ‘साइन्टिफिक रिपोर्ट्स’ पत्रिकामा प्रकाशित यस अध्ययन अन्तर्गत वैज्ञानिकहरूले सन् २०१९ देखि २०२२ सम्म २३६ वटा माहुरीका घारहरूको सूक्ष्म अध्ययन गरेका थिए। अनुसन्धानले देखाएको छ कि क्यालिफोर्नियाका यी हाइब्रिड माहुरीहरूमा व्यावसायिक माहुरीहरूको तुलनामा औसतन ६८ प्रतिशत कम परजीवीहरू भेटिएका छन्। साथै, यी माहुरीहरूमा रासायनिक उपचारको आवश्यकता पनि पाँच गुणा कम देखिएको छ।

मुख्य अनुसन्धानकर्ता जेनेसिस चोङ-इचावेजका अनुसार, यी माहुरीहरू व्यावसायिक प्रजनन कार्यक्रमबाट नभई जंगली र विभिन्न वंशका माहुरीहरूको प्राकृतिक संमिश्रणबाट विकास भएका हुन्। यसमा अफ्रिकी, पूर्वी युरोपेली, मध्यपूर्वी र पश्चिमी युरोपेली माहुरीका गुणहरू मिसिएका छन्। बच्चा अवस्थादेखि देखिएको प्रतिरोध क्षमता यस खोजको सबैभन्दा आश्चर्यजनक पक्ष हो। प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणले देखाएको छ कि ‘वरोआ’ परजीवीहरू यी हाइब्रिड माहुरीका लार्भाहरूप्रति कम आकर्षित हुन्छन्।

भविष्यका अवसरहरू: परागणका लागि माहुरीहरूको भूमिका विश्वभरका कृषि उत्पादनका लागि अत्यन्त आवश्यक छ र यसको आर्थिक मूल्य अर्बौं डलरमा छ। यस्तो अवस्थामा, यो प्राकृतिक प्रतिरोध क्षमताको पहिचानले विश्वभरका माहुरी पालन व्यवसाय र खाद्य सुरक्षामा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्छ। इन्टोमोलोजीका प्रोफेसर बोरिस बेरका अनुसार, आगामी चुनौती यी माहुरीहरूको विशिष्ट आनुवंशिक गुणहरू पहिचान गरी तिनीहरूलाई अन्य प्रजातिमा पनि फैलाउने र रासायनिक विषादीहरूको प्रयोगमा निर्भरता घटाउने छ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले एन्फासम्बन्धि छानबिनका लागि समिति गठन गर्‍यो

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले अखिल नेपाल फुटबल संघको आर्थिक विषयमा छानबिन गर्न तीन सदस्यीय उपसमिति गठन गरेको छ। उपसमितिको संयोजक राखेपका कार्यकारी सदस्य कमल भट्टराई हुनुहुन्छ र समितिलाई सात दिनभित्र प्रतिवेदन बुझाउने समयसीमा तोकिएको छ। एन्फाको अर्ली इलेक्सन विवादपछि राखेपले एन्फालाई तीन महिनाका लागि निलम्बन गरेको थियो। छानबिन उपसमितिले निष्पक्ष प्रतिवेदन तयार गर्नेछ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)को आर्थिक विषयमा छानबिन गर्न राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप)ले मंगलबार छानबिन समिति गठन गरेको छ। मंगलबार बसेको राखेपको कार्यकारी समितिको बैठकले राखेपका कार्यकारी सदस्य कमल भट्टराईको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन उपसमिति गठन गरेको छ। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको पत्रका आधारमा युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको वैशाख ७ गते सोमबारको पत्र अनुसार राय पेश गर्न छानबिन उपसमिति गठन गरिएको राखेप सदस्यसचिव रामचरित्र मेहताले जानकारी दिनुभयो।

छानबिन समितिमा राखेपका लेखा अधिकृत टंकनाथ कँडेल र आपूर्ति तथा भण्डार शाखाका गोपीकृष्ण निरौला सदस्य रहेका छन्। समितिलाई सात दिनभित्र छानबिन गरेर प्रतिवेदन बुझाउने समयसीमा तोकिएको छ। एन्फाको आर्थिक नियमावली, कार्यविधि र विधान विपरित खरिद प्रक्रिया पारदर्शी नभएको र अनियमितता भएको भन्दै एन्फाविरुद्ध अख्तियारमा उजुरी परेको थियो।

