लेखक: space4knews

पछिल्लो २४ घण्टामा देशका विभिन्न स्थानहरूमा भएका विपद्का घटनामा पाँच जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ११ जना घाइते भएका छन्। रौतहट, बारा र कपिलवस्तुमा सर्पको टोकेर तीन जनाको र रोल्पामा खहरे भेलले बगाउँदा दुई बालकको मृत्यु भएको छ। यस अवधिमा देशका विभिन्न जिल्लामा भएका २५ विपद्का घटनाबाट ६३ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको भौतिक क्षति समेत भएको छ। २१ जेठ, काठमाडौं।

पछिल्लो २४ घण्टाभित्र देशका विभिन्न क्षेत्रमा भएका विपद्का घटनामा पाँच जनाको मृत्यु भएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार पुष्टि भएको छ। रौतहट, बारा, कपिलवस्तु र रोल्पा जिल्लामा यी मृत्युका घटना भएका हुन्। मकवानपुर, मोरङ, सिरहा, पर्सा, चितवन, कपिलवस्तु, दाङ, पाल्पा र कञ्चनपुरमा भएका विपद्का घटनाहरूमा थप ११ जना घाइते भएका छन् भन्ने जानकारी प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतले बताइन्।

प्रवक्ता महतका अनुसार, रौतहट, बारा र कपिलवस्तुमा सर्पको टोकेर एक महिला, एक बालक र एक बालिकाको मृत्यु भएको छ। रोल्पा जिल्लाको गङ्गादेव गाउँपालिका रातमाटामा खहरे भेलले बगाएपछि दुई बालकको मृत्यु भएको प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको विवरणमा उल्लेख छ। उनले बताइन्, पछिल्लो २४ घण्टामा देशका विभिन्न जिल्लामा २५ वटा विपद्का घटना भएका छन् र ती घटनाबाट ६३ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको भौतिक क्षति पुगेको छ।

वैदेशिक रोजगारीका लागि रोमानिया पठाइदिने भन्दै ठगी गरेको आरोपमा मोरङका म्यानपावर सञ्चालक उद्धव पाठक र सहयोगी अभि भण्डारी पक्राउ परेका छन्। उनीहरूविरुद्ध हालसम्म ९२ जनाले करिब साढे ३ करोड रुपैयाँ बिगो दाबीसहित इलाका प्रहरी कार्यालय सिजुवामा उजुरी दिएका छन्। पक्राउ परेकाहरूलाई अदालतले ६ दिन म्याद थप गरी आवश्यक अनुसन्धान थालिएको छ। २१ जेठ, विराटनगर।

वैदेशिक रोजगारी बन्दोबस्त गरिएको भन्दै सर्वसाधारणलाई ठगी गरेको आरोपमा मोरङ प्रहरीले म्यानपावर संचालक र कर्मचारीलाई पक्राउ गरेको हो। मोरङको रतुवामाई नगरपालिका–८ घर भएका ३७ वर्षीय उद्धव पाठक र रतुवामाई–९ का २५ वर्षीय अभि भण्डारी पक्राउ परेका छन्। भण्डारी, जो रतुवामाई–८ दाम्राभिट्टामा पाठकले सञ्चालन गरेको के एस ए नामक म्यानपावर कम्पनीको लेखापाल तथा एजेन्ट हुन्। ठगीको उजुरीपछि प्रहरीले पक्राउ गरी अनुसन्धान सुरु गरेको मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी युवराज कट्टेलले जानकारी दिएका छन्।

सोमबार साँझ पक्राउ परेका उनीहरूलाई इलाका प्रहरी कार्यालय सिजुवामा राखिएको छ। उजुरी दिने क्रम जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ। बुधबारसम्ममा ९२ जनाले करिब साढे ३ करोड रुपैयाँ बिगो दाबीसहित जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिजुवामा उजुरी दिएका छन्। उजुरीको संख्या बढ्दै गएको छ। रतुवामाईमा म्यानपावर कम्पनी खोलेर पाठकले तीन सयभन्दा बढीलाई ठगेको प्रारम्भिक निष्कर्ष प्रहरीले निकालेको छ। प्रहरीले पाठक र भण्डारीविरुद्ध छ दिन म्याद थप गरी अनुसन्धान सुरु गरेको छ। पाठकले चार वर्षदेखि विदेश पठाउने भनी पैसा लिँदै मान्छे पठाएका थिएनन्। उनीविरुद्ध इलाका प्रहरी कार्यालय सिजुवा, उर्लाबारी, जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङ र काठमाडौंमा उजुरी दर्ता भइसकेको छ। रोमानियामा बस्दै आएका पाठक करिब एक महिनाअघि मात्र नेपाल आएका थिए।

