लेखक: space4knews

समाचार सारांश समीक्षा गरी तयार गरिएको। भोटेकोशी/त्रिशूली करिडोरमा आएको बाढीले पर्यटन क्षेत्रमा करिब ५० अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति पुर्याएको छ भने १ सय ४२ होटल, ५७ रेस्टुरेन्ट र १ सय ४१ सवारीसाधन क्षतिग्रस्त भएका छन्। बाढीले मानसरोवर र गोसाइँकुण्ड यात्रामा रहेका सयौँ पर्यटकलाई प्रभाव पारेको छ, र करिब ९ सय ९५ विदेशी पर्यटक हराइरहेका छन् भन्ने पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन्। भोटेकोशी बाढीको प्रभाव नेपालको पर्यटन छविमा परेको छ, अगष्टमा ८५ हजार ४ सय ४४ अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक मात्र आएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३.६ प्रतिशत कम हो। १७ भदौ, काठमाडौं। नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारबाट खर्चालु पर्यटक भित्र्याउने प्रमुख मार्ग ‘भोटेकोशी/त्रिशूली करिडोर’ मा आएको संकटले देशकै पर्यटन क्षेत्रमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ। मानसरोवर र गोसाइँकुण्ड यात्रामा रहेका सयौँ नेपाली तथा विदेशी पर्यटकहरू १० भदौको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाएका छन् भने कतिपय अझै बेपत्ता छन्। सरकारले दिएको पछिल्लो अनुमानअनुसार मात्र पर्यटन क्षेत्रमा करिब ५० अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खड्कराज पौडेलले भने कि उक्त नदी करिडोरमा रहेका १ सय ४२ होटलहरू बगाइसकेको अनुमान गरिएको छ। प्रतिनिधिसभा पर्यटन समितिमा मन्त्री पौडेलले जानकारी दिए अनुसार ५७ रेस्टुरेन्ट र १ सय ४१ पर्यटन सवारीसाधनहरूमा पनि क्षति पुगेको छ। बाढीले नेपालका २७ सम्पदामा क्षति पुर्याएको छ। गोसाइँकुण्ड, लाङटाङ लगायत साप्ताहिक हजारौं पर्यटक आउने ती स्थलहरूको पदयात्रा मार्गमा समेत ठूलो नोक्सानी भएको छ। कतिपय पदमार्गहरू पूर्णरुपमा बगेर फेरि निर्माण गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। नेपाल पर्यटन बोर्डका पूर्व सीईओ दीपकराज जोशीले भोटेकोशी प्रलयले पर्यटन उद्योगमा बहुआयामिक असर परेको बताएका छन्। उनका अनुसार कैलाश मानसरोवर यात्रा नेपालको मानसुन सिजनमा बढी खर्चालु पर्यटक खिच्ने महत्वपूर्ण प्याकेज हो। लामा यात्रा गर्दा अधिकांश भारतीय पर्यटकहरू नेपालको आतिथ्यमा धेरै खर्च गर्छन्, जसले नेपालको पर्यटन उद्योगलाई ठूलो योगदान पुर्याउँछ। पछिल्लो समयमा भारतीयसँगै गैरआवासीय भारतीयहरूको ठूलो संख्याले नेपालबाटै कैलाश मानसरोवरको यात्रा गरिरहेका थिए। जोशीका अनुसार यी सबै पर्यटक छन् जसले नेपालको रोजगारी सिर्जना र अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। त्यसैगरी, यो नदी करिडोरले नेपालका चर्चित पदयात्रा क्षेत्र लाङटाङ र गोसाइँकुण्डको आधार स्थायित्व प्रदान गर्छ। लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज अनुसार यो पदयात्रा मार्गमा हरेक वर्ष ५० हजारभन्दा बढी पर्यटक आउने गर्छन् र आन्तरिक तथा बाह्य दुवै पर्यटकको लोकप्रिय गन्तव्य हो। गोसाइँकुण्ड पनि प्रत्येक वर्ष धार्मिक पर्यटकहरूको ठूलो आकर्षण हो। यी गन्तव्यहरूले स्थानीय पर्यटनसँगै राष्ट्रिय पर्यटन उद्योगमा पनि ठूलो योगदान गरिरहेका छन् भन्ने जोशीले बताए। पर्यटन व्यवसायी र श्रमिकहरूसमेत गुम्यो यो बाढीले हजारौं मानवीय क्षति ल्यायो। विभिन्न क्षेत्रका दक्ष जनशक्तिले आफ्नो ज्यान गुमाए। पर्यटन क्षेत्रले समेत व्यवसायी, लगानीकर्ता र मेहनती श्रमिकहरूसमेत गुमाएको छ। पूर्व सीईओ जोशीले भने, यस उद्योगले यी क्षतिपूर्तिका लागि अझै धेरै वर्ष मिहिनेत गर्नुपर्ने छ। ‘मानवीय क्षतिको तुलना हुँदैन, यसबाहेक व्यवसायी र श्रमिकहरू बाढीमा परेर गुमिएका छन्, जसले पर्यटन क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान दिएका थिए,’ उनले भने। टुर गाइड, ट्रेकिङ गाइडसहित ठूलो संख्यामा श्रमिकहरू समेत बाढीले जीवन गुमाएका छन् भन्ने पर्यटन क्षेत्रमा सम्बन्धित संस्थाले जनाएको छ। पर्यटन छविमा सतत डर देखियो भोटेकोशी बाढीपछि अमेरिका लगायतका देशहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई नेपाल भ्रमणबाट सचेत गराउदै ट्राभल एड्भाइजरी जारी गरेपछि नेपालसँग सम्बन्धित नकारात्मक प्रचार विश्वभर फैलिएर नेपाललाई ‘रेड जोन’ गन्तव्य बनाएको छ। तर वास्तविकता यस्तो छैन; समस्या केवल यस एक नदी करिडोरमा छ र त्रिशूली नदी किनार क्षेत्रमा मात्र सडक संजालमा समस्या देखिएको छ। तर नेपाललाई समग्रमा एउटा डरलाग्दो गन्तव्यको रूपमा प्रचार गरेपछि पर्यटनमा दीर्घकालीन असर पर्ने जोशी बताउँछन्। जोशीले भने, ‘नेपाल विश्वकै पर्यटकहरूलाई बारम्बार फिर्ता आउने मन पर्ने प्राकृतिक गन्तव्य हो। हाम्रो प्राकृतिक सम्पदा पर्यटकलाई आकर्षित गर्छन्, तर ती सम्पदामा जोखिम र असुरक्षा रहेको सन्देश प्रदेश भइरहँदा नेपालको दीर्घकालीन हित हुनेछैन।’ उनी थप्छन्, ‘सरकारले तत्कालै सम्बन्धित निकायसँग मिलेर यो नकारात्मक छवि हटाउन पहल गर्नु आवश्यक छ। भौतिक संरचना फेरि बनाउन सकिन्छ तर पर्यटन छवि गुमाउनुभयो भने पुनः फर्किन धेरै कठिन हुन्छ।’ आगमन घटेको तथ्यांक स्पष्ट भोटेकोशी/त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले पर्यटक आगमनमा स्पष्ट प्रभाव पार्छ। सन् २०२६ को अगष्ट महिनामा नेपालमा ८५ हजार ४ सय ४४ अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक भित्रिएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको तुलनामा ३ हजार ३ सय ३६ ले कम हो। सन् २०२५ को अगष्टमा ८८ हजार ६ सय ८० पर्यटक आएको थियो। यसले ३.