लेखक: space4knews

स्पेनमा एक शताब्दीपछि आगामी अगस्ट १२ मा दुर्लभ पूर्ण सूर्यग्रहण देखिने भएकोले विश्वभरिका खगोलप्रेमी र वैज्ञानिकहरू उत्साहित भएका छन्। नासा र युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीले विशेष अनुसन्धानसँगै सूर्यग्रहण प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। विशेषज्ञहरूले सूर्यग्रहण हेर्दा आँखाको सुरक्षाका लागि प्रमाणित इक्लिप्स चस्माको अनिवार्य प्रयोग गर्न आग्रह गरेका छन्।

आगामी अगस्ट १२ मा स्पेनको आकाशमा एक शताब्दीपछि दुर्लभ पूर्ण सूर्यग्रहण देखिने हुँदा वैज्ञानिक, खगोलप्रेमी र पर्यटकहरू निकै उत्साहित भएका छन्। यो खगोलीय घटना अवलोकन गर्न विश्वका विभिन्न देशबाट हजारौं मानिस स्पेन पुग्ने अपेक्षा गरिएका छन्। पूर्ण सूर्यग्रहण स्पेनका केही क्षेत्रबाट स्पष्ट रूपमा देखिनेछ भने यूरोपका अधिकांश भाग, क्यानडा, उत्तरी अमेरिकाका केही क्षेत्रहरू तथा पश्चिम अफ्रिकाबाट आंशिक सूर्यग्रहण अवलोकन गर्न सकिनेछ।

युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीले स्पेनको जाभालाम्रे खगोलीय वेधशालाबाट प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने जानकारी दिएको छ। अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासासहित अन्य वैज्ञानिक संस्थाहरूले पनि सूर्यग्रहणलाई केन्द्रमा राखेर विशेष अवलोकन तथा अनुसन्धान कार्यक्रम सञ्चालन गर्न तयारी गरिरहेका छन्। वैज्ञानिकहरूका अनुसार सूर्यग्रहणका केही मिनेटका लागि तापक्रम घट्ने, दिनमा अन्धकार छाउने र केही ग्रहहरू तथा चम्किला ताराहरू पनि देखिन सक्छन्।

त्यही दिन राति पर्सिड उल्कावृष्टि पनि चरम अवस्थामा पुग्ने भएकाले खगोलीय दृश्य अझ आकर्षक हुने अपेक्षा गरिएको छ। यस दुर्लभ खगोलीय घटनालाई लक्षित गर्दै स्पेनका विभिन्न शहरहरूमा सार्वजनिक अवलोकन कार्यक्रम, विज्ञान प्रदर्शनी र जनचेतना कार्यक्रम आयोजना गरिँदैछ। स्पेनको मुख्य भूभागमा यसअघि पूर्ण सूर्यग्रहण सन् १९१२ मा देखिएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जन्मसिद्ध नागरिकता सीमित गर्ने र ‘बर्थ टुरिजम’ रोक्ने उद्देश्यले दुई नयाँ कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मिएका विदेशी अभिभावकका शिशुलाई नागरिकता नदिने व्यवस्थासहितको आदेशले आप्रवासन प्रणालीको दुरुपयोग रोक्न सहयोग पुग्ने बताउनुभयो। कानूनविद गेब्रियल चिनले ट्रम्पको आदेशका केही प्रावधानले गम्भीर संवैधानिक प्रश्न उठाएकाले ती कानुनी रूपमा टिक्न कठिन हुने तर्क गर्नुभएको छ। २२ साउन, वासिङ्टन।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जन्मसिद्ध नागरिकता सीमित गर्ने प्रयासलाई नयाँ स्वरूपमा अघि बढाएका छन्। अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले केही साताअघि उनको अघिल्लो प्रयास असंवैधानिक ठहर गर्दै रोक लगाएपछि ट्रम्पले बिहीबार दुई नयाँ कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका हुन्। नयाँ आदेशमध्ये पहिलोले अमेरिकामा जन्मिएका केही शिशुले स्वतः अमेरिकी नागरिकता नपाउने अवस्थाको दायरा विस्तार गरेको छ। दोस्रो आदेशले ‘बर्थ टुरिजम’ अर्थात् बच्चालाई अमेरिकी नागरिकता दिलाउने उद्देश्यले अमेरिका पुगेर सुत्केरी हुने अभ्यासमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