छानबिन उपसमितिले उजुरीसँग सम्बन्धित आवश्यक कागजात अध्ययन गर्ने, उजुरीबारे सरोकारवाला पक्षहरूसँग समन्वय गरी प्रतिवेदन तयार गर्ने, विवरण तयार गर्दा प्रचलित नियम, कानुन र संघको विधानको आधारमा तयार गर्ने, तोकिएको समय भित्र छानबिन प्रतिवेदन पेश गर्ने तथा आफैंले बैठकको कार्यविधि निर्धारण गर्न सक्ने जिम्मेवारी पाएको छ। पछिल्लो समय राखेप र एन्फाबीच एन्फाको अर्ली इलेक्सन विषयमा विवाद हुँदा हाल नेपाली फुटबल नै संकटतर्फ धकेलिएको छ। एन्फाले राष्ट्रिय खेलकुद विकास ऐन विपरित अर्ली इलेक्सन गर्न खोजेपछि राखेपले चैत ११ गते एन्फालाई तीन महिनाका लागि निलम्बन गरेको थियो। यस विषयमा निष्पक्ष रुपमा छानबिन गरेर प्रतिवेदन बुझाउने छानबिन उपसमितिका संयोजक कमल भट्टराईले जानकारी दिनुभएको छ।

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि विरुद्ध काठमाडौंमा प्रदर्शन

काठमाडौंमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि विरुद्ध प्रदर्शन

संयुक्त विद्यार्थी संगठनले काठमाडौंको प्रदर्शनी मार्गमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिविरुद्ध राँके जुलुससहित प्रदर्शन गरेको छ। विद्यार्थीहरूले शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री सस्मित पोखरेलको राजीनामा माग गरेका छन्। सरकारले विश्वविद्यालयहरूमा राजनीतिक हस्तक्षेप गरेको उनीहरूले आरोप लगाएका छन्। ८ वैशाख, काठमाडौं।

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धिविरुद्ध संयुक्त विद्यार्थी संगठनद्वारा काठमाडौंको प्रदर्शनी मार्गमा राँके जुलुससहित प्रदर्शन गरिएको छ। विभिन्न दलनिकट विद्यार्थी संगठनहरूले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य घटाउनुपर्ने मागसहित प्रदर्शन गरेका हुन्। उनीहरूले शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री सस्मित पोखरेलको राजीनामा समेत माग गरेका छन्।

सरकारले विश्वविद्यालयहरूमा राजनीतिक हस्तक्षेप गरेको उनीहरूको आरोप छ। उनीहरूले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि फिर्ता गर, विश्वविद्यालयमा राजनीतिक हस्तक्षेप बन्द गर, विद्यार्थी संगठन खारेज गर्न पाइँदैन लगायतका प्लेकार्ड बोकेका थिए।

कवि शर्माको ‘पोइटिक डायस्पोरा’ कविता सङ्ग्रहमाथि समीक्षा

कवियत्री अनुशा शर्मा सुवेदीद्वारा लिखित कविताकृति ‘पोइटिक डायस्पोरा’ माथि ललितपुर हात्तिवनमा समीक्षा गरिएको छ। प्राध्यापक अरुण गुप्तोले कविताका शब्दहरू चिन्तनशील र लेखकको शब्द खेलाउने क्षमता सशक्त रहेको बताएका छन्। अनुशाले परिवारदेखि टाढा हुँदा अनुभव भएका भाव कवितामा समेटेकी छिन् र शिव भगवानप्रति गहिरो भक्तिभाव रहेको समेत बताएकी छिन्।

काठमाडौँ। कवियत्री अनुशा शर्मा सुवेदीद्वारा लिखित कविताकृति ‘पोइटिक डायस्पोरा’ माथि परिचर्चा गरिएको छ। ललितपुरको हात्तिवनमा आयोजित विशेष समारोहमा उक्त कृतिमाथि समीक्षा गरिएको हो। प्रमुख अतिथिसमेत रहेका प्राध्यापक अरुण गुप्तोले कविताका शब्दहरू निकै विचारशील रहेको बताएका छन्। अंग्रेजी भाषामा लेखिएका १३० वटा कविता निकै शक्तिशाली रहेको उनले बताए। उनले लेखिकाको कुनै विषयलाई समातेर शब्दसँग रमाउने क्षमता र शब्दकल्पनाशक्ति निकै बलियो रहेको उल्लेख गरे।