६ प्रतिशत आगमनमा कमी देखाउँछ। अगष्टको अन्तिम हप्ता (२६ गते) रसुवागढी नाका हुँदै आएको बाढीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ लगायत नदी प्रणाली वरिपरि ठूलो मानवीय र भौतिक नोक्सानी पुर्याएको छ। यसै बाढीले कैलाश मानसरोवर र गोसाइँकुण्ड यात्रामा निस्किएका आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूलाई समेत प्रभावित बनाएको छ। बाढीपछि अमेरिका लगायत बिभिन्न देशले ट्राभल एड्भाइजरी जारी गर्दै नेपाल यात्राको चेतावनी दिएका थिए। पर्यटन बोर्डका अनुसार अगष्टमा सबैभन्दा धेरै पर्यटक भारतबाट २६ हजार ३ सय ७३ जना आएका छन्, जुन कुल पर्यटकको ३०.८७ प्रतिशत हो। भारत पछि चीनबाट १० हजार ३ सय ४ पर्यटक आएका छन्, जुन गत वर्ष अगष्टको तुलनामा ७ हजार ५ सय ३३ ले वृद्धि हो (३६.७८ प्रतिशत)। त्यस्तै, श्रीलंकाबाट ८ हजार ७ सय १० जना पर्यटक आएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा ४६.२४ प्रतिशतले बढेको हो। अमेरिकाबाट ६ हजार २ सय ९३, बंगलादेशबाट ४ हजार ४ सय ८७ र बेलायतबाट ३ हजार ४ सय ७६ पर्यटकहरू आएका छन्। सरोकारवालाले के भन्छन्? पर्यटन बोर्डका निमित्त सीईओ हिक्मतसिंह ऐरले संकटको समयमा बोर्डबाट संयुक्त सूचना प्रवाह भइरहेको बताए। पर्यटन समितिमा आयोजित छलफलमा उनले ‘कलिङ नेपाल’ अभियानलाई थप प्रभावकारी बनाउन, आवश्यक परे हवाई टिकट र होटलमा छुट वा निशुल्क सुविधा उपलब्ध गराउने प्रस्ताव अघि बढाइएको पनि जानकारी दिए। होटल एसोसिएसन नेपाल (हान) का अध्यक्ष विनायक शाहले वर्तमान संकटलाई अभूतपूर्व ठहरेर, विदेशमा रहेका नेपाली दूतावास र नियोगमार्फत नेपाल सुरक्षित रहेको सन्देश सम्प्रेषण गर्नु पर्ने बताए। उनले ‘नेपाल खुला छ’ भन्ने सन्देशसहित अभियान अझ सशक्त बनाउँदै सरकारले पर्यटन क्षेत्रलाई पुनः गतिशील बनाउन निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्न प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) का अध्यक्ष सागर पाण्डेले करिब ९ सय ९५ विदेशी पर्यटक र भारतीय नागरिक समेत प्रभावित क्षेत्रमा हराइरहेको जानकारी दिए र पर्यटन पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुगेको जानकारी गराए। पाण्डेले नेपालमा रहेका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यममार्फत उद्धार तथा पुनर्स्थापनासँगै नेपाल पर्यटकका लागि तयार रहेको स्पष्ट सन्देश दिनुपर्ने बताए। नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्ट्स (नाट्टा) का अध्यक्ष भरतजंग पाण्डेले राहत तथा पुनर्स्थापनाको निर्णय मानवीय आधारमा हुनुपर्ने बताए। उनले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको विश्वास जित्न अवस्य नेपाल आउने पर्यटकका लागि असहज अवस्था रहुञ्जेलसम्म निशुल्क भिसा, होटल छुट तथा सहज आवागमन सुविधा प्रदान गर्न सरकारले ध्यान दिनुपर्ने बताए। नेपाल पर्वतारोहण संघ (एनएमए) का अध्यक्ष फुर्गेल्जे शेर्पाले बाढीपछि पहिलो प्राथमिकता खोज तथा उद्धार हुनु पर्ने बताए। एनएमएको विशेष टोली प्रभावित क्षेत्रमा पहिलो दिनदेखि पुगेको र संघसँग करिब १२ हजार ६ सय उद्धार दक्ष जनशक्ति रहेको जानकारी दिए। सरकारले आवश्यक निर्देशन दिएमा तत्काल परिचालन समेत गर्न सकिने उल्लेख गरेका छन्। शेर्पाले हेलिकोप्टरहरू उद्धारका लागि तयार रहेको र उपलब्ध साधनको अधिकतम उपयोग आवश्यक रहेको कुरामा जोड दिएका छन्। एक्सपिडिसन अपरेटर एसोसिएसन नेपालका महासचिव ऋषि भण्डारीले पर्यटन श्रमिकको सामाजिक सुरक्षाका लागि दीर्घकालीन व्यावस्था आवश्यक रहेको बताए। उनी भन्छन्, तातोपानी र केरुङ नाकासँग सम्बन्धित आवागमन र कूटनीतिक समन्वयमा प्राथमिकता दिनुपर्ने छ। मृत्यु भएकाहरूको कानुनी पहिचान, मृत्यु प्रमाणपत्र लगायत प्रक्रिया सहज बनाउनुपर्ने छ। सरकारले के गर्दैछ? पर्यटनमन्त्री खड्कराज पौडेलले मंगलबार एक भिडियो सन्देश जारी गरेर संसारभरिका पर्यटकहरूलाई नेपाल भ्रमणको आह्वान गरेका छन्। प्रधानमन्त्रीले भने, यो समय पर्यटकको भ्रमण केवल यात्रा मात्र नभई बाढी पीडितको सहयोग गर्ने माध्यम पनि हो। उनले भने, बाढीले नेपालका केही क्षेत्रमा समस्या ल्याए पनि अन्य गन्तव्यहरू सुरक्षित छन् र नेपाल पर्यटकका लागि सुरक्षित छ भन्ने सन्देश प्रवाह गर्न प्रयास गरिरहेको बताए। त्यसै दिन उनले सम्बन्धित सरोकारवालासँग बैठकको पनि आयोजना गरेका थिए। बैठकले प्रकोप सम्बन्धि पर्यटन बोर्डसहित क्षेत्रगत संघसंस्थाको सहभागितामा द्रुत प्रतिक्रिया टोलीमार्फत प्रभावित पर्यटकहरूको अवस्था नियमित रूपमा अनुगमन र व्यवस्थापन गर्ने निर्णय गरेको छ। प्रकोपका कारण समयमै स्वदेश फिर्ता हुन नसकेका विदेशी पर्यटकहरूको हवाई टिकट पुन: तालिका बनाउन सम्बन्धित निकायहरूलाई आवश्यक निर्देशन दिइएको छ। त्यस्तै बैठकमा प्रकोप प्रभावित, मृत्यु भएका र सम्पर्कमा आउन नसकेका विदेशी पर्यटक परिवार तथा आफन्तलाई सही जानकारी उपलब्ध गराउन पहल भैरहेको छ। साथै, नेपाल आउने चाहने परिवारहरूको प्रवेश सजिलो बनाउन र उत्तरि सीमा नाकाबाट आवतजावत गर्ने पर्यटक र तीर्थयात्रीहरूको स्वदेश फर्किन सहज बनाउन सम्बन्धित निकायसँग समन्वय भइरहेको जानकारी समेत दिईएको छ। मन्त्रालयले प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, निजी क्षेत्र र पर्यटन सम्बन्धी संघसंस्थासँगको समन्वय र सहकार्यमा प्रकोप प्रभाव न्युनीकरण गर्दै पर्यटकीय गतिविधिको पुनरुत्थान, व्यवसायी र श्रमिकको हित संरक्षण तथा पर्यटन क्षेत्रका क्रियाकलापलाई अवस्थामा फर्काउने निर्णय गरेको सूचना अधिकारी शोभाखर रेग्मीले जनाए।