ह्वाइट हाउसको ओभल अफिसबाट आदेश सार्वजनिक गर्दै ट्रम्पले भने, ‘यो काम धेरै वर्षअघि नै हुनुपर्थ्यो, अहिले हामी त्यसलाई कार्यान्वयन गर्दैछौं।’ उनले जन्मसिद्ध नागरिकता सम्बन्धी आफ्नो अघिल्लो आदेशलाई सर्वोच्च अदालतले खारेज गरेको निर्णयप्रति पनि असन्तुष्टि जनाए। पहिलो कार्यकारी आदेशअनुसार दुवै अभिभावक अमेरिकी नागरिक नभएको अवस्थामा, यदि तीमध्ये एक जना विदेशी आतंकवादी समूहसँग आबद्ध, विदेशी सरकारका कर्मचारी, जालसाजीमार्फत अमेरिकी नागरिकता लिन प्रयास गरेका व्यक्ति वा संघीय कानुनअनुसार स्वतः नागरिकता नदिइने अमेरिकी भूभागमा बसोबास गर्ने व्यक्ति भएमा त्यस्ता शिशुले स्वतः अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गर्ने छैनन्।

ट्रम्प प्रशासनले विशेषगरी रुस र चीनका नागरिकहरूले जन्मसिद्ध नागरिकताको व्यवस्थाको दुरुपयोग गर्दै अमेरिकामा प्रभाव विस्तार गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै आएको छ। ट्रम्पले बिहीबार सयौं हजार बालबालिका ‘बर्थ टुरिजम’ मार्फत अमेरिकामा जन्मिएको दाबी गरे पनि गैरदलीय अनुसन्धान संस्था माइग्रेसन पोलिसी इन्स्टिच्युटका अनुसार यस्तो संख्या वार्षिक करिब २२ हजारदेखि २६ हजारको बीचमा रहेको अनुमान छ। ह्वाइट हाउसका उपप्रमुख तथा होमल्यान्ड सुरक्षा सल्लाहकार स्टिफन मिलरले पर्यटक वा आगन्तुकको रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्ने केही व्यक्तिको वास्तविक उद्देश्य बच्चा जन्माएर अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गराउनु रहेको दावी गरे।

ट्रम्पले सन् २०२५ मा दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेलगत्तै अमेरिकी संविधानको १४औं संशोधनले सुनिश्चित गरेको जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने कार्यकारी आदेश जारी गरेका थिए। त्यसविरुद्ध परेको मुद्दामा अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले गत जुनमा आदेश कार्यान्वयन गर्न नमिल्ने फैसला गर्दै जन्मसिद्ध नागरिकताको व्यवस्था यथावत् रहने निर्णय गरेको थियो। बिहीबार ट्रम्पले सर्वोच्च अदालतको निर्णयलाई ‘अन्यायपूर्ण र गलत’ भन्दै त्यसपछि आफूले फरक उपायबाट लक्ष्य हासिल गर्न खोजेको बताए। यद्यपि, अमेरिकी कानुनविद गेब्रियल चिनले ट्रम्पले जारी गरेका नयाँ आदेशका केही प्रावधान कानुनी रूपमा टिक्न सक्ने भए पनि केही व्यवस्थाले गम्भीर संवैधानिक प्रश्न उठाउने बताए।