यस्तै कवि समीक्षक केशव सिग्देलले अनुशाका कविताहरुलाई उच्च स्तरको भने। ‘शब्द-शब्दमा गहिरा अर्थहरू मिठो कलाकृतिमा बाँधिएका छन्। जटिल शैलीले पाठकलाई बाँधेर राख्न सक्दैन। कवितामा भक्तिभाव प्रबल छ। कविताहरू पढ्दा कविका मनोस्वतन्त्रताको चिन्तन स्पष्ट झल्किन्छ,’ उनले भने। समीक्षक महेश पौडेलले अनुशाका कविताहरूमा जीवन र संसारलाई हेरिने दृष्टी रहेको बताए। उनले मेडिटेसन गर्न सक्ने सामर्थ्य कवितामा रहेको धारणा राखे।

कवि सरला केसीले पनि अनुशाका कवितामा गहिरो भाव रहेको उल्लेख गरेकी थिइन्। ‘मलाई उहाँका कविता पढ्दा कुनै शीतल छहरामै बसेजस्तो अनुभूति हुन्छ। शब्दमा शक्ति र भावमा प्रभाव छ। भावनात्मक सन्देशमा पाठकलाई बाँध्न सक्ने क्षमता कवितामा छ,’ उनले भनिन्। कवि लेखक राजीव श्रेष्ठले अनुशाका कवितामा जीवनको अनुभूति पाएको प्रतिक्रिया दिए। ‘उहाँका कविता आफ्नै जीवन अनुभवबाट निस्केका प्रतिबिम्ब जस्ता छन्। म उहाँसँग नजिकबाट काम गर्दै आएको कारण उहाँलाई चिन्दछु। उहाँ आध्यात्मिक व्यक्ति हो। शिव भक्तिमा उहाँले चरम आनन्द प्राप्त गर्नुहुन्छ। त्यसैले उहाँका कवितामा आध्यात्मिक रस पनि पाइन्छ,’ उनले भने।

आफूलाई बुझ्न सके महिलाले समाजमा कसरी सशक्त भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने भन्ने सन्देश अनुशाका कवितामा रहेको प्राध्यापक गुप्तोले बताए। उनले कविता पढ्दा अध्यात्मिक भावसँगै राष्ट्रिय चेतनाको झल्को पनि भेटिएको बताए। पत्रकार कवि तथा लेखक दीपक सापकोटाले अनुशाका केही कविता बाचन गरेका थिए। पत्रकार एवं साहित्यकार राज सरगमले सहजकर्ताको भूमिकामा रहेर अनुशासँग कृतिका बारे संवाद गरेका थिए।

त्यसक्रममा अनुशाले आफूले शब्दमा व्यक्त गर्न नसकेको कुरा कविताबाट अभिव्यक्त गरेको बताइन्। ‘मैले विविध कारणले परिवारबाट टाढा रहँदा अनुभूत भावहरू कविता मार्फत व्यक्त गरेकी छु। आफ्ना भनाइहरू कवितामार्फत् प्रस्तुत गरेको छु। यो कृति प्रकाशनमा मेरो परिवारले ठूलो साथ दिएको छ,’ उनले भनिन्। उनले आफूमा प्रकृति प्रेम र शिव भगवानप्रति उच्च भक्तिभाव रहेको जानकारी गराइन्। कार्यक्रममा लेखक तथा बालगीतकार रामबाबु सुवेदीले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए।

प्रचण्ड र गगनबीच भेटवार्ता सम्पन्न

८ वैशाख, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन कुमार थापा र नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डबीच भेटवार्ता सम्पन्न भएको छ । प्रचण्डको सचिवालयले दिएको जानकारी अनुसार, उनीहरूबीच मंगलबार दिउँसो मानभवनस्थित प्रचण्ड निवासमा भेटवार्ता भएको थियो । ‘चुनावपछिको पहिलो भेट हो । समसामयिक विषयमा छलफल भयो,’ दाहालले बताइन् । भेटवार्तामा सामान्य कुराकानी मात्रै भएको छ । ‘चुनावपछिको परिस्थितिको विश्लेषण र राजनीतिक विषयमा कुराकानी मात्रै भएको हो । कुनै निष्कर्षमा पुग्ने निश्चित छलफल भएको छैन,’ स्रोतले बताए ।