१७ भदौ, डोटी। डोटीको शिखर नगरपालिकाले भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूमा उद्धार, राहत र पुनर्स्थापनाका लागि थप २० लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ। बुधबार नगर कार्यपालिकाको बैठकले बाढीपीडितलाई राहत र उद्धारमा सहयोग गर्न थप २० लाख रुपैयाँ प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरेको हो। यसअघि भदौ ११ मा नगरपालिकाले दुई लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने जानकारी गराएको थियो।

पछिल्लो बैठकले नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि, विभिन्न कार्यालयहरू, विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था तथा स्थायी, करार र ज्यालादारी कर्मचारी, स्वास्थ्यकर्मी र शिक्षकहरूको भदौ महिनाको तलबबाट जम्मा हुने २२ लाख रुपैयाँ उद्धार कोषमा योगदान गर्ने निर्णय गरेको नगरपालिकाका प्रमुख दीर्घवहादुर बलायरले बताए। यसैगरी, रसुवा बाढीमा परी सम्पर्कविहीन भएका शिखर नगरपालिका–४ का दीपक महराको खोजी र उद्धारमा सहयोग पुर्‍याउन परिवारलाई एक लाख रुपैयाँ सहायता दिने निर्णय पनि नगरपालिकाले गरेको छ।