जापानको हिरोशिमा शहरले आणविक बम आक्रमणको ८१औं वार्षिक स्मृति दिवस मनाउँदै विश्व समुदायलाई आणविक हतियारका खतराहरूबारे पुनः चेतावनी प्रदान गरेको छ। मेयर काजुमी मात्सुईले आणविक हतियारलाई सुरक्षा उपायको रूपमा लिने प्रवृत्तिले विश्वलाई विनाशतर्फ डोर्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीले जापानले आणविक हतियारको प्रयोग कहिल्यै नहुने विश्व निर्माणका लागि यथार्थपरक दृष्टिकोण अपनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

२१ साउन, टोकियो (रासस/एपी) । हिरोशिमामा आयोजित समारोहमा करिब ५० हजार मानिसको उपस्थिती रहेको थियो। अमेरिका, इरान लगायत लगभग १२० देश र क्षेत्रका प्रतिनिधिहरू पनि सो कार्यक्रममा सहभागी थिए। सन् १९४५ मा अमेरिकी बी–२९ बमवर्षक विमानले हिरोशिमामा आणविक बम खसाल्ने समय बिहान ८:१५ बजे एक मिनेट मौन धारण गरी शान्तिको प्रतीक स्वरूप घण्टी बजाइएको थियो।

समारोहमा प्रस्तुत शान्ति घोषणामा मेयर मात्सुईले विश्वका कतिपय राजनीतिक नेताहरू अझै पनि आणविक हतियारलाई यथार्थपरक सुरक्षा अवधारणाको रूपमा स्वीकार गरिरहेको उल्लेख गर्दै, यस्तो सोचले हिंसालाई वैधता दिने र आणविक हतियारविहीन विश्वको लक्ष्यलाई टाढा धकेल्ने बताए। उनले विगतका पीडादायी अनुभवबाट शिक्षा लिन र शान्ति स्थापनाका लागि विश्वबासीहरूलाई सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्न आह्वान गरे।

प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीले आफ्नो प्रधानमन्त्री पदको पहिलो स्मृति समारोहमा सहभागी हुँदै संयुक्त राष्ट्रसंघको आणविक अप्रसार सन्धिको ढाँचाभित्र रहेर आणविक हतियारको प्रयोग कहिल्यै नहुने विश्वको निमार्णका लागि जापानले यथार्थपरक दृष्टिकोण अपनाउने बताए। उनले जापानले युद्धपछिको तीन गैर–आणविक सिद्धान्तहरू कायम राखेको पनि उल्लेख गरे। तथापि, भविष्यमा ती नीतिहरूको स्वरूपबारे देशभित्र बहस जारी रहेको जानकारी दिए।

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले इजरायललाई अमेरिकी सहयोगी र बलियो साझेदार देशको रूपमा वर्णन गरेका छन्। उनले इरानसँगको सङ्घर्षको अन्त्य अमेरिकी जनताको हितमा हुने दाबी गरेका छन्। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बगर गालिबाफले आगामी दिनमा पाकिस्तान भ्रमण गर्ने सम्भावना रहेको चर्चा गरिएको छ।

उपराष्ट्रपति भान्सले इजरायललाई अमेरिकाको बलियो साझेदार र सहयोगी देशको रूपमा उल्लेख गर्दै साथी राष्ट्रहरूबीच मतभेद हुनसक्ने भएपनि सम्बन्ध मजबुत रहेको बताएका छन्। फक्स न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा उनले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले ब्लेयर हाउसमा भएको बैठकमा आफ्नो विरोध नगरेको स्पष्ट पारेका छन्। यसअघि केही रिपोर्टहरूमा नेतान्याहुले भान्सको विरोध गरेको बताइएको थियो।

भान्सले इरान विषयमा उल्लेख गर्दै त्यहाँ वार्ताको पक्षमा एक समूह रहेको दाबी गरेका छन्। उनले अर्को कट्टरपन्थी समूह भने युद्ध निरन्तरता दिन चाहने अवस्थामा रहेको बताए। उनले भनेका छन्, ‘इरानसँगको टकराव र सङ्घर्षका क्रममा चुनौतीहरू आउँछन्, तर यसको अन्तिम परिणाम अमेरिकी जनताको हितमा हुनेछ।’

