अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका दक्षिण तथा मध्य एशिया मामिला हेर्ने सहायक विदेशमन्त्री समीर पल कपुर आगामी सोमबार काठमाडौं आउने तयारीमा छन्। कपुरले काठमाडौंमा उच्चस्तरीय भेटघाट गर्ने र सरकारका केही मन्त्रीसँग भेट्ने योजना बनाएका छन्। उनको भ्रमण तीन दिनको हुनेछ र बुधबार टर्किस एयरलाइन्समार्फत फर्कने योजना छ।
भारतीय मूलका कपुर बालेन शाह नेतृत्वको नयाँ सरकारसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने उद्देश्यसहित काठमाडौं आउनेछन्। गत वर्ष अक्टोबरमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कपुरलाई दक्षिण एशिया मामिला हेर्ने सहायक विदेशमन्त्रीमा नियुक्त गरेका थिए। यसअघि यो भूमिका डोनाल्ड लुले सम्हाल्दै आएका थिए।
वाशिङ्टन डीसीस्थित नेपाली दूतावासका एक कूटनीतिज्ञ र परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै द काठमाडौं पोष्टले कपुरको काठमाडौं भ्रमण तीन दिनको हुने जानकारी दिएको छ। कपुर वाशिङ्टनबाट टर्किस एयरलाइन्समार्फत काठमाडौं आउने र बुधबार सोही विमानमार्फत फर्किनेछन्। तर, यो भ्रमणको औपचारिक घोषणा अहिलेसम्म गरिएको छैन। परराष्ट्र मन्त्रालयले पनि समाचार तयार पार्दासम्म औपचारिक जानकारी दिएको छैन। यदि उनी सोमबार काठमाडौं आए भने बालेन नेतृत्वको सरकार गठनपछि काठमाडौं आउने सबैभन्दा वरिष्ठ विदेशी कूटनीतिज्ञ हुनेछन्।
नेपाली कांग्रेसका नेता अर्जुननरसिंह केसीले सबैको प्राथमिकता पार्टी एकतामा केन्द्रित हुनुपर्ने बताएका छन्। सर्वोच्च अदालतले विशेष अधिवेशनको वैधता पुष्टि गरिसकेकोले दम्भ र अहंकार गर्न नहुने केसीले बताएका छन्। उनले १५ औं महाधिवेशनलाई एकता अधिवेशन र अभियानका रूपमा सफल बनाउनु आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन्। ५ वैशाख, काठमाडौं।
केसीले भने, “विशेष अधिवेशन विधिवत् रहेको विषय अदालतबाट टुङ्गो लागिसकेको वर्तमान अवस्थामा अब हामी सबैको प्राथमिकता कतैबाट पनि दम्भ, अहंकार वा शक्ति प्रदर्शन होइन, समग्र पार्टी एकतामा केन्द्रित हुनुपर्छ।” उनले लोकतान्त्रिक पार्टीमा वाद–विवाद स्वाभाविक भएको भन्दै संवाद र सहमतिमार्फत् सबै पक्षको सम्मान गर्दै १५ औं महाधिवेशनलाई सफल बनाउन आवश्यक भएको बताएका छन्।
“असहमतिमा रहेका साथीहरूलाई समेट्दै साझा एजेन्डा तय गर्ने, व्यक्तिगत विवादभन्दा विधान, प्रक्रिया र संस्थागत हितलाई प्राथमिकता दिने संस्कार विकास गर्नु आजको हाम्रो साझा दायित्व हो,” केसीले लेखेका छन्। उनले वर्तमान चुनौतीहरू सामना गर्न सक्षम, सुदृढ र एकीकृत कांग्रेस बनाउन नेतृत्वले उदारता, सहिष्णुता र समावेशी निर्णय प्रक्रियालाई अझ सशक्त बनाउनुपर्ने बताए।
४ वैशाख, काठमाडौं। सर्वोच्च अदालतले गगन थापा नेतृत्वको नेपाली कांग्रेसलाई आधिकारिकता प्रदान गरेको छ। तीन महिनादेखिको विवादलाई टुङ्ग्याउँदै अदालतले पूर्वबहादुर खड्काले दायर गरेको विशेष महाधिवेशन रद्द गर्नुपर्ने रिट निवेदन खारेज गरेको हो। अदालतले जारी गरेको निर्णयलाई मुख्य ८ बुँदामा बुझ्नुहोस्:
पदावधि सम्बन्धी व्यवस्थाका लागि नेपाली कांग्रेस पार्टी केन्द्रीय समितिले १४औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापति र कार्यवाहक सभापतिले दायर गरेको निवेदन इजलासमा पेश भएको थियो। नेपाली कांग्रेसको विधान २०१७ को धारा १७ (१) र ४३ अनुसार निर्वाचित केन्द्रीय समितिको पदावधि ४ वर्ष रहने र असाधारण अवस्थामा केन्द्रीय कार्यसमितिले सबैभन्दा बढी १ वर्ष म्याद थप्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। म्याद समाप्ति सम्बन्धमा निवेदकहरूको कार्यकाल २०८२/०८/२८ मा अन्त्य भइसकेको र केन्द्रीय कार्यसमितिले २०८२ माघ मसान्तसम्म म्याद थप गरेको तर सो अवधि पनि सकिएको देखिएको छ।
विशेष महाधिवेशनको माग विधिसम्मत विधानको धारा १७ (२) अनुसार ४० प्रतिशत सदस्यले लिखित अनुरोध गरेको खण्डमा ३ महिनाभित्र विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने व्यवस्था छ। सोही अनुसार मिति २०८२/०६/२९ मा दर्ता नम्बर १०१ को निवेदन मार्फत विशेष महाधिवेशनको माग गरिएको थियो। कार्यतालिका अनुसार काम नहुँदा निवेदकहरूले १५औं महाधिवेशन २०८२ पौष २६-२८ मा गर्ने गरी २०८२/०८/१५ मा कार्यतालिका प्रकाशित गरेका थिए। त्यसपछि कार्यतालिका परिवर्तन गरी २०८३ बैशाख २८-३१ का लागि मिति सारिएको थियो, जसले विशेष महाधिवेशन सम्पन्न गराउन निवेदकहरू उदासीन रहेको देखिएको छ।
विशेष महाधिवेशन कानूनी विधानअनुसार मिति २०८२/०९/२३ मा सूचना प्रकाशित गरी २०८२ पौष २७ र २८ मा काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा सम्पन्न गरिएको र सो बारे निर्वाचन आयोगलाई जानकारी दिइएको छ। निर्वाचन आयोगको निर्णय अनुसार विशेष महाधिवेशनको माग बाध्यकारी छ र त्यसबाट भएका निर्णय र पदाधिकारी परिवर्तनलाई राजनीतिक दल सम्बन्धी ऐन २०७३ को दफा ५१ अनुसार निर्वाचन आयोगले समीक्षा गरी अद्यावधिक गरेको छ। यसमा कुनै कानूनी वा कार्यविधिगत त्रुटि नदेखिएको छ।
मुख्य सचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले पठाएको पत्रलाई ऐनको दफा ४३ र ४४ अन्तर्गतको उजुरी मान्न नमिल्ने स्थिति रहेको छ। गगन थापा वैध प्रमुख पदाधिकारीका रूपमा २०८२ फागुन २१ मा संघीय संसद प्रत्यक्ष निर्वाचनका लागि मनोनयन गरिसकेका छन् र निर्वाचन सम्पन्न भइसकेकाले राजनीतिक वैधता प्राप्त छ। निवेदन खारेज हुनुको कारण विशेष महाधिवेशनको विज्ञप्ति र काम कारबाही रद्द गर्नु आवश्यक छैन र निर्वाचन आयोगको निर्णय ऐनको दफा ४६ (२) अनुसार अन्तिम हुने भएकाले रिट निवेदन माग अनुसार आदेश जारी हुने अवस्था छैन। त्यसैले रिट निवेदन खारेज गरिएको छ।
पाकिस्तानका विदेशमन्त्री इशाक डारले इरान र अमेरिकाबीच भइरहेको वार्ता प्रगतिशील रहेको र केही महत्वपूर्ण मुद्दामा मात्र सहमति हुन बाकी रहेको बताएका छन्। तुर्कीको अन्तालिया डिप्लोमेसी फोरममा उनले दुवै देशबीच सम्झौतामा निकै नजिक पुगेको बताए। उनका अनुसार केही विषयमा सहमति हुन बाँकी भए तापनि प्रयास चलिरहेको छ र आशा अझै टुटेको छैन। उनले सम्झौता भएमा संसारलाई ठूलो फाइदा पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।
डारले दुवै पक्ष बाँकी रहेका मतभेदहरू हटाउन निरन्तर प्रयासरत रहेको बताए। उनले लेबनानमा युद्धविराम सम्पन्न भइसकेको र इरानले बिना सर्त जहाजका लागि होर्मुज स्ट्रेट पुनः खुला गरेको दाबी गरे। डारले बाँकी वार्ताहरू पनि छिट्टै सम्पन्न हुनेमा विश्वास व्यक्त गरे। साथै, दुई देशबीच वार्ताको अर्को चरण छिट्टै सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ। पहिलो चरणको वार्ता पाकिस्तानको इस्लामाबादमा सम्पन्न भएको थियो।
इरानका विदेशमन्त्रीले व्यावसायिक जहाजहरूका लागि होर्मुज जलमार्ग पुन: खुला भएको बताएका छन्, तर जहाजहरूले तोकिएका सुरक्षित मार्गहरू मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने स्पष्ट पारेका छन्। गत फेब्रुअरी २८ तारिखमा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि तेहरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध गरेको छ। हाल, अमेरिका र इरानबीच भएको दुई हप्ते युद्धविरामको अवधि एप्रिल २२ मा सकिदैछ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुई देशबीच शान्ति सम्झौता नभएसम्म इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी जारी रहने बताएका छन्, तर उनले यसलाई “विश्वका लागि ठूलो र अद्भुत दिन” भनेका छन्। समुद्री क्षेत्रसँग सम्बन्धित समूहहरूले उक्त जलमार्गमार्फत जहाजहरूले सुरक्षित रूपमा आवागमन गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भनी निरीक्षण गरिरहेका छन्, र ट्र्याकिङले जहाजहरूको न्यून आवागमन भएको देखाएको छ।
इजरायल र लेबननबीच १० दिने पूर्ण युद्धविरामको पहिलो दिन शुक्रबार इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीले होर्मुज जलमार्ग पुनः खुला गरिएको घोषणा गरे। “लेबननको युद्धविराम अनुसार बाँकी समयसम्म सबै व्यापारिक जहाजहरूको लागि होर्मुज जलमार्ग पूर्णरूपमा खुला गरिएको घोषणा गरिएको छ र जहाजहरूको आवागमन इस्लामिक गणतन्त्र इरानको ‘पोर्ट्स एन्ड म्यारीटाइम अर्गनाइजेशन’ मार्फत समन्वय गरिनेछ,” अरागचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्।
तर पछि इरानको सरकारी टेलिभिजनले एक वरिष्ठ सैनिक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै तोकिएका ‘मार्गहरू’ बाट मात्र जहाजहरू आवागमन गर्न पाउने भनेको छ, साथै सैनिक जहाजहरूको आवागमन अझै “प्रतिबन्धित” रहेको जनाएको छ। यो सम्भवतः इरानी रिभोल्युशनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) ले तयार पारेको नक्सा र तोकिएका दुई मार्गहरूलाई जनाउँछ। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले यस अघि उक्त विवरण सार्वजनिक गरेका थिए। कतिपय इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले विदेशमन्त्री अरागचीको पोस्टलाई आलोचना समेत गरेका छन्।
आईआरजीसीसँग सम्बन्धित तस्निम न्यूज एजेन्सीले यसलाई “अस्वीकार्य र अपूर्ण” भनेको छ र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी जारी रहँदासम्म पानीजहाजहरूको आवागमनलाई “अवैध” मानिने उल्लेख गरेको छ। अन्य सञ्चारमाध्यमहरूले यस विषयमा इरानी अधिकारीहरूसँग स्पष्टिकरण माग गरेका छन्। इस्लामाबादमा भएको वार्तामा इरानी टोलीको नेतृत्व गर्ने सभामुख मोहम्मद बागेर गलिबाफले ट्रम्पका दाबीलाई “एक घण्टामा सात वटा गलत दाबी” भन्दै सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्।
होर्मुज जलमार्ग सन्दर्भमा उनले भने, “[अमेरिकी] नाकाबन्दी जारी रहँदासम्म” जलमार्ग खुला रहने छैन। ट्रम्पका दाबीहरू अस्वीकृत छन्। दक्षिणी लेबननमा अवस्थित शियाहरूको राजनीतिक र सैनिक समूह हिज्बुल्लाह इरानको सहयोगी हो। हिज्बुल्लाहको आक्रमणको बदला स्वरूप, इजरायलले मार्च २ तारिखमा लेबननमाथि आक्रमण सुरु गरेको थियो। उक्त सबै घटना संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि हमला गरेपछि प्रतिक्रिया स्वरूप भएको हो। अर्कोतर्फ, राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्ध अन्त्यबारे बढिरहेको वार्तामा धेरै मतभेद नभएको उल्लेख गर्दै शनिबारसम्म वार्ता जारी रहने बताउँदै आएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इरानले संयुक्त रूपमा इरानका परमाणु केन्द्रहरू उत्खनन् गर्ने र युरेनियम अमेरिकामा लैजाने दाबी गरेका छन्। इरानी संसद् सभामुख मोहम्मद गालिबाफले ट्रम्पमाथि एक घण्टाभित्र ७ वटा झूटा दाबी गरेको आरोप लगाएका छन्। इरानले आफ्नो युरेनियम देशबाहिर नपठाउने र स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न तयार भए पनि नाकाबन्दी जारी रहने बताएका छन्।
ट्रम्पका अनुसार बमबारीबाट प्रभावित परमाणु स्थलहरूमा दुवै देशका प्रतिनिधिहरू संयुक्त रूपमा प्रवेश गर्नेछन् र भारी मेसिन प्रयोग गरी उत्खनन् गरेर युरेनियम बाहिर निकालिनेछ। उनले अबदेखि इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज कहिल्यै बन्द नगर्न तयार भएको दाबी गर्दै सप्ताहन्तमा अर्को चरणको वार्ता हुनसक्ने र एक–दुई दिनमै शान्ति सम्झौता हुनसक्ने समेत बताएका छन्। तर, इरानले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले झूट बोलेको आरोप लगाएको छ।
गालिबाफले भनेका छन्, ‘यस्ता दाबीहरूले न त अमेरिका युद्ध जित्न सक्यो, न त वार्तामा कुनै फाइदा मिल्नेछ।’ उनले सामाजिक सञ्जालमा जनतालाई प्रभावित पार्ने प्रयास भइरहेको बताउँदै इरानी जनता अमेरिकाको झूटो कुराबाट प्रभावित नहुने दाबी गरेका छन्। इरानको राष्ट्रिय सुरक्षा समितिका प्रवक्ता इब्राहिम रेजईले पनि इरानले आफ्नो युरेनियम देशबाहिर नपठाउने स्पष्ट पारेका छन्।
रेजईले भनेका छन्, ‘युरेनियम समृद्धि पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने वा त्यसलाई अन्त्य गर्ने विषयमा कुनै सहमति हुने छैन, किनभने इरानले यसलाई आफ्नो शान्तिपूर्ण आणविक कार्यक्रमको हिस्सा मान्छ।’ इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले पनि युरेनियम कतै पनि लैजान नदिने बताएका छन्। बकाईले ट्रम्पको दाबी अस्वीकार गर्दै युरेनियम इरानका लागि आफ्नो जमिनजत्तिकै महत्वपूर्ण रहेको र कुनै हालतमा बाहिर नपठाइने बताएका छन्।
स्ट्रेट अफ होर्मुज भनिने समुद्री मार्ग खोल्न इरान तयार भए पनि नाकाबन्दी जारी रहने ट्रम्पले बताएका छन्। अमेरिकी सेनाको युएस सेन्ट्रल कमाण्डले पनि नाकाबन्दी राष्ट्रपति ट्रम्पको आदेश नभएसम्म जारी रहने जनाएको छ। इरानका सभामुख गालिबाफले भने यदि अमेरिकाले नाकाबन्दी जारी राख्यो भने स्ट्रेट अफ होर्मुज सधैं खुला नरहने चेतावनी दिएका छन्। उनका अनुसार जहाजहरूको आवागमन निश्चित मार्ग र इरानको अनुमतिअनुसार मात्र हुनेछ।
गालिबाफले होर्मुज खुला रहने कि बन्द हुने भन्ने विषय सामाजिक सञ्जालका दावीले होइन, भौतिक अवस्थाले निर्धारण गर्ने बताए। इरानले युद्धविरामका क्रममा होर्मुज जलडमरू खोल्ने घोषणा गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटेको छ। ब्रेन्ट क्रुड करिब ९ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ९०.३८ डलरमा झरेको छ, जुन १० मार्चपछि सबैभन्दा न्यून स्तर हो।
नेपालले आईसीसी महिला च्यालेन्ज ट्रफी २०२६ अन्तर्गत पहिलो खेलमा ५ वैशाखमा अमेरिकासँग रुवान्डाको किगालीस्थित गहङ्गा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियममा प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। प्रतियोगितामा नेपाल, अमेरिका, इटली, रुवान्डा र भानुआतु सहभागी छन् र सबै टिमले डबल राउण्ड रोबिन प्रणालीमा दुईपटक खेल्नेछन्। नेपाल महिला क्रिकेट टोली पहिलो पटक रुवान्डामा खेल्न लागेको हो र टोलीमा इन्दु बर्मा कप्तान छन्।
५ वैशाख, काठमाडौं। आईसीसी महिला च्यालेन्ज ट्रफी २०२६ अन्तर्गत नेपालले आज आफ्नो पहिलो खेलमा अमेरिकासँग प्रतिस्पर्धा गर्दै छ। खेल रुवान्डाको किगालीमा रहेको गहङ्गा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियममा साँझ पौने ५ बजेबाट सुरु हुनेछ। अप्रिल १८ देखि मे १ सम्म सञ्चालन हुने यो प्रतियोगितामा आयोजक रुवान्डासहित नेपाल, अमेरिका, इटली र भानुआतु सहभागिता जनाएका छन्।
सबै टिमले एकअर्कासँग दुईपटक खेल्ने (डबल राउण्ड रोबिन) प्रावधानअनुसार सबैभन्दा धेरै अंक आर्जन गर्ने टोलीले च्याम्पियन हुने छ। नेपाल महिला टोली पहिलो पटक रुवान्डामा खेल्न लागेको हो। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले एसोसिएट सदस्य देशहरूलाई अवसर दिन यो प्रतियोगिता पहिलोपटक आयोजना गरेको हो। नेपाल वरियतामा सहभागी पाँच टिममध्ये सबैभन्दा माथि (२१औं स्थान) छ।
नेपालले आफ्नो दोस्रो खेल आइतबार ६ वैशाखमा इटलीसँग खेल्नेछ। त्यसपछि तेस्रो खेल बुधबार (९ वैशाख) रुवान्डासँग, चौथो खेल बिहीबार (१० वैशाख) भानुआतुसँग प्रतिस्पर्धा हुनेछ। पाँचौं खेल आगामी शनिबार (१२ वैशाख) अमेरिकासँग हुनेछ। छैटौं खेल १४ वैशाखमा रुवान्डासँग, सातौं खेल १५ वैशाखमा भानुआतुसँग र आठौं खेल १६ वैशाखमा इटलीसँग हुनेछ। नेपालको टोली : इन्दु बर्मा (कप्तान), पूजा महतो, बिन्दु रावल, रुबिना क्षेत्री, रुबी पोदार, रोमा थापा, कविता जोशी, कविता कुँवर, सम्झना खड्का, अनु कडायत, सुमन विष्ट, रिया शर्मा, रचना चौधरी, मनिषा उपाध्याय।
सरकारले सम्पत्ति जाँचबुझ छानबिन आयोग गठन गरेपछि यसका कार्यक्षेत्रमा चासो बढेको छ। मन्त्रिपरिषद्को बुधबारको बैठकले सर्वोच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश राजेन्द्रकुमार भण्डारीको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय आयोग गठन गरेको छ। सरकारका प्रवक्ता तथा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि, युवा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलका अनुसार आयोगलाई ‘२०६२/०६३ देखि २०८२/०८३ वर्षसम्म सार्वजनिक पदमा रहँदै आएका प्रमुख राजनीतिक पदाधिकारी र उच्चपदस्थ कर्मचारीहरूको सम्पत्तिको विवरण सङ्कलन, प्रमाणीकरण र छानबिन गर्ने’ जिम्मेवारी दिइएको छ। तर, सरकारले सार्वजनिक पदको कुन तहसम्मका व्यक्तिहरूलाई ‘प्रमुख राजनीतिक पदाधिकारी तथा उच्चपदस्थ कर्मचारी’ मा पर्छन् भनेर स्पष्ट पारेको छैन।
पहिले पनि सरकारले २०५८ सालमा तत्कालीन बहालवाला न्यायाधीश भैरवप्रसाद लम्सालको नेतृत्वमा न्यायिक जाँचबुझ आयोग गठन गरेको थियो जसले २०४७ सालपछि विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गरेको थियो। सरकारका प्रवक्ता सस्मित पोखरेलले हाल चर्चामा आएका प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरण पनि यस आयोगको छानबिनमा पर्न सक्ने जानकारी दिएका छन्, तर विस्तृत कार्यक्षेत्र खुलाएका छैनन्। आयोगले सम्पत्ति विवरणको ‘सङ्कलन’ गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ। लम्साल आयोगमा काम गरेका अवकाशप्राप्त नायब महान्यायाधिवक्ता ठोकप्रसाद शिवाकोटीका अनुसार, “अहिले जस्तो सूचना आएपछि विवरण बुझाउनुपथ्र्यो, कतिपयले बुझाएको सम्पत्ति विवरण प्रमाणीकरणका लागि थप स्पष्ट हुनुपथ्र्यो भने पुनः जानकारी माग्नुपर्ने अवस्था आएको थियो।”
आयोगको मुख्य र जटिल चरणमा, शङ्कास्पद विषय देखिएमा आयोगले प्रतिवेदनमा उजागर गर्दै मुद्दा अभियोग नियमित प्रक्रियाअनुसार अघि बढाउन सुझाव दिन्छ। जानकारहरूले संविधान अनुरूप विशिष्ट अदालत गठन गर्न लचिलो बनाइएको र संविधानको धारा १५२ ले संघीय कानून अनुसार विशिष्ट अदालत, न्यायिक निकाय वा न्यायाधिकरण स्थापना गर्न सकिने प्रावधान रहेको जनाएका छन्। सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अवैध सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्ने घोषणा गरिसकेको छ। तर अदालतहरूमा न्यायाधीशको संख्या र संरचनाले अनुरोध गरिएका मुद्दा छिटो समाधान हुन नसकेको र नियमित प्रक्रियाले अवैध ठहरिएकै सम्पत्ति राष्ट्रियकरणमा ढिला हुने जानकारहरूको भनाइ छ।
सिरहाको जनता माध्यमिक विद्यालय चन्द्रालपुरले शिक्षक तथा कर्मचारी भर्नाको विज्ञापन नगरपालिकाको अनुमति बिना प्रकाशन गरेको पुष्टि भएपछि भर्ना प्रक्रिया स्थगित गरिएको छ। नगरपालिकाको शिक्षा शाखाले विज्ञापन अघि बढाउन अनुमति वा सहमति लिनुपर्ने प्रावधान उल्लङ्घन भएको भन्दै विद्यालयबाट स्पष्टीकरण मागेको छ। विद्यालयका प्रधानाध्यापक ब्रह्मदेव सिंहले भने आन्तरिक कार्यविधिअनुसार विज्ञापन गरिएको बताएका छन्। ५ वैशाख, सिरहा।
गोलबजार नगरपालिका–८ स्थित जनता माध्यमिक विद्यालय चन्द्रालपुरले ठूलो संख्यामा शिक्षक तथा कर्मचारी भर्ने उद्धेश्यले निकालेको विज्ञापन आवश्यक प्रक्रिया पूरा नगरी प्रकाशित गरेको भन्दै नगरपालिकाको शिक्षा शाखाले थप प्रक्रिया अघि नबढाउन निर्देशन दिएपछि स्थगित गरिएको थियो। शिक्षक भर्ना सम्बन्धी कामका लागि नगरपालिका तथा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइसँग अनुमति वा सहमति लिनुपर्ने प्रावधान भएपनि विद्यालयले सो प्रक्रिया पूरा नगरेको नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत तथा शिक्षा शाखा प्रमुख अनन्त पौडेलले जानकारी दिएका छन्।
विद्यालयले गत चैत ३० गते एक साताको समयसीमा राखेर १५ जना शिक्षक र कार्यालय सहयोगी तथा बस चालकसहित कुल १७ जना कर्मचारीका लागि विज्ञापन प्रकाशन गरेको थियो। शिक्षा शाखाले स्पष्टीकरण सोध्दा, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पौडेलका अनुसार विद्यालयले शिक्षक भर्ना सम्बन्धी कुनै समन्वय नगरेको पुष्टि भएपछि विज्ञापन स्थगित गरिएको र स्पष्टीकरण मागिएको हो। विद्यालयका प्रधानाध्यापक सिंहले नगरपालिकासँग छलफल गरी अगाडि बढिने बताएका छन्। उनले भने, “हामीले कार्यविधिअनुसार विज्ञापन निकालेका हौं।”
समाचार सारांश समीक्षा पश्चात प्रस्तुत। धनकुटा एफ.एम.को आयोजना अन्तर्गत ‘चियासँग कविता’ नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ। शुक्रबारको कार्यक्रममा कविहरू उत्तम तुम्सा र डिआर फुयलले करिब एक दर्जन कविता प्रस्तुति दिए भने गायक तेजेन्द्र गन्धर्वले गीतहरू प्रस्तुत गर्यो। २०८१ माघमा केही साहित्यप्रेमीहरूको भेटघाटबाट जन्मिएको ‘चियासँग कविता’को अवधारणा २०८१ फागुन २ गतेदेखि हरेक शुक्रबार नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ। ५ वैशाख, धनकुटा।
सरंगीको मधुरो धुनले माहोललाई भरिपूर्ण बनाएको थियो, त्यही धुनसँगै मञ्चबाट निस्किएका शब्दहरू सिधा दर्शकको मनसम्म पुगिरहेका थिए। कविता पाठ गर्नेहरूले कहिलेकाहीं दमाहा बजाउँदै रंग थप्न्थे भने कहिलेकाहीं मञ्चमै उत्साहका साथ झुम्थे। मञ्चका दर्शकहरू कहिले भावुक हुन्थे त कहिले तालमा झुम्दै रमाउँथे। झट्ट हेर्दा यो एउटा नाट्य कार्यक्रम जस्तै देखिए पनि यो वास्तवमा कविता कन्सर्टको दृश्य थियो। शुक्रबार अपराह्न धनकुटास्थित हाम्रो बहुमुखी पाठशालाको प्राङ्गणमा आयोजित ‘चियासँग कविता’ कन्सर्टले यस्तै रमाइलो र मनमोहक दृश्य प्रस्तुत गर्यो। यस कार्यक्रममा साहित्य र संगीतलाई समेट्दै धनकुटामा नयाँ रस flavor प्रस्तुति भएको थियो।
औपचारिकताभन्दा बढी आत्मीयता देखिएको कार्यक्रममा सहभागीहरू केवल दर्शक मात्र नभई शब्द, धुन र अनुभूतिमा एकैसाथ यात्रामा थिए। मञ्चमा कविहरू उभिँदा माहोल गम्भीर बन्ने गर्दछ। प्रेम, दुःख, समाज र जीवनका विभिन्न पक्षहरू कविता मार्फत उजागर हुन्छन्। प्रत्येक रचनापछि बज्ने तालहरूले ती शब्दहरू दर्शकको मनमा कत्तिको गहिरो प्रभाव पार्छ भनेर प्रष्ट पार्दछ। त्यही क्रममा गीतका सुरहरूले माहोललाई नयाँ रुप दिन्छ। कार्यक्रममा कविहरू उत्तम तुम्सा र डिआर फुयलले करिब एक दर्जन कविता सुनाए भने गायक तेजेन्द्र गन्धर्वले आधादर्जन गीत प्रस्तुत गरे। संगीत र साहित्यको संगमले मात्र मनोरञ्जन दिन सीमित नभई भावनात्मक सम्बन्धलाई पनि दृढ बनाएको थियो।
रेडियो धनकुटा एफ.एम. १०६.२ मेगाहर्जको आयोजनामा सम्पन्न ‘चियासँग कविता’ कन्सर्ट कार्यक्रमको ५५औं श्रृंखला आयोजना गरिएको छ। कार्यक्रममा आक्रोश, रोदन र माया मिश्रित कविता सुन्न पाएको नेपाल पत्रकार महासंघ धनकुटाका अध्यक्ष विदुर खवासले जानकारी दिए। उनले भने, धनकुटामा चियासँग कार्यक्रममा साहित्यिक माहोल सिर्जना हुँदै कविहरूको थलो बन्ने क्रममा रहेको छ। धनकुटामा प्रत्येक हप्ता ‘चियासँग कविता’ नामक साहित्यिक कार्यक्रम हुँदै आएको छ। बालबालिका, युवा र वृद्धसम्मका मानिसहरू यस कार्यक्रममा सक्रिय रूपमा भाग लिंदै आएका छन्। उनीहरू आफ्ना रचना प्रस्तुत गर्न र अरूका सिर्जनाहरू सुन्न उत्साहित देखिन्छन्। यो अवधारणा २०८१ माघमा केही साहित्यप्रेमीहरूको भेटघाटबाट नै जन्मिएको हो र २०८१ फागुन २ गतेदेखि नियमित हरेक शुक्रबार आयोजना हुँदै आएको छ।
विविध पेशा र ब्यस्तताका बाबजुद पनि साहित्यकारहरूलाई एउटै ठाउँमा जोड्ने ढोकाको रूपमा यो आयोजनाले काम गरिरहेको छ, रेडियो धनकुटा एफ.एम.का अध्यक्ष गोपाल बराइलीले बताए। उनका अनुसार सहभागीहरूलाई कविता, गजल, मुक्तक वा गीत प्रस्तुति गर्ने अवसर दिइन्छ र प्रत्येक श्रृंखलामा फरक व्यक्तिको अध्यक्षतामा कार्यक्रम सञ्चालन हुन्छ। फागुन १ गते सम्पन्न ५०औं श्रृंखलासँगै यसले पहिलो वार्षिकोत्सव मनाइ विभिन्न साहित्यिक विधामा पुरस्कार वितरण गरेको थियो। साथै हरेक वर्ष उत्कृष्ट कविताहरू संग्रहित गरी ‘चियासँग कविता’ पुस्तक प्रकाशन भइरहेको छ। यो कार्यक्रम निरन्तर सञ्चालन गर्न अक्षय कोष स्थापना गरिएको छ भन्ने जानकारी बराइलीले दिए। ‘चियासँग कविता’ कन्सर्ट कार्यक्रममा बोल्दै कोशी प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री इन्द्रमणि पराजुलीले साहित्यले समाजमा रुपान्तरण ल्याउनसक्ने भन्दैं यस कार्यक्रमले धनकुटा र देशलाई सकारात्मक सन्देश पुर्याएको बताए। मन्त्री पराजुलीले चियासँग कविता अक्षय कोषमा १० हजार रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाए।
शिवपुरीस्थित सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ कलेजमा १० देशका ९२ सुरक्षा अधिकृतहरूलाई कमाण्ड तथा स्टाफ तालिम सुरु गरिएको छ। नेपाली सेनाका बलाधिकृत रथी प्रदीप केसीले तालिमको शुभारम्भ गर्दै अनुभव आदान–प्रदान र व्यवहारिक योजना तयार पार्न सक्षम हुने बताए।
तालिममा नेपाली सेनाका ४ महिलासहित ७९ अधिकृत, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका १/१ जना गरी ३ जना, चीनका २ जना र अमेरिका, बेलायत, बंगलादेश, भारत, केन्या, माल्दिभ्स, नाइजेरिया र पाकिस्तानका १/१ जना गरी कुल ९२ जना सहभागी छन्। १४ पुस २०४९ मा सैनिक कमाण्ड तथा स्टाफ कलेज स्थापना गरिएको हो।
यस कलेजबाट हालसम्म १ हजार ३०८ नेपाली सेना, १७ नेपाल प्रहरी, २९ सशस्त्र प्रहरी, २० राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग, १ रक्षा मन्त्रालयका र विभिन्न १३२ अन्य राष्ट्रका गरी कुल १ हजार ५०७ जना शिक्षार्थी अधिकृतहरू तालिम प्राप्त गरिसकेका छन्।
५ वैशाख, काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले आज विदेशी मुद्राको विनिमय दर निर्धारण गरेको छ। निर्धारित अनुसार अमेरिकी डलरको खरिददर १४८ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर १४८ रुपैयाँ ९९ पैसा तोकिएको छ। यस्तै, युरोपियन युरोको खरिददर १७५ रुपैयाँ ०६ पैसा र बिक्रीदर १७५ रुपैयाँ ७६ पैसा छ भने यूके पाउण्ड स्ट्रलिङको खरिददर २०० रुपैयाँ ७५ पैसा र बिक्रीदर २०१ रुपैयाँ ५६ पैसा रहेको छ। स्वीस फ्रयाङ्कको खरिददर १८९ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर १९० रुपैयाँ ४१ पैसा कायम गरिएको छ।
अष्ट्रेलियन डलरको खरिददर १०६ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर १०६ रुपैयाँ ८३ पैसा छ भने क्यानेडियन डलरको खरिददर १०८ रुपैयाँ ४९ पैसा र बिक्रीदर १०८ रुपैयाँ ९३ पैसा तोकिएको छ। यसैगरी सिङ्गापुर डलरको खरिददर ११६ रुपैयाँ ६२ पैसा र बिक्रीदर ११७ रुपैयाँ ०९ पैसा कायम गरिएको छ। जापानी येन १० को खरिददर ९ रुपैयाँ ३२ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ३६ पैसा, चिनियाँ युआनको खरिददर २१ रुपैयाँ ७५ पैसा र बिक्रीदर २१ रुपैयाँ ८४ पैसा, साउदी अरेबियन रियालको खरिददर ३९ रुपैयाँ ५६ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ७२ पैसा, कतारी रियालको खरिददर ४० रुपैयाँ ७० पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ८६ पैसा रहेको छ।
केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाटको खरिददर ४ रुपैयाँ ६३ पैसा र बिक्रीदर ४ रुपैयाँ ६५ पैसा, युएइ दिरामको खरिददर ४० रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ५६ पैसा, मलेसियन रिङ्गेटको खरिददर ३७ रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ७० पैसा, साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ ०३ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ ०७ पैसा, स्वीडिस क्रोनरको खरिददर १६ रुपैयाँ १८ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ २५ पैसा र डेनिस क्रोनरको खरिददर २३ रुपैयाँ ४२ पैसा र बिक्रीदर २३ रुपैयाँ ५२ पैसा तोकिएको छ। राष्ट्र बैंकले हङकङ डलरको खरिददर १८ रुपैयाँ ९५ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ०३ पैसा, कुवेती दिनारको खरिददर ४८४ रुपैयाँ ६२ पैसा र बिक्रीदर ४८६ रुपैयाँ ५८ पैसा, बहराइन दिनारको खरिददर ३९३ रुपैयाँ ५३ पैसा र बिक्रीदर ३९५ रुपैयाँ १२ पैसा, ओमनी रियालको खरिददर ३८५ रुपैयाँ ४२ पैसा र बिक्रीदर ३८६ रुपैयाँ ९८ पैसा रहेको जनाएको छ। यस्तै भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले आवश्यकतानुसार यो विनिमयदरलाई जुनसुकै बेला संशोधन गर्न सक्ने जनाएको छ। वाणिज्य बैंकहरूले तोक्ने विनिमयदर फरक हुन सक्ने तथा नवीनतम विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ।
विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत काठमाडौंको बसन्तपुर क्षेत्र। फाइल फोटो ५ वैशाख, काठमाडौं। सम्पदाको संरक्षण र जनचेतना अभिवृद्धिका लागि आज विश्व सम्पदा दिवस मनाइँदै छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संस्था (युनेस्को) अन्तर्गत रहेका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको संरक्षण गर्न सन् १९८३ देखि प्रत्येक वर्ष अप्रिल १८ मा यो दिवस मनाउने परम्परा सुरु भएको हो। विश्व सम्पदा क्षेत्रमा हाल नेपालका काठमाडौं (बसन्तपुर, पाटन र भक्तपुर दरबार क्षेत्र, चाँगुनारायण, पशुपतिनाथ, बौद्ध, स्वयम्भू), लुम्बिनी, चितवन तथा सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज सूचीकृत छन्।
यस अवसरमा आज बिहान राजधानीमा सम्पन्न हुने पदयात्रा कार्यक्रमको आयोजन वाग्मती प्रदेश सरकार अन्तर्गत संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयको मातहत रहेको पर्यटन कार्यालयले गरेको छ। कार्यालय प्रमुख पवनकुमार पोखरेलका अनुसार पदयात्रा गहनापोखरीबाट भाटभटेनी मन्दिरसम्म तय गरिएको छ। पदयात्रा समाप्तपछि हाँडीगाउँ क्षेत्रको सांस्कृतिक महत्व सम्बन्धमा अन्तरक्रिया कार्यक्रम पनि गरिने छ भने, यसमा वाग्मती प्रदेशका संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्री सुरेश श्रेष्ठको पनि सहभागिता रहने छ।
पक्राउ परेपछि बिरामी भएको दाबी गर्दै उनलाई अस्पताल भर्ना गरियो। बिहीबार अदालतले आदेश दिएपछि उनी हिरासतबाट रिहा भए। शुक्रबार उनी दिउँसो अस्पतालबाट डिस्चार्ज भए।
काठमाडौंको ठमेलबाट २८ थान नक्कली ५ सय दरका नोटसहित राम कुमार पाख्रिन र शिव घिसिङलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेकाबाट नक्कली नोट छाप्न प्रयोग भएको मेसिन समेत बरामद गरिएको जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपी रमेश थापाले बताए।
पक्राउ पर्नेमा रौतहटको फूलबारी घर भएका ३२ वर्षीय राम कुमार पाख्रिन र सिन्धुलीको घ्याङलेख गाउँपालिका–५ का २४ वर्षीय शिव घिसिङ रहेका छन्। उनीहरुलाई प्रहरी वृत्त सोह्रखुट्टेबाट खटिएको टोलीले पक्राउ गरेको हो।
उनीहरुको साथबाट ५ सय दरका २८ थान नक्कली नोट तथा नोट छाप्न प्रयोग भएको मेसिन पनि बरामद गरिएको जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपी रमेश थापाले जानकारी दिनुभयो।
पक्राउ परेकाहरुको अनुसन्धानका लागि काठमाडौं जिल्ला अदालतले ५ दिनको म्याद दिँदै जाँच कार्य अगाडि बढाइएको छ।