१७ भदौ, काठमाडौं । १० भदौमा रसुवामा परेको भीषण बाढी र पहिरोले विभिन्न राजमार्गहरू अवरुद्ध भएसँगै स्थल यातायात थप प्रभावित बनेको छ। स्थलमार्गमा समस्या हुँदा अहिले हवाई मार्गले मात्र यात्रुहरूलाई मुख्य विकल्प प्रदान गरिरहेको छ। लामो दूरी तय गर्न वायु यात्रा एकमात्र सजिलो माध्यम भएकाले बाढीपहिरोले राजमार्ग अवरुद्ध गर्दा हवाई यात्रामा यात्रुको चाप उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यात्रु चाप व्यवस्थापन गर्न एयरलाइन्सहरू अहिले ठूलो चुनौतीमा छन्। देशकै सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक वायु सेवा प्रदायक बुद्ध एयरले रसुवा बाढी प्रभावित क्षेत्रका राजमार्गहरू सहज नहुन्जेलसम्म हवाई भाडा नबढाउने र न्यूनतम भाडादरमै उडान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको छ। बुद्ध एयरले हाल दैनिक १० हजारभन्दा बढी यात्रुलाई गन्तव्यसम्म पुर्‍याइरहेको छ। रसुवा बाढीपछि उडान संख्या र यात्रु चाप दुवै तीव्र रूपमा बढेको कम्पनीका संचालकहरू बताउँछन्। बुद्ध एयरका कार्यकारी अध्यक्ष वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतले भने, ‘रसुवा बाढीको प्रभावका कारण राजमार्गहरूमा यातायात आवागमन पूर्ण रूपमा सहज छैन। त्यसैले, जबसम्म राजमार्गहरू सहज हुँदैनन्, तबसम्म हवाई भाडा नबढाई हालकै भाडादरमै सेवा उपलब्ध गराइरहनेछौं।’

बस्नेतले थपे, ‘हामीले भाडा वृद्धि नगर्ने निर्णय चालु आर्थिक वर्षमा हाम्रो कम्पनीलाई ६० करोड रुपैयाँभन्दा बढी घाटा हुने अवस्था सिर्जना गर्छ, तर देश विपत्तिमा छ। यस्तो बेलामा हामीले नि:स्वार्थ रूपमा यो निर्णय गरेका हौं। सबै परिस्थितिहरू सुधारिएपछि अर्को वर्ष नाफा कमाउने योजना छ, यस वर्ष देशका लागि योगदान गर्ने हो।’ रसुवा बाढीपछि त्रिशूली नदीले पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभिर खण्ड अवरुद्ध भएसँगै काठमाडौं सहितका क्षेत्रहरू जोड्ने मुख्य सडक अवरुद्ध भएको छ। वैकल्पिक राजमार्गहरु त्रिभुवन राजपथ र कान्ति लोकपथमा यातायातको चाप धेरै बढेको छ। बस्नेतले भने, ‘प्राकृतिक विपत्तिका कारण सडकमा समस्या हुँदा हामीमाथि एउटा हवाई सेतु निर्माण गर्नुपर्ने बाध्यता आयो। किनकि विषम परिस्थितिमा पनि न्यूनतम भाडादरमै उडान सञ्चालन र आवश्यक परे घाटा व्यहोर्ने निर्णय गरेका छौं।’

उनका अनुसार यसरी न्यूनतम भाडादरमा उडान गर्दा कम्पनी शतप्रतिशत घाटामा जान्छ, तर देशलाई आवश्यक परेको बेला विगतका नाफा घाटामा परे पनि सेवा दिनुपर्ने आवश्यकताको भावना आफूहरूमा रहेको बताउँछन्। ‘केही वर्ष घाटा हुन्छ, केही वर्ष नाफा। राष्ट्रप्रतिको माया र समर्पण हाम्रो प्राथमिकता हो,’ बस्नेतले बताए। दसैं र तिहार जस्ता ठूला चाडपर्वमा भाडा महँगो हुने सामान्य आरोप वायुसेवा कम्पनीहरूमाथि सधैं लाग्ने गरेको छ। सामान्यतया असार १५ देखि असोज १५ र पुस महिनाभरि ‘अफ सिजन’ भएकाले सो अवधिमा सस्तो भाडादर चलाउने चलन छ भने अन्य महिनामा भाडा सामान्यतया बढी हुन्छ। तर यसपटक बुद्ध एयरले दसैं तिहारमा पनि सस्तो भाडादरमै उडान सेवा दिने जनाएको छ। बस्नेतले भने, ‘हामीलाई देखिन्छ राजमार्गहरू सहज हुन केही समय लाग्ने भएकाले कम्तीमा ६ महिना न्यूनतम भाडादरमै उडान सेवा जारी राख्ने र उडान संख्या समेत बढाउने योजना छ।’ रसुवा बाढीपछि बुद्ध एयरले उडान समय पनि मध्यरातसम्म पुर्‍याएको छ र दैनिक अन्तिम उडान राति ११ बजेसम्म सञ्चालन गर्दैछ।

राहत सामग्री नि:शुल्क ढुवानी
बुद्ध एयरले रसुवा बाढी प्रभावित क्षेत्रका लागि दैनिक हजारौँ किलो राहत सामग्री विभिन्न गन्तव्यहरूमा नि:शुल्क ढुवानी गर्दै आएको छ। बुधबार मात्रै ६ हजार ४२० किलो राहत सामग्री नि:शुल्क रूपमा पुर्‍याइएको छ। बुद्धका अनुसार बुधबार भद्रपुरका लागि १०५ किलो, भरतपुर २ हजार ६९ किलो, सुर्खेत १ सय २० किलो, धनगढी १ हजार ६ सय ६५ किलो, विराटनगर २ सय ७२ किलो, भैरहवा २ हजार ४५ किलो र सिम्रिका लागि १४१ किलो राहत सामग्री पुर्‍याइएको छ। बुद्ध एयरसँग ७२ सिट क्षमताका १५ वटा ‘एटीआर७२-५००’ र एक ‘एटीआर७२-६००’ सिरिजका जहाज छन्, जुनले दैनिक करिब ६० उडान सञ्चालन गर्दै आएका छन्।

हवाई इन्धन भाउमा ठूलो वृद्धि
पछिल्ला ७ महिनामा हवाई इन्धनको मूल्य लगभग दोब्बर बढेको छ। फेब्रुअरी २०२६ मा प्रति लिटर १२७ रुपैयाँ रहेको इन्धनको मूल्य अगस्टमा २४९ रुपैयाँ पुगेको छ, जुन ९६ प्रतिशत वृद्धि हो। त्यही क्रममा फेब्रुअरीमा काठमाडौं-भैरहवा रुटको भाडा ५ हजार ७ सय रुपैयाँबाट १४ प्रतिशत वृद्धि हुँदै अगस्टमा ६ हजार ५ सय रुपैयाँ पुगेको छ।

नबिल बैंकले ५.५ प्रतिशत ब्याजदर रहेको नबिल डिबेञ्चर २०९३ निष्कासनका लागि ग्लोबल आइएमई क्यापिटललाई बिक्री प्रबन्धकको रूपमा नियुक्त गरेको छ। बैंकले १ हजार अंकित मूल्यका ४० लाख कित्ता ऋणपत्र १० वर्षको अवधिका लागि जारी गर्दै ४ अर्ब रुपैयाँ संकलन गर्ने योजना बनाएको छ। यसमध्ये २४ लाख कित्ता व्यक्तिगत रूपमा र १६ लाख कित्ता सार्वजनिक निष्कासनमार्फत बिक्री गरिनेछ।

७ भदौ, काठमाडौं। नबिल बैंकले ५.५ प्रतिशत वार्षिक ब्याजदर रहेको नबिल डिबेञ्चर २०९३ नामक ऋणपत्र निष्कासनका लागि ग्लोबल आइएमई क्यापिटललाई बिक्री प्रबन्धकको रूपमा नियुक्त गरेको छ। मंगलबार भएको सम्झौतामा बैंकको तर्फबाट प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मनोजकुमार ज्ञवाली र ग्लोबल आइएमई क्यापिटल लिमिटेडको तर्फबाट प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मन्दीप लुइँटेलले हस्ताक्षर गरेका छन्।

बैंकले प्रत्येक ऋणपत्रको अंकित मूल्य १ हजार रुपैयाँ कायम गरी १० वर्ष अवधिका लागि ४० लाख कित्ता ऋणपत्र जारी गर्ने योजना बनाएको छ, जसबाट कुल ४ अर्ब रुपैयाँ संकलन गरिनेछ। यसमा २४ लाख कित्ता अर्थात् २ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ बराबरको ऋणपत्र व्यक्तिगत रूपमा बिक्री गरिनेछ। त्यस्तै, १६ लाख कित्ता ऋणपत्र (जसमा ५ प्रतिशत अर्थात् ६५ हजार कित्ता सामूहिक लगानी कोष पनि समावेश छन्) सार्वजनिक निष्कासनमार्फत बिक्री गरिने बैंकले जनाएको छ।

नबिल बैंक निजी क्षेत्रको एक अग्रणी वाणिज्य बैंक हो, जसले २६ लाखभन्दा बढी ग्राहकलाई देशभरका २६३ शाखा सञ्जाल र ३१५ एटीएम मेसिनमार्फत सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।

भोटेकोशी बाढीले रसुवाको टिमुरेमा एनसेलको एक मोबाइल टावर र ६० किलोमिटरभन्दा बढी अप्टिकल फाइबर लाइनलाई पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त बनाएको छ। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार, बाढी र पहिरोले कम्पनीलाई ९ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आर्थिक क्षति पुर्‍याएको एनसेलले जनाएको छ। नुवाकोट, रसुवा र धादिङका २७ मोबाइल टावर प्रभावित भएका थिए, जस मध्ये २४ वटा पुनः सञ्चालनमा आएका छन्। बाँकी तीन साइट मर्मत भइरहेको छ।

एनसेलले बाढी प्रभावित क्षेत्रका ३ लाखभन्दा बढी ग्राहकलाई भदौ १० देखि निःशुल्क भ्वाइस, डेटा र एसएमएस सेवा उपलब्ध गराएको छ, जसको मूल्य आइतबारसम्म १ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। कम्पनीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवनका प्रभावित क्षेत्रका ग्राहकलाई लक्षित गर्दै उक्त सेवा सञ्चालनमा ल्याएको हो। बाढी आउनुअघि सात दिनसम्म सक्रिय रहेका ग्राहकहरूलाई निःशुल्क सेवा उपलब्ध गराउन योग्य बनाइएको छ।

मोबाइल टावर पुनः सञ्चालनमा आएसँगै निःशुल्क सेवाको प्रयोग पनि बढ्दो क्रममा रहेको कम्पनीले जनाएको छ। संकटको समयमा ग्राहकहरूलाई निरन्तर सम्पर्कमा रहन सहज बनाउन २५ हजारभन्दा बढी ग्राहकको सिम सेवा पुनः सक्रिय गरिएको छ। एनसेलले नेपाल सरकार र नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणसँगको समन्वयमा जनचेतनामूलक कॉल टोन तथा एसएमएस सेवा पनि सम्प्रेषण गर्दै आएको छ।