क्याटालिस्टको भित्री भागबाट अक्सिजन प्रवाह भएको नयाँ खोज

वैज्ञानिकहरूले क्याटालिस्टको सतहमात्र नभई भित्री भागबाट पनि अक्सिजनका परमाणुहरू प्रवाह भइरहेको प्रत्यक्ष रूपमा अवलोकन गरेका छन्। डालियान इन्स्टिच्युट अफ केमिकल फिजिक्सका अनुसन्धानकर्ताहरूले ‘बल्क अक्सिजन स्पिलओभर’ प्रक्रियालाई ‘इन्भायरन्मेन्टल ट्रान्समिसन इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपी’को माध्यमबाट पत्ता लगाएका छन्। यस खोजले क्याटालिस्ट अवधारणालाई तीन आयामिय बनाउँदै ऊर्जा उत्पादन र वातावरणीय शुद्धीकरणमा प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्याउनेछ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

वैज्ञानिकहरूले क्याटालिस्टको कार्यप्रणालीसम्बन्धी दशकौँदेखिको मान्यतालाई चुनौती दिँदै महत्वपूर्ण खोज गरेका छन्। डालियान इन्स्टिच्युट अफ केमिकल फिजिक्सका टोलीले पहिलोपटक अक्सिजनका परमाणुहरू क्याटालिस्टको सतहमात्र नभई यसको भित्री भाग (बल्क)बाट पनि प्रवाहित भइरहेका छन् भनी प्रत्यक्ष देखाएका छन्। ‘नेचर’ जर्नलमा प्रकाशित यो अनुसन्धानले भविष्यमा अझ बढी कारीगर र स्मार्ट क्याटालिस्टहरू उत्पादन गर्न नयाँ बाटो खोल्नेछ।

सामान्यतया रासायनिक प्रतिक्रिया तीव्र बनाउन क्याटालिस्टको बाह्य सतहमात्र सक्रिय हुने र भित्री भाग ‘बेकार’ हुने विश्वास थियो। तर, प्रोफेसर ताओ झाङ र यानकियाङ हुआङ नेतृत्वको टोलीले ‘इन्भायरन्मेन्टल ट्रान्समिसन इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपी’को प्रयोग गरेर अक्सिजनका परमाणुहरू क्याटालिस्टको भित्री तहबाट धातुको सतहसम्मको प्रवाह ट्रयाक गरेका छन्। वैज्ञानिकहरूले यस प्रक्रियालाई ‘बल्क अक्सिजन स्पिलओभर’ नाम दिएका छन्।

टाइटेनियम डाइअक्साइडको भूमिका बुझ्नको लागि टोलीले रुथेनियम (Ru) र टाइटेनियम डाइअक्साइड (TiO2) को मिश्रण प्रयोग गरेको थियो। टाइटेनियम डाइअक्साइड अक्सिजन भण्डारण र निकासको क्षमता रहेको देखियो। परीक्षण क्रममा अक्सिजनका परमाणुहरू सतहभन्दा ३ देखि ५ तह तलबाट बगेर धातुको इन्टरफेससम्म पुगेको पत्ता लागेको छ। प्रोफेसर वेई लिउका अनुसार क्याटालिस्टको इन्टरफेसले ‘एटमिक गार्ड’को रूपमा काम गर्दै अक्सिजन प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्दछ।

प्रयासको प्रभाव करिब ५० वर्षसम्म वैज्ञानिकहरूले धातु र यसको आधारभूत सामग्रीबीचको अन्तरक्रिया सतहसम्म सीमित हुने विश्वास गरेका थिए। तर, यो नयाँ खोजले क्याटालिस्टको दुई आयामिय सतह अवधारणालाई तीन आयामिय ‘सतह-इन्टरफेस-भित्री भाग’ को समन्वयमा परिणत गरेको छ। यसले विशेषगरी ऊर्जा उत्पादन, प्लास्टिक उत्पादन र वातावरणीय शुद्धीकरणमा क्याटालिस्टको प्रभावकारिता बढाउन सहयोग गर्नेछ। प्रोफेसर झाङका अनुसार अबको उद्देश्य क्याटालिस्टको भित्री भागलाई पनि प्रत्यक्षरूपमा रासायनिक प्रतिक्रियामा सहभागी गराई उत्पादन लागत कटौती र कार्यक्षमता वृद्धिलाई प्राथमिकता दिनु हो।

‘राम नाम सत्य’ बाट निर्माताले कति कमाए ? – Online Khabar

‘राम नाम सत्य’ बाट निर्माताले कति आम्दानी गरे?