यस्तै, केही रिपोर्टहरूमा इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बगर गालिबाफले निकट भविष्यमा पाकिस्तान भ्रमण गर्ने बताइएको छ। तर, अहिलेसम्म इरानको आधिकारिक निकायबाट यी खबरहरूमा कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन।

रूसले युक्रेनका ओडेसा लगायतका प्रमुख बन्दरगाहहरूमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण तीव्र बनाउँदा नौ भारतीय र सिरियाली चालकसहित एक युक्रेनी पाइलटको मृत्यु भएको छ। बन्दरगाहमा काम गर्ने वातावरण अति जोखिमपूर्ण बनेको छ, म्यारिन ट्रान्सपोर्ट वर्कर्स युनियनका अध्यक्ष ओलेग ग्रिहोरियुकले बताएका छन्। आक्रमणले युक्रेनको खाद्यान्न निर्यात क्षमता ठूलो क्षति पुगेको छ र अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकहरूलाई करिब पाँचदेखि सात लाख मेट्रिक टन खाद्यान्न पठाउन असमर्थ बनाएको छ।

रूसले युक्रेनको ब्ल्याक सागर क्षेत्रीय बन्दरगाहहरूमा आक्रमण तीव्रमत गरेको छ। ओडेसा लगायतका मुख्य बन्दरगाहहरूमा लगातार मिसाइल र ड्रोन प्रहार भइरहेका छन्। जुलाई महिनाभर रूसले नागरिक जहाज र बन्दरगाहहरूमा दर्जनौं पटक आक्रमण गरेको छ। जुलाई १९ मा एउटा टर्किश मालवाहक जहाजमा तीन रूसी मिसाइल लागेका थिए। सो आक्रमणमा नौ भारतीय र सिरियाली चालक दलका सदस्यहरू साथै एक युक्रेनी पाइलटको मृत्यु भएको थियो। अहिले ब्ल्याक सागर जलयात्रीहरूको लागि संसारकै सबैभन्दा खतरनाक क्षेत्र बनिसकेको छ।

बन्दरगाहका कामदारहरू ठूलो डरका बीच काम गरिरहेका छन्। ओलेग ग्रिहोरियुकले भने, ‘बन्दरगाहमा हुनु युद्धको अग्रमोर्चामा हुनु भन्दा पनि धेरै डर लाग्दो हुन्छ।’ क्रिमिया क्षेत्रबाट आएको मिसाइल एक मिनेट भित्रै आउँछ। कामदारहरूलाई क्रेनबाट ओर्लिएर सुरक्षित स्थानमा पुग्न तीन मिनेटभन्दा बढी समय लाग्दछ। आक्रमणका कारण ओडेसाका बन्दरगाहहरूमा जहाजहरूको आवागमन लगभग ठप्प भएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको मध्यस्थतामा भएको खाद्यान्न सम्झौता रोकिएपछि रूसले नियमित रूपमा आक्रमण सुरु गरेको छ। दिनभरि १५ घण्टा भन्दा बढी समय साइरन बजिरहन्छ, जसले बन्दरगाहको कामलाई पूर्ण रूपमा प्रभावित बनाएको छ। खाद्यान्न निर्यात कम्पनीका ट्रेडिङ डाइरेक्टर भोलोडिमिर स्लाभिन्स्कीले भने, ‘हामीले अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकहरूलाई पठाउने करिब पाँचदेखि सात लाख मेट्रिक टन खाद्यान्न निर्यात गर्ने क्षमता गुमाइसकेका छौं।’

डोनाल्ड ट्रम्पले युरोपेली नेटो सदस्य राष्ट्रहरूको सैन्य क्षमता कमजोर रहेको र ती राष्ट्रहरु अमेरिकामा निर्भर रहेको आरोप लगाएका छन्। ट्रम्पले बाइडेन प्रशासनले युक्रेनलाई ३५० अर्ब डलर बराबरका हतियार दिएका कारण अमेरिकी सेनालाई जोखिममा पर्ने बताए। उनले युरोपेली राष्ट्रहरूले सैन्य खर्चमा आफूमाथि निर्भर नबस्नुपर्ने र आफूले उनीहरूलाई हतियार बिक्री गर्ने इच्छा पनि व्यक्त गरेका छन्।

२१ साउन, काठमाडौँ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वासिङटनस्थित युरोपेली नेटो सहयोगी राष्ट्रहरूको सैन्य क्षमता कमजोर रहेको बताएका छन्। उनले नेभाडाको लास भेगास नजिकै आयोजना गरिएको कार्यक्रममा यस विषयमा बोल्दै भनेका हुन्। ट्रम्पका अनुसार पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनको प्रशासनले अमेरिकी सेनाको अवस्थालाई खतरामा पारिदिएको छ। उनले अघिल्लो प्रशासनले धेरै स्रोतहरू अरू देशहरूलाई दिएका छैनन् भन्ने आरोप पनि लगाएका छन्।

ट्रम्पले भने, “उनीहरूले सबै कुरा दिनुभयो भने, धेरै कुरा गुमाउनुहुन्छ। ३५० अर्ब डलर ठूलो रकम हो।” उनले उक्त रकम कहाँ खर्च भएको भनेर स्पष्ट भनेका छैनन्। तर बाइडेन प्रशासनले युक्रेनलाई ३५० अर्ब डलर बराबर हतियार हस्तान्तरण गरेको उनको दाबी छ। ट्रम्पले युरोपेली राष्ट्रसँग पर्याप्त आर्थिक स्रोतहरू रहेका र ती राष्ट्रहरूलाई सबै सामान बिक्री गर्न र तिर्न तयार रहेको पनि बताए। ट्रम्पले थपे, “उनीहरूमा बलियो सैन्य शक्ति छैन किनभने धेरै समयदेखि उनीहरूले हामीमाथि निर्भरता राखेका छन्। मैले उनीहरूलाई भनेँ– तपाईंहरूले यो निर्भरता छोड्नुपर्छ।”

रुसको कुर्स्क क्षेत्रमा युक्रेनी सेनाको आक्रमणपछि कम्तीमा ३०२ जना बासिन्दाको अवस्था अझै सम्पर्कविहीन रहेको रुसी मानवअधिकार आयुक्त याना लान्त्रातोभाले जानकारी दिइन्। सन् २०२४ अगस्ट ६ मा युक्रेनी सेनाले गरेको आक्रमणमा हालसम्म ७६ हजारभन्दा धेरै युक्रेनी सैनिक हताहत भएको रुसी पक्षको दाबी छ।

रुसी जनरल स्टाफ प्रमुख भलेरी गेरासिमोभले कुर्स्क क्षेत्रलाई युक्रेनी सशस्त्र बलबाट पूर्णरूपले मुक्त गरिएको जानकारी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई दिएका थिए। २१ साउन, काठमाडौं। युक्रेनी सेनाले सन् २०२४ को अगस्ट ६ मा कुर्स्क क्षेत्रमा आक्रमण सुरु गरेको थियो। उक्त आक्रमणपछिका सीमा क्षेत्रमा रहेका ३०२ जना बासिन्दाको अवस्था अझै अज्ञात रहेको छ।

लान्त्रातोभाले रुसी समाचार संस्था तासलाई जानकारी दिँदै भनेकी छन्, “सम्पर्कविहीन भएका स्थानीय बासिन्दाको खोजी प्रारम्भिक दिनदेखि नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ।” उनले थपिन्, “३०२ जना मानिसको अवस्था अहिलेसम्म पनि अज्ञात छ।” कुर्स्क क्षेत्रमा भएको कारबाही क्रममा युक्रेनी सेनाका ७६ हजारभन्दा धेरै सैनिक मारिएका वा घाइते भएका छन्। यसैक्रममा ७ हजार ७ सयभन्दा बढी सैन्य उपकरण नष्ट भएका छन्। साथै करिब ४३० जना युक्रेनी सैनिक नियन्त्रणमा लिइएका छन्।