नेपाल वनस्पति घिउतेल उत्पादक संघले बाढीपहिरो पीडितहरूको राहत र उद्धारका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा १ करोड १ लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ। संघले १० भदौको बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, चितवन र पूर्वी नवलपरासीमा भएको मानवीय र भौतिक क्षतिबारे जानकारी दिएको छ। प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत, घाइतेहरूको उपचार र अन्य सहयोग छिटो उपलब्ध गराउन सरकार र सम्बन्धित निकायहरूको ध्यानाकर्षण गराएको छ।

संघले बुधबार बाढीपहिरोले पुर्याएको मानवीय एवं भौतिक क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै सहयोग रकम उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको हो। १० भदौ बुधबार बिहान चीनको सिजाङ (तिब्बत) तर्फबाट आएको भीषण बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, चितवन र पूर्वी नवलपरासी लगायत जिल्लामा ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति भएको थियो। यस प्राकृतिक विपत्तिमा परी धेरै नागरिकको ज्यान गएको, बेपत्ता भएका, घाइते भएका साथै सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिमा अपूरणीय क्षति पुगेको प्रति संघले ध्यानाकर्षण गराएको छ।

संघले भन्यो, ‘यस्ता संवेदनशील अवस्थामा राष्ट्रिय एकता, सामाजिक सहकार्य र मानवीय भावनालाई आत्मसात गर्दै नागरिक, समाज र राष्ट्रप्रतिको जिम्मेवारी बोध गर्दै संघ तथा सदस्य उद्योगहरूले एकमुश्त १ करोड १ लाख रुपैयाँ प्रधानमन्त्री राहत कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरेका छौं।’ साथै संघले प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत, घाइतेहरूको उपचार र आवश्यक सहयोग छिटोभन्दा छिटो उपलब्ध गराउन सरकार र सम्बन्धित निकायहरूको ध्यानाकर्षण गराएको छ।

सामाजिक उत्तरदायित्वमा सधैं अग्रसर रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै संघले आगामी दिनमा पनि यस्ता सहयोगात्मक कार्यहरूमा निरन्तर संलग्न रहने जनाएको छ। सबै सम्बन्धित पक्षको संवेदनशीलता र सहयोगले मात्र प्रभावित क्षेत्रको पुनर्निर्माणमा गतिशीलता ल्याउन सकिने संघको ठहर छ।

१७ भदौ, सल्यान । सल्यान जिल्ला, शारदा नगरपालिका-३ स्थित एमएम एकेडेमी प्रा. लि.ले बाढीपीडितका लागि १ लाख २८ हजार ८ सय ५ रुपैयाँ आर्थिक सहयोग जुटाउन सफल भएको छ। विद्यालयले संस्थागत सहयोगसँगै यहाँ कार्यरत शिक्षक कर्मचारी, अध्ययनरत विद्यार्थी तथा साहुटोल बजार क्षेत्रबाट रकम संकलन गरेको हो।

संकलित रकममा एमएम एकेडेमी प्रा. लि.बाट ३३ हजार ८ सय २० रुपैयाँ, शिक्षक र कर्मचारीबाट ३८ हजार ५ रुपैयाँ, विद्यार्थीबाट २९ हजार १५ रुपैयाँ र साहुटोल बजार क्षेत्रबाट २७ हजार ९ सय ६५ रुपैयाँ समावेश गरिएको छ। विद्यालयका सञ्चालक महेश देवकोटाले बाढीपीडितलाई सहयोग पु¥याउने उद्देश्यले विद्यालय परिवार र स्थानीय बजार क्षेत्रको सहकार्यमा रकम संकलन गरिएको बताए।

देवकोटाले विपद्को समयमा पीडितको दुःखमा साथ दिनु सामाजिक जिम्मेवारी भएकोले आफूहरूले सकेको सहयोग गरेको स्पष्ट पारेका छन्। संकलित १ लाख २८ हजार ८ सय ५ रुपैयाँ प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरिने निर्णय भएको जानकारी पनि उनले दिएका छन्।

पोल्का डटकी महारानीको रूपमा परिचित जापानी कलाकार यायोई कुसामा ९७ वर्षको उमेरमा केही दिन अघि निधन भइन्। उनले दशकौंसम्म आफ्नो इच्छाले मानसिक अस्पतालमा रहेर जीवनभरि कला सिर्जना गरिन् र पछि विश्वव्यापी रूपमा प्रसिद्धि हासिल गरिन्। उनी रङ्गीन थोप्लाहरूका लागि चिनिन्छिन्। कुसामाले आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणसम्म चित्र बनाउने काम कहिल्यै छोडिनन्।

८० र ९० वर्षको उमेरमा पुगेपछि मात्र कुसामाले विश्वप्रसिद्धि पाइनन्। सन् १९६० को दशकमा न्यूयोर्कको कला क्षेत्रमा पुरुषहरूको प्रभुत्व थियो। त्यतिबेला कुसामाले आफ्नो विचार र कलालाई स्वीकार गराउन संघर्ष गरिन्। जापान फर्किएपछि उनले मानसिक अस्पतालमा भर्ना भएर आर्ट थेरापी मार्फत कला सिर्जना जारी राखिन्।

सन् १९९३ मा उनी प्रतिष्ठित भेनिस बिएनालेमामा जापानको प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो कलाकार बन्न सफल भइन्। सन् २०२२ मा उनका चित्रहरू करिब १०.५ मिलियन डलरमा बिक्री भएका थिए। लन्डनको प्रसिद्ध टेट मोर्डन ग्यालरीमा प्रस्तुत गरिएको इन्फिनिटी मिरर रुम्स प्रदर्शनी इतिहासकै सबैभन्दा धेरै दर्शकले हेरिएको प्रदर्शनीहरूमध्ये एक भयो। कुसामाको जन्म सन् १९२९ मा जापानको मात्सुमोटो शहरमा भएको थियो।

उनका कलामा पोल्का डट्स उच्च रूपमा प्रयोग हुन्थ्यो, जुन उनले शान्ति र सुरक्षाको प्रतीक मान्थिन्। पछिल्ला वर्षहरूमा सामाजिक सञ्जालका कारण पनि उनी युवा पुस्तामा अत्यन्तै लोकप्रिय भइन्।

समाचार सारांश संपादकीय रूपमा समीक्षा गरिएको। लेखमा, जीवन बाहिरी रुपमा ठीक देखिए पनि भित्री असन्तुष्टिको अवस्थामा आफूलाई पाँच प्रश्न सोध्न सुझाव दिइएको छ। कहिलेकाहीं बाहिरबाट हेर्दा तपाईंको जीवनमा केही पनि बिग्रिएको जस्तो देखिन्न। तर भित्री मनमा केही कुरा असजिलो वा असन्तुष्टि उत्पन्न भएको महसुस हुन सक्छ। तपाईं बिहान उठ्नुहुन्छ, काममा जानुहुन्छ, मानिसहरूसँग भेट्नुहुन्छ, जिम्मेवारीहरू पूरा गर्नुहुन्छ र दैनिक कामहरू गर्नुहुन्छ। बाहिरबाट हेर्दा तपाईंको जीवन व्यवस्थित र सही देखिन सक्छ, तर मनको कुनै कुनामा एक शान्त आवाजले भन्न सक्छ – केही पनि ठीक रूपमा अगाडि बढिरहेको छैन। यस प्रकारको भावना अलमल पैदा गर्ने खालको हुन सक्छ, किनकि दोष दिने कुनै खास कारण नभए पनि यस्तो महसुस हुनसक्छ। कहिलेकाहीं यो यस्तो अनुभूति मात्र हो कि जुन जीवन पहिले तपाईले चाहनुभएको थियो, अब त्यो जीवन यथावत् रहन मन लागिरहेको छैन। त्यस्तो अवस्थामा तुरुन्त सबै सुधार प्रयास गर्नुको सट्टा केही दिनका लागि विश्राम लिएर आफैंलाई इमानदारीपूर्वक केही प्रश्नहरू सोध्नु उपयुक्त हुन सक्छ। १. के म मेरो जीवनसँग असन्तुष्ट छु? वा म यसभन्दा बढि अगाडि बढिसकेको छु? हरेक असहज परिस्थिति खराबीको संकेत हुँदैन। कहिलेकाहीं तपाईं परिपक्व हुनुभएको हुन्छ वा परिवर्तन भैसकेको हुन्छ, तर तपाईंको दिनचर्या, सम्बन्ध, आकांक्षा र वातावरण उस्तै रहन्छन्। पहिलाले रमाइलो दिनेको कुराहरू पछि सामान्य लाग्न थाल्छन्। जुन लक्ष्यले पहिले उत्साह दिएको थियो, त्यो अब त्यति अर्थपूर्ण नहुन सक्छ। यहाँ सेल्फ रिफ्लेक्सनको महत्व हुन्छ। आफ्नो मनमा सोध्नुहोस् – के साँच्चिकै केही परिवर्तन भएको छ? के मेरो जीवनले मलाई दुखी बनाएको छ? वा म फरक आवश्यकताहरू, प्राथमिकता र सपनाहरू भएका व्यक्ति बन्दैछु? बढ्न खोज्नु वा अगाडि बढ्न खोज्नुले तपाईंले पहिले गरेको गलत निर्णयलाई जनाउँदैन। यसको मतलब हुन सक्छ त्यो निर्णय तपाईंको पुरानो अवस्थामा सही थियो। २. यदि कसैले मसँग कुनै अपेक्षा राख्दैन भने म के रोज्ने थिएँ? यो प्रश्न सोध्नु सजिलो कुरा होइन। हाम्रा धेरै निर्णयहरू सामाजिक अपेक्षाले प्रभावित हुन्छन्। सफल करियर कस्तो हुनुपर्छ? स्थिर सम्बन्धले कस्तो महसुस गराउँछ? राम्रो जीवन भन्नाले के बुझिन्छ? हामीले यी कुरा सिकेका छौं। थोरै समयको लागि कल्पना गर्नुहोस् – कुनै दबाब, कुनै प्रभावकारी व्यक्ति होइन। अब तपाईं आफ्नो समय कसरि बिताउनुहुन्थ्यो? यसको उत्तर अत्यन्तै ठूलो वा नाटकीय हुनु आवश्यक छैन। सायद तपाईं शान्त र आरामदायक जीवन चाहनुहुन्छ, नयाँ कुरा सिक्न चाहनुहुन्छ, कतै सर्दै हुनुहुन्छ, एक्लै समय बिताउन चाहनुहुन्छ वा त्यस्ता कुराबाट टाढा हुन चाहनुहुन्छ जुन अब तपाईंलाई आकर्षक लाग्दैन। तपाईंको उत्तरले तपाईंलाई छुटिरहेको कुरा स्पष्ट पार्न सक्छ। ३. परिवर्तन भयावह हुन्छ भन्ने डर मलाई छ? कहिलेकाहीं के परिवर्तन आवश्यक हुन्छ थाहा हुन्छ, तर डरले हामीलाई रोक्छ। हामी मानवहरू निराश हुने चिन्ता गर्छौं, आर्थिक अस्थिरताको डर हुन्छ, अपरिचित अवस्थामा जाने सँधै डर लाग्छ। आफूलाई सोध्नुहोस् – म के गुमाउने डरले बाधित छु? र फेरि सोध्नुहोस् – म अहिले जहाँ छु त्यहीं बस्दा कति कुरा गुमाउँछु? परिवर्तन भन्नाले सधैं जागिर छाड्नु, सम्बन्ध तोड्नु वा नयाँ सुरुवात गर्नु मात्र होइन। यसले कुनै सीमा निर्धारण गर्न, बानी परिवर्तन गर्न वा आफूले चाहेको कुरा स्वीकार्न पनि जनाउन सक्छ। साँचो कदम चाल्न तपाईंले भविष्य पहिल्यै निश्चित गर्नैपर्दैन। ४. मैले अन्तिम पटक कहिले आफ्नै वास्तविक रूप महसुस गरें? आफ्न सफलताको वा अरूको प्रशंसायता भन्दा पर गएर सोच्नुहोस्। त्यो समय के थियो जब तपाईं आफैंभित्र सहज र सन्तुष्ट महसुस गर्नुहुन्थ्यो? सायद तपाईं हाँसिरहेको, एक्लै यात्रा गरिरहेको, सिर्जना गर्दै, राति पढिरहेको वा प्रकृतिमा बिताइरहेको बन्द बताए। त्यो समयमा तपाईंमा के भिन्न थियो? यो प्रश्न तपाईंका हराएका भागहरू फेला पार्न सहयोग पुर्‍याउँछ। पछिमा फर्केर आफ्नै वास्तविकतामा फर्कन बाध्य छैन। यसको अर्थ अहिले जीवनमा ती जीवित र सक्रिय पाटाहरू समावेश गर्नु हो। ५. यो असहज जीवनले मलाई के सन्देश दिने कोशिस गर्दैछ? आध्यात्मिक वा मानसिक विकास सधैं शान्त र स्पष्ट हुँदैन। कहिलेकाहीं यो बेचैनीको रूपमा आउँछ। अव्यवस्थित भएको जीवनले तपाईंलाई विश्वास, बानी र पहिचानहरुलाई प्रश्न गर्न बाध्य पार्छ जुन तपाईंले पहिले अनायास स्वीकार गर्नुभएको थियो। म यस्तो भावना बाट कसरी बाहिर निस्कौँ भन्दा यो भावना मलाई के देखाउँदैछ? सोध्ने प्रयास गर्नुहोस्। साइद यसले तपाईंलाई गति कम गर्न सिकाउँदै छ, धेरैजसो आफूले छनौट गर्न भनिरहेको छ, वा परम्परागत सफलताको परिभाषा तपाईंका लागि अपर्याप्त भएको संकेत गर्दैछ। हरेक गाह्रो भावना ब्रह्माण्डको संकेत हुनु जरुरी छैन तर यसको माध्यमबाट तपाईं आफ्नो मनको आवाज प्रष्ट सुन्ने अवसर पाउनुहुन्छ।