फिल्म ‘राम नाम सत्य’ले २७ चैतदेखि रिलिज भएर सोमबारसम्म ३ करोड २० लाख रुपैयाँ ग्रस कलेक्सन गरेको वितरक गोविन्द शाहीले जानकारी दिए। निर्माता उपेन्द्र शाहीले अमेरिकाबाहेक विदेशी बजारबाट ७० लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको र अमेरिकामा अप्रिल २४ देखि २०० शो हुने जानकारी दिएका छन्। निर्देशक माइकल चन्दले डिजिटल राइट्स ७२ लाखमा बिक्री भई निर्माण पक्षलाई लाभ भएको र ३ करोडको बजेटमा बनेको फिल्मबाट सुरक्षित हुने कदम चालिएको बताए।

काठमाडौं । २७ चैतदेखि प्रदर्शनमा आएको फिल्म ‘राम नाम सत्य’ले बक्सअफिसमा सोमबारसम्म ३ करोड २० लाख रुपैयाँ ग्रस कलेक्सन गरेको वितरक गोविन्द शाहीले बताएका छन्। शनिबारसम्म विकास बोर्डको तथ्यांक अनुसार फिल्मको कमाइ करिब २ करोड ७८ लाख रुपैयाँ भएको थियो। तर, केही हलका तथ्यांक बोर्डमा नजोडिने भएकाले वितरकको अनुसार व्यापार थोरै बढी देखिएको वितरक शाहीले बताए।

फिल्मले अमेरिकाबाहेक विदेशी बजारबाट ७० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरिसकेको निर्माता उपेन्द्र शाहीले जानकारी दिए। अमेरिकाका विभिन्न शहरमा अप्रिल २४ देखि यो फिल्म २०० शो सहित प्रदर्शनमा रहनेछ। निर्माण पक्षले अमेरिकामा फिल्मलाई शेयर प्रतिशतमा बिक्री गरेको हो। अमेरिकाबाट पनि निर्माताहरूलाई राम्रो आम्दानी हुने अपेक्षा गरिएको छ।

ओएसआर डिजिटलबाट फिल्मले ७२ लाख रुपैयाँ डिजिटल राइट्स बिक्रीबाट प्राप्त गरेको निर्देशक माइकल चन्दले जानकारी दिए। डिजिटल राइट्स ७२ लाखमा बिक्री भएपछि निर्माण पक्षलाई समेत फाइदा भएको छ। ३ करोड बजेटमा बनेको यो फिल्मबाट आफूहरू सुरक्षित हुने बाटोमा लागेको निर्देशक चन्दले बताए। श्वेता विमली र उपेन्द्र शाहीको निर्माणमा तयार भएको फिल्ममा विराज भट्ट, सुशील श्रेष्ठ, दिव्या रायमाझी, सुपुष्पा भट्ट, आयुषसिंह ठकुरी, खुशी कार्की, सुनील थापा, प्रशान्त ताम्राकार लगायतका कलाकारले अभिनय गरेका छन्।

जेलबाट फरार रहेका ज्यान मुद्दाका दोषी पक्राउ परे

धादिङको बेनिघाट रोराङ गाउँपालिका–७ का ३८ वर्षीय झ्याप्ले कमल न्यौपानेलाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले पक्राउ गरेको छ। उनी ज्यान मुद्दाको आन्दोलनको समय सुन्धारा स्थित केन्द्रीय कारागार जग्गनाथदेवलबाट फरार भएका थिए। उनीमाथि कर्तव्य ज्यान मुद्दामा १० वर्ष कैद सजाय सुनाइएको थियो। मनमैजुबाट पक्राउ गरी उनलाई पुनः केन्द्रीय कारागार जग्गनाथदेवल पठाइएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं। कारागारबाट फरार भएका कर्तव्य ज्यान मुद्दाका दोषी पक्राउ परेका छन्। पक्राउ पर्नेमा धादिङको बेनिघाट रोराङ गाउँपालिका–७ धुसाका ३८ वर्षीय झ्याप्ले कमल न्यौपाने, जसलाई कमल विक नामले पनि चिनिन्छ, समावेश छन्। उनलाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले पक्राउ गरेको हो। उनी ज्यान मुद्दाको आन्दोलनको बेलामा सुन्धारा स्थित केन्द्रीय कारागार जग्गनाथदेवलबाट फरार भएका थिए। उनलाई कर्तव्य ज्यान मुद्दामा १० वर्ष कैद सजाय सुनाइएको थियो। पक्राउ पछि उनलाई पुनः केन्द्रीय कारागार जग्गनाथदेवल पठाइएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ।