लेखक: space4knews

नेपाली केम्पो टोलीले टर्कीको एन्टाल्यामा आयोजना गरिएको २२ औं आइकेएफ विश्व केम्पो च्याम्पियनसिप २०२६ मा एक स्वर्णसहित २५ पदक प्राप्त गरेको छ। जुनियर कातामा मोनालिसा धामीले स्वर्ण पदक जितेर नेपालको स्वर्ण पदक खाता खोलेकी छन् भने उनले फुल केम्पो फाइट (जुनियर) मा पनि रजत पदक हासिल गरिन्। नेपाल केम्पो महासंघका अध्यक्ष पाभेल शाहले यो नेपालको अहिलेसम्मकै उत्कृष्ट प्रदर्शन भएको र पदक जित्नु गौरवको विषय भएको बताएका छन्।

नेपाली केम्पो टोलीले टर्कीमा भएको २२औं आइकेएफ विश्व केम्पो च्याम्पियनसिप २०२६ मा एक स्वर्ण र कुल २५ पदकसहित ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेको छ। टर्कीको एन्टाल्या शहरमा सम्पन्न उक्त च्याम्पियनसिपमा नेपाली टोलीले पाँच विधामा भाग लिँदै एक स्वर्ण, ६ रजत र १८ कांस्य गरी कुल २५ पदक जितेको हो।

जुनियर कातामा मोनालिसा धामीले नेपाललाई स्वर्ण पदक दिलाएकी छिन् भने शनिबार भएका फुल केम्पो फाइट (जुनियर) १२–१४ वर्ष उमेर समूहमा पनि उनले रजत पदक प्राप्त गरिन्। यस्तै, ८ देखि १० वर्ष उमेर समूहमा आइरा गौतमले पनि रजत पदक जितेकी छिन्। जुनियर फुल केम्पो फाइट (६ देखि ८ वर्ष उमेर समूह) मा पृशा राज्यलक्ष्मी शाहले कांस्य पदक जितिन्।

महासंघ अध्यक्ष शाहले भने, “स्वर्ण पदकमा सीमित सफलता भएका भए पनि समग्रमा खेलाडीहरूले धेरै पदक जित्नु उत्साहजनक छ। यो विश्व च्याम्पियनसिपमा नेपालको अहिलेसम्मकै उत्कृष्ट प्रदर्शन हो। यति धेरै पदक जित्नु देशका लागि गर्वको विषय हो।” नेपालबाट कुल १६ खेलाडी र अधिकारी सहभागी भएका थिए। प्रशिक्षक अञ्जना शाहीले सबै पदक विजेता तथा सहभागी खेलाडीहरूलाई विश्वस्तरमा नेपालको झन्डा फहराउन सफल भएकोमा बधाई दिइन्।

१२ वैशाख, काठमाडौं । सरकारले शनिबारदेखि काठमाडौं उपत्यकाका सुकुमबासी बस्ती खाली गराउन सुरु गरेको छ । पहिलो दिनको बस्ती खाली गराउने काम शान्तिपूर्ण भएको प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) का राजनीतिक सल्लाहकार असिम शाहले जानकारी दिएका छन् । ‘काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार शान्तिनगरमा ४७६, गैरीगाउँमा १६२, थापाथलीमा १४३, गोठाटारमा ७७ र मनोहरा टोलमा १३ गरी कुल ८७१ अनधिकृत घरधुरी रहेका छन्,’ सल्लाहकार शाहले फेसबुकमार्फत लेखेका छन्, ‘उक्त क्षेत्रमा बसोबास गरिरहेका व्यक्तिहरूले सरकारको यस कदममा सहयोग गरेपछि थापाथलीमा शान्तिपूर्ण र सौहार्दपूर्ण रूपमा बस्ती खाली गरिएको छ ।’
हालसम्म थापाथलीमा बसोबास गरिरहेका ६८ परिवार सरकारले सम्पर्कमा आएका छन् भने अन्य स्थानबाट पनि सम्पर्कको क्रम जारी रहेको उनले बताएका छन् । ‘सम्पर्कमा आएका परिवारहरूलाई दशरथ रंगशाला पुर्‍याएर उनीहरूको विवरण संकलन गरी काठमाडौंका विभिन्न होटलहरूमा राख्ने तयारी छ,’ उनले भनेका छन् । होटलमा राखिएका परिवारहरू वास्तविक सुकुमबासी हुन् कि होइनन् भनेर पहिचान गर्ने कार्य भोलिदेखि नै सुरु गरिने बताए । ‘वास्तविक सुकुमबासी ठहरिएका परिवारलाई दुई साताभित्र नागार्जुन नगरपालिका–१ स्थित सरकारी अपार्टमेन्टमा सारिनेछ,’ उनले थपे, ‘त्यसपछि उनीहरूको दीर्घकालीन व्यवस्थापनको काम सुरु गरिनेछ ।’

काठमाडौंस्थित मनोरहामा रिपोर्टिङ गर्ने क्रममा अनलाइनखवरकर्मी कमल प्रसाईंमाथि स्थानीय बस्तीवासीहरूले साँझ करिब ७ बजे आक्रमण गरेका छन्। उनको नाकमा चोट लागेको छ र आक्रमण त्यतिबेला भएको हो जब सुरक्षाकर्मीको टोली डोजरसहित मनोरहामा पुगेको थियो। सरकारले बस्ती भत्काउने क्रममा भइरहेको अवस्थाबारे रिपोर्टिङ गर्ने क्रममा उनीमाथि आक्रोशित समूहले आक्रमण गरेको थियो। १२ वैशाख, काठमाडौं। काठमाडौंस्थित मनोरहामा रहेको सुकुमबासी बस्तीको रिपोर्टिङको क्रममा पुगेका अनलाइनखवरकर्मी कमल प्रसाईंमाथि आक्रमण भएको छ। साँझ करिब ७ बजे उनीमाथि स्थानीय बस्तीवासीहरूले आक्रमण गरेका हुन्। उनको नाकमा चोट लागेको छ। सरकारले बस्ती भत्काउने अवस्थाबारे रिपोर्टिङ गर्न पुगेका उनीमाथि स्थानीय आक्रोशित समूहले आक्रमण गरेको थियो। दिउँसो थापाथली र सिनामंगल खाली गराउँदा अवस्था शान्त रहेको थियो, तर मनोरहामा सुरक्षाकर्मीहरूको टोली डोजरसहित पुगेपछि स्थानीयहरू आक्रोशित भएका थिए।

काठमाडौँ महानगरपालिका–९ स्थित गैरीगाउँको सुकुमबासी बस्ती अतिक्रमण गरी निर्माण गरिएका घरटहरा हटाएर खाली गरिएको छ। नेपाल सरकारको निर्देशनअनुसार नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र महानगर प्रहरीको संयुक्त टोलीले सिनामङ्गलस्थित सुकुमबासी बस्ती हटाउन खटिएको छ। गैरीगाउँमा कम्तीमा पनि एक सय घर टहरा भत्काइएको छ र हालसम्म कुनै ठूला अवरोध वा झडपको अवस्था सिर्जना नभएको प्रहरीले जनाएको छ।

काठमाडौँ महानगरपालिका–९ स्थित गैरीगाउँको सुकुमबासी बस्ती अहिले खाली गरिएको छ। गैरीगाउँमा अतिक्रमण गरी निर्माण गरिएका घरटहरा हटाइएको हो। उक्त टोली अहिले सिनामङ्गलस्थित सुकुमबासी बस्ती हटाउनका लागि त्यसतर्फ गएको छ। नेपाल सरकारको निर्देशनअनुसार अतिक्रमण गरी निर्माण गरिएका संरचना तथा बस्ती भत्काउने अभियान आज बिहानदेखि तीव्र बनाइएको हो।

आज दिउँसोदेखि सुरु गरिएको उक्त अभियानमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा काठमाडौँ महानगर प्रहरीको संयुक्त टोली परिचालन गरिएको छ। सुरक्षाकर्मीहरूको उल्लेख्य उपस्थितिमा गैरीगाउँमा रहेका बस्तीका अस्थायी तथा स्थायी संरचना हटाएर अहिले सिनामंगलस्थित सुकुमबासी बस्तीका घर भत्काउन सुरु गरिएको जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौँका प्रवक्ता एवं प्रहरी उपरीक्षक पवनकुमार भट्टराईले जानकारी दिए। ‘गैरीगाउँमा भएका बस्ती हटाएर अब टोली सिनामङ्गलस्थित सुकुमबासी बस्ती हटाउन खटिएको छ,’ उनले भने। हालसम्म बस्ती हटाउने क्रममा कुनै ठूला अवरोध वा झडपको अवस्था सिर्जना नभएको प्रहरीले जनाएको छ। महानगर प्रहरीका अनुसार गैरीगाउँमा कम्तीमा पनि एक सय घर टहरा भत्काइएको छ।

एआई प्रविधि र सम्पादकीय समीक्षासहितको समाचार: अमेरिकाको एडटेक कम्पनी चेग एआई आर्थिक संकटमा परेको छ र यसको मूल्य लगभग शून्यको नजिक पुगीसकेको छ। च्याटजिपिटीको निशुल्क सेवा र गुगलको जेमिनाई एआईले चेगका प्रयोगकर्ता तथा आम्दानीमा ठुलो गिरावट ल्याएका छन्। चेगले आफ्नो सेवा विविधीकरण नगरी कर्मचारी कटौती गर्नुपर्ने भएकोले कम्पनीको अस्तित्व संकटमा परेको छ।

आर्टिफिसियल इंटेलिजेन्स (एआई) प्रविधि र एआई उपकरणहरूको व्यापक प्रयोगसँगै विश्वका धेरै ठूला कम्पनीहरू संकटमा परेका छन्। त्यसका ताजा उदाहरणहरू मध्य अमेरिकाको प्रसिद्ध शैक्षिक प्रविधि (एडटेक) कम्पनी चेग रहेका छन्। पहिले अरबौं डलरको मूल्य राख्ने यो कम्पनी अहिले झण्डै टाट पल्टिन लागेको छ र यसको मुख्य कारण एआईकै प्रभाव मानिएको छ।

अमेरिकामा केही वर्षअघि सम्म अध्ययन सहयोगका लागि सबैभन्दा पहिला सम्झिने नाम चेग थियो। यो कम्पनी अनलाइन शिक्षा क्षेत्रमा एक ठूलो ब्राण्ड तथा अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो एडटेक कम्पनी मानिन्थ्यो। तर पछिल्ला चार वर्षमा यसको अवस्था अत्यन्तै कमजोर हुँदै गइरहेको छ र अहिले टाट पल्टिन लागेको छ। विद्यालय र कलेजका गृहकार्य समाधान, प्रश्नहरूको जवाफ र परीक्षाको तयारीका लागि लाखौं विद्यार्थीले चेगको प्लेटफर्म प्रयोग गर्दथे। तर एआई र विशेषगरी च्याटजिपिटीको आगमनपछि चेगमाथि संकटले छोयो।

सन् २०२१ मा चेगको सफलता उच्च शिखरमा थियो। त्यतिबेला कम्पनीको मूल्य करिब १५ अर्ब डलर हुने अनुमान गरिएको थियो। त्यसपछि तीव्र गिरावट सुरु भयो र केही वर्षमै कम्पनीको मूल्य लगभग शून्यजस्तै पुग्यो। चेगको व्यापार मोडेल विद्यार्थीहरूले प्रश्नहरूको जवाफका लागि शुल्क तिर्नुपर्ने थियो। तर सन् २०२२ मा च्याटजिपिटी आएकोले विद्यार्थीहरूले निशुल्क सेवा पाएका कारण चेगको स्थिति अझ नराम्रो भयो। च्याटजिपिटी जस्ता एआई उपकरणले तुरुन्त र निशुल्क प्रश्नहरूको उत्तर दिन थाले जसले गर्दा विद्यार्थीहरूले पैसा तिर्नु पर्ने आवश्यकता हट्यो। यसले गर्दा चेगका धेरै प्रयोगकर्ता घटे, सशुल्क मोडेल अप्रभावी भयो र आम्दानी गिरावट आयो। वेबसाइट ट्राफिकमा पनि कमी आएको छ। कम्पनीको शेयर मूल्य ४० देखि ५० प्रतिशतसम्म घटेको छ।

गुगलले पनि चेगलाई ठूलो चुनौती दिएको छ। गुगल सर्चमा एआई प्रयोग भएपछि प्रयोगकर्ताहरूलाई अलमल नपर्ने र साइटमा नजाने अवस्था सिर्जना भएको छ। गुगलको जेमिनाई एआईले चेग प्लेटफर्ममा प्रयोगकर्ताको संख्या लगभग शून्य गरिदिएको छ।

वाणिज्यिक दृष्टिले हेर्दा, चेगको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी विद्यार्थी गृहकार्य मद्दतमा मात्र निर्भर हुनु थियो। एआईले यी सेवाहरू निशुल्क र छिटो उपलब्ध गराउन थालेपछि चेगसँग टिक्ने ठाउँ बाँकी छैन। चेगले आफ्नो सेवा विविधिकरण वा सुधार नगर्नु पनि यसको पतनको अर्को कारण हो। आफैंले एआई उत्पादन ल्याउन नसक्दा विद्यार्थीहरू च्याटजिपिटी जस्ता अन्य टूलहरूमा निर्भर भाव बने र फर्किन सकेनन्। यसैले कम्पनीले ठूलो मात्रामा कर्मचारी कटौती गर्न बाध्य भयो। हजारौं कर्मचारी हटाइएका छन् र खर्च कटौतीका निर्णयहरू लिनुपर्ने अवस्था बन्यो। आर्थिक स्थिति दिनानुदिन कमजोर हुँदै गएको छ।

गत वर्ष सन् २०२५ मा चेगको आम्दानी करिब ५० प्रतिशतले घटेको छ र घाटा बढेको छ। अन्ततः कम्पनीको अस्तित्व नै संकटमा परेको छ। चेगको संकटले देखाउँछ कि एआई प्रविधिले पारम्परिक प्रविधि उद्योगमा कस्तो चुनौती ल्याइरहेको छ।

१२ वैशाख, हेटौंडा । बागमती प्रदेश सरकारले वर्षौंसम्म अधुरा रहने आयोजना र लागत वृद्धिको समस्याबाट छुटकारा पाउन नयाँ बजेट निर्माण निर्देशिका सार्वजनिक गरेको छ। आगामी आर्थिक वर्षका लागि बजेट तयारीमा रहेको आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले वार्षिक आयोजना प्रस्ताव तथा छनौट सम्बन्धी नयाँ निर्देशिका, २०८३ जारी गरेको छ।

निर्देशिकाले अब सरकारले नयाँ पूर्वाधार आयोजना प्रस्ताव गर्दा लागत अनुसार कति समयभित्र सम्पन्न गर्नुपर्ने स्पष्ट सीमा निर्धारण गरेको छ। प्रदेश आर्थिक कार्यविधि नियमावली, २०७६ को नियम १२० अनुसार अधिकार प्रयोग गरी आर्थिक मामिलामन्त्री प्रभात तामाङले यो निर्देशिका तयार गरेका छन्। बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा कार्यलाई समयसापेक्ष र व्यवस्थित बनाउनका लागि यो निर्देशिका आवश्यक भएको मन्त्री तामाङले बताए।

अब बजेट प्रस्ताव गर्दा निर्देशिकाले तोकेको मापदण्ड पालना अनिवार्य हुनेछ। बागमती सरकारले आगामी आर्थिक वर्षदेखि नयाँ पूर्वाधार आयोजना कार्यान्वयन गर्दा लागतका आधारमा आयोजनाको सम्पन्न अवधि तोक्दै अधिकतम पाँच वर्षभित्र काम सम्पन्न गर्ने व्यवस्था लागु गरेको छ। निर्देशिकाको दफा ४ अनुसार १० करोड रुपैयाँसम्मका आयोजना दुई आर्थिक वर्षभित्र सक्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

अर्थमन्त्री तामाङका अनुसार १० करोडदेखि २० करोड रुपैयाँसम्मका आयोजना बढीमा तीन वर्षभित्र सम्पन्न गर्नुपर्ने, २० करोडदेखि ५० करोड रुपैयाँसम्मका आयोजनाहरू चार वर्षभित्र सकिनुपर्ने, र ५० करोडभन्दा माथिका कुनै पनि लागतका आयोजना पाँच वर्षभित्रै सम्पन्न गरिनुपर्ने प्रावधान राखिएको छ। यो नियमले लामो समयसम्म अधुरा रहने आयोजनाहरूलाई नियन्त्रण गर्ने, लागत वृद्धि घटाउने र सार्वजनिक स्रोतको प्रभावकारी उपयोग सुनिश्चित गर्नेमा सहयोग पुग्ने मन्त्री तामाङले उल्लेख गरे।

आइसीसी विश्वकप लिग २ अन्तर्गत काठमाडौँमा शनिबारदेखि सुरु भएको त्रिकोणात्मक श्रृङ्खलाको पहिलो खेलमा नेपालले यूएईलाई ३७ रनले पराजित गरेको छ। नेपालले अब आगामी सोमबार ओमानसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।

टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको नेपालले ४८.२ ओभरमा अलआउट हुँदै २०० रनको मध्यम स्कोर तयार पारेको थियो। जवाफमा ब्याटिङ गरेको यूएई पनि ४८.२ ओभरमै १६३ रनमा अलआउट भएको थियो। नेपालको लक्ष्य पछ्याउन आएको यूएई एक चरणसम्म सहज जीततर्फ जाँदै गरेको अवस्थामा नेपालले खेल उल्ट्याउँदै जित हात पारेको छ। यस जितसँगै नेपालले लिग तालिकामा १४ अंक जोडेको छ भने पुछारमा रहेको यूएई १० अंकमै अडिएको छ।

यूएईले शनिबारको खेल जितेको भए नेपालसँग बराबरी अंक बनाउन सक्ने स्थिति थियो। करणको ४ विकेटकीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा २०१ रनको लक्ष्य पछ्याउन आएको यूएईले सुरुमा केही समय अनिश्चय देखायो। तर कप्तान मोहम्मद वासिम र अक्षदीप नाथले पाँचौं विकेटका लागि ५३ रनको साझेदारी गरेपछि टोली सहज जीततर्फ अघि बढ़्यो। वासिमले ३४ र अक्षदीपले ३० रन बनाएका थिए।

सोमपाल कामीले यी जोडीको साझेदारी तोडिदिएपछि खेल एकाएक नेपालतर्फ सर्छ। ३३ औं ओभरमा सोमपालले पहिला अक्षदीप र ३५ औं ओभरमा वासिमलाई क्याच आउट गराएका थिए। यी दुबै विकेट सोमपालले शट पिच बलले समातेका थिए। करण केसीले एक्लैले ४ विकेट लिए। अन्तिम विकेट लिएर नेपालको जित सुनिश्चित गर्दा करणले ९.२ ओभरमा १९ रन खर्चेका थिए।

फिल्म ‘लालीबजार’ को तेस्रो गीत ‘मै राम्री छु त नि’ को छोटो अंश १८ वैशाखबाट सार्वजनिक गरिएको छ। यो गीतमा दीपिका बयम्बू मगरले स्वर दिएका छन् भने शब्द तथा सङ्गीत प्रकाश सपुतले तयार पारेका छन्। फिल्म आमा र छोरीको कथामा आधारित छ र बादी समुदायमा चल्ने नाथिया जस्तो कु-प्रथालाई चित्रण गरेको छ।

काठमाडौं। १८ वैशाखबाट प्रदर्शनमा आउँदै गरेको फिल्म ‘लालीबजार’ को तेस्रो गीत ‘मै राम्री छु त नि’ को छोटो अंश निर्माता कम्पनी षट्कोण आर्ट्सको युट्युब च्यानलमार्फत सार्वजनिक गरिएको छ। गीतमा दीपिका बयम्बू मगरले स्वर दिएका छन् भने कोरस भोकलमा रन्जिता विश्वकर्मा, बिन्दु बिसी, सुनिता सुनार, मनोज बिक र गोविन्द अनेक सहभागी छन्। गीतका शब्द तथा सङ्गीत प्रकाश सपुतले सिर्जना गरेका हुन्।

गीतमा कलाकारहरू स्वस्तिमा खड्का, रवीन्द्रसिंह बानियाँ, मुकुन्द श्रेष्ठ, जानकी कडायत लगायत फिचर्ड छन्। गीतको नृत्य निर्देशन प्रदीप लामाले गरेका हुन्। गीतले नारी सुन्दरताको छविलाई प्रस्तुत गरेको छ। अहिले यो गीत टिकटक, रिल्स, युट्युब शट्स लगायतका प्लेटफर्महरूमा लोकप्रिय हुँदैछ। गीतको पूर्ण संस्करण सिनेमाघरमै हेर्न पाइने जनाइएको छ।

अघिल्लो सार्वजनिक ट्रेलरमा दर्शकहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन्। सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ता र सेलिब्रेटीहरूले पनि ट्रेलर र फिल्मको कथावस्तुको प्रशंसा गरेका छन्। फिल्म आमा छोरीको कथामा आधारित छ र बादी समुदायमा प्रचलित नाथिया जस्तो कु-प्रथालाई ट्रेलरमा देखाइएको छ। छोरीको सुरक्षाका लागि आमाले गरेको संघर्ष फिल्ममा प्रस्तुत गरिएको छ। स्वस्तिमा खड्काले आमाको भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। निर्माता म्याक्स दीपेश खतिवडासहित अभिनेता रवीन्द्रसिंह बानियाँ र निर्देशक प्रदीप भट्टराई रहेका षट्कोण आर्ट्सले ‘जात्रा’, ‘जात्रै जात्रा’, ‘महापुरुष’ र ‘महाजात्रा’जस्ता सफल फिल्महरू निर्माण गरिसकेको छ। फिल्मको निर्देशन यम थापाले गरेका छन्।

१२ वैशाख, हेटौँडा । सत्तारुढ दलहरूबीच सहमति नबन्दा बागमती प्रदेशसभाको सभामुख चयन प्रक्रिया अनिश्चिततामा परेको छ। रिक्त सभामुख पदमा सत्तारुढ नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले)ले दाबी नरोक्दा सहमति हुन सकेको छैन। बागमती प्रदेशसभाका सभामुख भुवनकुमार पाठकले जेनजी आन्दोलनपछि गत असोज १ गते सभामुख पदबाट राजीनामा दिएपछि यो पद खाली भएको थियो। प्रदेशसभाको बैठक बसेको १५ दिनभित्र सभामुख चयन गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था रहेको छ।

वैशाख ८ गते सभामुख चयन प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी भए पनि दलहरू बीच सहमति नहुनुले ढिलाइ भएको नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेशसभा संसदीय दलका सचेतक पुकार महर्जनले बताए। रिक्त सभामुख पदमा सत्तारुढ र प्रतिपक्षका दलहरूले अलग-अलग दाबी अघि सारेका छन्। प्रदेशसभाको सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा आफ्नो पार्टीले सभामुख पाउनुपर्ने दाबी कांग्रेसका सचेतक महर्जनले व्यक्त गरे। ‘एमालेले पनि सभामुख दाबी गरिरहेको छ, हामी दुबै सत्तारुढ दलको सहमति बनाएर अगाडि बढ्न चाहन्छौं,’ उनले भने, ‘ठूलो दलको रूपमा कांग्रेसलाई सभामुख दिनुपर्छ।’

सत्तारुढ दलहरूबीच सहमति कायम गरेर प्रक्रिया अघि बढाउने उनको भनाइ छ। अर्को सत्तारुढ दल एमालेले कांग्रेसबाट मुख्यमन्त्री भएकाले सभामुख आफ्नो दलले पाउनुपर्ने दाबी गरिरहेको छ। एमाले संसदीय दलका प्रमुख सचेतक एकालाल श्रेष्ठले कांग्रेसबाट मुख्यमन्त्री भएकाले सभामुख एमालेको दाबी रहेको र यसमा दुई दलबीच विवाद नरहेको बताए। प्रदेशसभामा सबै दलबीच सहमति गरेर सभामुख चयन गर्न खोज्ने क्रममा केही ढिलाइ भएको उनको भनाइ छ।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेता शालिकराम जम्कट्टेलले सरकार र सदनबीच सन्तुलन कायम राख्न प्रमुख प्रतिपक्ष दलको हैसियतले आफ्नो पार्टीले सभामुख पाउनुपर्ने बताए। सभामुखमा आफ्नो दलको दाबी रहेको बताउँदै उनले सत्तापक्षबीच सहमति नहुँदा आफ्नो दलले उम्मेदवारी दिने बताए। ‘हामी सत्तारुढ दललाई भनिरहेका छौं—’तपाईं सरकार चलाउनुहोस्, सदनको नेतृत्व हामीलाई दिनुहोस्’, नेता जम्कट्टेलले भने, ‘शक्ति सन्तुलनका लागि प्रतिपक्षको दाबी स्वाभाविक हो र यसले राम्रो सन्देश दिन्छ। सत्तारुढ दलबीच कुरा मिल्यो भने राम्रो, नत्र हामीले उम्मेदवारी दिन्छौं।’ राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले पनि सभामुख पदमा आफ्नो पार्टीको दाबी गरेको छ। रास्वपा संसदीय दलका नेता उद्धव थापाले आफ्नो पार्टीबाट सभामुख भएका पाठकले राजीनामा दिएपछि सभामुख फेरि आफ्नो दलले पाउनुपर्ने बताए। एक सय चार सदस्यीय बागमती प्रदेशसभामा नेपाली कांग्रेसका ३५, नेकपा एमालेका २५, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका २६, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका १३, नेपाल मजदुर किसान पार्टीका तीन र हाम्रो नेपाली पार्टीका दुई सदस्य छन्।

नागार्जुन नगरपालिका–१ स्थित सरकारी भवनमा सुकुमवासीलाई राख्नका लागि सफा र रंगरोगनको काम सुरु गरिएको छ। भवनमा ४२ वटा कोठा छन् र प्रत्येक तलामा साना तीन कोठासहित शौचालय रहने गरी व्यवस्था गरिएको छ। यो पाँच तले भवनमा हाल पानीको आपूर्ति छैन र रानीवन नासिढोका खानेपानी उपभोक्ता समितिको कार्यालय पनि छ। १२ वैशाख, काठमाडौं।

सुकुमवासीलाई अस्थायी बसोबास गराउनका लागि नागार्जुन नगरपालिका–१ स्थित सरकारी भवन सफा गर्न लागिएको छ। सुकुमवासीलाई राख्नका लागि तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईको अग्रसरतामा बनेको तीन वटा भवनमध्ये एउटामा सुकुमवासीलाई राख्ने तयारी गरिएको हो। शनिबार बिहानदेखि १४ जना श्रमिकले सफा गर्ने र रंगरोगनको काम गरिरहेका छन्।

बिजुली नभएका कोठामा बत्ती जडान मर्मत जारी छ। एउटा परिवारको लागि साना साना तीन कोठासहित शौचालय हुनेगरी प्रत्येक तलामा छुट्टाछुट्टै बस्न मिल्नेगरी कोठा बनाइएको छ। हाल यो भवनमा पानीको आपूर्ति भने छैन। तत्कालीन समयमा सबै कोठामा राखिएका बेडमा सीमित मात्रामा प्रयोग गर्न मिल्नेछन्। केही शौचालय मर्मत गरेर मात्रै प्रयोग गर्न सकिने छन्।

भवन निर्माण विभाग मातहत रहेको यो भवनमा २०७२ सालको भूकम्प पीडित बसेका थिए। त्यसयता भने यो भवन खाली छ। पाँच तले यो भवनको ४२ वटा कोठामा सुकुमवासी राखिने बताइएको छ। यसै भवनमा रानीवन नासिढोका खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता समितिको ३ कोठामा कार्यालय पनि छ। समिति अध्यक्ष लाल कुमार लामाले अफिस खाली गर्न सूचना आई नसकेको बताए। भुइँ तलामा हलमा योगा सञ्चालन हुँदै आएको भएपनि उक्त स्थान खाली गर्न भने भनिएको छैन।

साहित्यमा प्रकृतिका प्रसंगहरू धेरै पढेका छौं, लेखेका पनि छौं। तर प्रकृतिलाई स्वयंलाई केन्द्रमा राखेर, वातावरणीय संकटलाई मुख्य चिन्ता बनाएर गरिने साहित्यिक विमर्श प्रायः पृष्ठभूमिमा सीमित रहि आएको थियो। यसपटक साहित्यमा प्रकृतिमा देखिएका उपलब्धि र सङ्कटलाई मुख्य प्रवाहमा ल्याउने प्रयास गरिएको छ। ‘प्रकृति, साहित्य र दिगो भविष्य‘ भन्ने मूल नारासहित आयोजित प्रथम बागमती पर्यासाहित्य महोत्सव २०८२ ले नेपाली साहित्यको परम्परागत सन्दर्भलाई फराकिलो बनाउने संकेत दिएको छ। यो महोत्सव बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्रालय र जिरी नगरपालिकाले विभिन्न साहित्यिक संस्था तथा वन–वातावरण क्षेत्रमा क्रियाशील संघ–संस्थाहरूको सहकार्यमा आयोजना गरेका हुन्। चैत २७ देखि २९ सम्म चल्ने उक्त महोत्सवमा बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्लाका पर्यावरण क्षेत्रका सर्जक लेखकहरूको भेला भएको थियो। ३० गते बिहान पाहुनाहरूलाई जिरीबाट विदाई गरिएको थियो, जुन २०८२ सालको अन्तिम दिन पनि थियो।

सङ्घीय राजधानीबाट करिब १९० किलोमिटर टाढा रहेको हिमाली उपत्यका जिरीमा पुग्दा केवल एउटा महोत्सवमा सहभागी भएको अनुभूति भएन, बरु एक नयाँ संवाद जन्मिने स्थानमा उभिएको महसुस भयो। जिरीको प्रकृति साहित्यको पृष्ठभूमिबाट अघि आए, मुख्य प्रवाहमा आए। यसले देखायो कि अब साहित्य केवल सौन्दर्यको अभिव्यक्ति मात्र हैन, समयका गम्भीर प्रश्नहरूसँग जुध्न सक्ने माध्यम पनि हुन जरुरी छ। यहाँ संकट मात्र देखिएन, वातावरण सन्तुलनका लागि गरिएका विभिन्न प्रयास र उपलब्धिहरू खुलेर प्रशंसा गरियो। सामुदायिक वन तथा जलाधार व्यवस्थापनमा भएका उपलब्धिहरू साहित्यमा समेट्ने प्रयास पनि भयो। उत्सवमय महोत्सव चैत २८ गते महोत्सव उद्घाटनअघि १३ वटै जिल्लाका सर्जकहरू जिरी बजार नजिकै रहेको गुराँस पार्कमा एकत्रित भए। सेतो गुराँसका बगैंचाहरूबीच रहेको पोखरी र चौरमा सर्जकहरूले रमाइलो गरे; कतिपयले गीत गाए, कोही नाचे, कोही संवादमा व्यस्त रहे।

त्यसपछि उनीहरू हाटडाँडासम्म पुगेर स्थानीय समुदायको बाक्लो सहभागिता रहेको स्थलमा जातीय र स्थानीय परिवेश झल्काउने झाँकीले पाहुनाहरूलाई स्वागत गरियो। झाँकीसहित पाहुना, स्थानीय समुदाय सहित हाटडाँडादेखि लिङ्कन बजारसम्म पैदल र्‍याली गरिएको थियो र बसपार्कमा तयार गरिएको मञ्चमा उद्घाटन कार्यक्रम सम्पन्न भयो। झाँकी नाचले सबैको मन आर्कषित बनाएको थियो। कार्यक्रमको अध्यक्षता जिरी नगरपालिकाका प्रमुख मित्र जिरेलले गरेका थिए भने उद्घाटन यस कार्यक्रमको बागमती प्रदेशका वन तथा वातावरण मन्त्री भरत केसीले गरे। कार्यक्रममा प्रदेश सांसद उर्मिला सुनुवार, मन्त्रालयका सचिव डा. केदार बराल, विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधि, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरू, पत्रकारहरू, नागरिक समाजका अगुवा तथा सर्वसाधारणको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। यसले महोत्सवलाई मात्र साहित्यिक कार्यक्रम नभई सामाजिक र नीतिगत संवादको साझा मञ्चका रूपमा पनि स्थापित गरायो।