समाचार सारांश २४ असार २०८२ बिहान रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीमा १८ नागरिक बेपत्ता भए र मितेरी पुलसहित भन्सार यार्ड, कन्टेनर, सवारीसाधन र सडकखण्डमा क्षति भयो। गत वर्षको रसुवा बाढीपछि बनेको प्रतिवेदनले हिमताल, नदी किनारका बस्ती, पूर्वसूचना प्रणाली र जोखिम मूल्यांकनका लागि वैज्ञानिक अध्ययन गर्न सुझाएको थियो। प्रतिवेदनका सुझाव र निष्कर्ष कार्यान्वयन नभएकाले दराजमा थन्किएको र एक वर्षभित्र उस्तै प्रकृतिको ठूलो बाढी दोहोरिएको उल्लेख गरिएको छ। १६ भदौ, काठमाडौं। २४ असार २०८२ बिहान ३ बजे रसुवास्थित नेपाल-चीन अन्तर्राष्ट्रिय नाका हुँदै बग्ने भोटेकोशी नदी (चीनतर्फको ल्हेन्दे खोला) मा अकस्मात बाढी आयो। यो बाढीमा १८ नागरिक बेपत्ता भए। मितेरी पुल बग्यो, साथै रसुवागढी जलविद्युत् आयोजना, रसुवा भन्सार कार्यालय यार्ड, जाँचपासमा राखिएका मालवाहक कन्टेनर, सवारीसाधन, स्याफ्रुबेसी–रसुवागढी सडकखण्डमा समेत ठूलो क्षति गर्‍यो। त्यही बाढीपछि रसुवामा भएको क्षतिको प्रारम्भिक विवरण संकलन गरी यथाशीघ्र प्रतिवेदन बनाउन जिल्ला सुरक्षा समिति रसुवा र जिल्ला व्यवस्थापन समिति रसुवाको आकस्मिक बैठकले समिति गठन गर्‍यो। सोही समितिले बुझाएको प्रतिवेदन अहिले पनि सरकारी दस्तावेजमा अभिलेखीकरण भएको छ। तर, प्रतिवेदनका सुझाव र निष्कर्ष कार्यान्वयन भएनन्। बरु दराजमा थन्काइए। नभन्दै उस्तै प्रकृतिको तर त्योभन्दा विशाल क्षमताको अर्को बाढी एक वर्षकै अवधिमा दोहोरियो र अकल्पनीय मानवीय क्षति गर्‍यो। प्रतिनिधिसभा अन्तर्गत विकास समिति सभापति तथा नेपाल इन्टरमोडल विकास समितिका तत्कालीन कार्यकारी निर्देशक आशिष गजुरेल भन्छन्, ‘गत वर्ष नै बाढीले भन्सार बिन्दुसहित आसपासको बस्तीलाई कडा चेतावती दिएको थियो, सायद हामीले त्यसलाई गम्भीर लिन सकेनौं।’