एसीसी महिला प्रिमिअर कप बिहीबार सम्पन्न भुटानविरुद्धको खेलमा दुर्लभ घटना घटेको छ। नेपाली महिला टोलीले ‘टाइम्ड आउट’ को अपील गरेपछि भुटानकी खेलाडी रिट्सी यसरी दुर्लभ तरिकाले आउट भएकी छिन्। यसरी रिट्सी ‘टाइम्ड आउट’ को शिकार हुने विश्व क्रिकेटकै तेस्रो खेलाडी बनेकी छिन्। ‘टाइम्ड आउट’ नियम अनुसार, एक खेलाडी आउट भएपछि कुनै विशेष वा प्राविधिक कारणबाहेक ९० सेकेन्डभित्र अर्को खेलाडी क्रीजमा उपस्थित हुनुपर्छ। यदि तोकिएको समयमा नयाँ खेलाडी क्रीजमा नआएमा विपक्षी टोलीले अम्पायर समक्ष ‘टाइम्ड आउट’ को अपिल गर्न सक्छ। विपक्षी टोलीको अपिलमा त्यो खेलाडी आउट हुन्छ। रिट्सीले क्रीजमा आउन ढिलाइ गरिन्, नेपालले अपिल गर्‍यो र उनलाई आउट गराइयो।

नेपालले पहिले ब्याटिङ रोजेर ११३ रन बनाएको थियो। भुटानको दोस्रो इनिङमा ओपनर नगवान छोडेनलाई कविता कुँवरले पहिलो बलमै बोल्ड गरिन्। भुटानी खेलाडीहरूलाई आफ्नो पहिलो बलमै आउट हुने आशा थिएन। अर्को खेलाडी रिट्सीले प्याड लगाउन ढिलाइ गरिन्, जसको फाइदा नेपाली टोलीले लियो। यदि नेपालले टाइम्ड आउटको अपिल नगरेको भए विपक्षी खेलाडी आउट हुन्थेनन्। नेपालले यो खेल ५१ रनले सहजै जितेको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा टाइम्ड आउट हुने पहिलो खेलाडी श्रीलङ्काका एन्जेलो म्याथ्युज हुन्। २०२३ को नोभेम्बरमा भारतमा भएको एकदिवसीय विश्वकपमा श्रीलङ्का र बाङ्ग्लादेशबीचको खेलमा यस्तो घटना भएको थियो। म्याथ्युजले आफ्नो हेल्मेटको लक बिग्रिएको प्राविधिक समस्याका कारण ढिलाइ भएको बताएका थिए। तर बाङ्ग्लादेशले अपिल गरेपछि उनी आउट भए। अर्को महिना डिसेम्बरमा अफ्रिका क्रिकेट एसोसिएसन टी २० कपमा घाना र सियरालियोनबीचको खेलमा घानाका ब्याट्सम्यान गडफ्रेड बाकिविवे टाइम्ड आउट भएका थिए। यसरी ‘टाइम्ड आउट’ हुने तेस्रो राष्ट्रको रूपमा नेपालले आफूलाई स्थापित गराएको छ। क्रिकेट नियम भए पनि यसरी विपक्षी खेलाडीलाई आउट गर्ने कार्य खेलका भावना विपरीत मानिन्छ। एन्जेलो म्याथ्युजलाई आउट गराएपछि बाङ्ग्लादेश क्रिकेट लामो समयसम्म आलोचित भएको थियो। आइसीसीको नियम अनुसार टी २० क्रिकेटमा ९० सेकेन्ड भित्र र एकदिवसीय खेलमा २ मिनेट भित्र खेलाडीले क्रीजमा आउनुपर्छ, नत्र टाइम्ड आउट नियम लागू हुन्छ।

मोरङको उर्लाबारी नगरपालिकाले आगामी १ असारदेखि आइतबार पनि विद्यालय खोल्ने निर्णय गरेको छ। आइतबारका दिन विद्यालयहरूमा नियमित पठनपाठन नभई खेलकुद, सिर्जनात्मक गतिविधि र अतिरिक्त क्रियाकलाप मात्र सञ्चालन गराइनेछ। विद्यालय बन्द हुँदा बालबालिकामा डिजिटल सामग्रीको प्रयोग र नकारात्मक प्रभाव बढ्ने भएपछि यस्तो निर्णय गरिएको शाखा प्रमुख शालिग्राम काफ्लेले जानकारी दिए।

नगरपालिकाको कार्यपालिका बैठकले नगर क्षेत्रभित्र रहेका सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयहरूलाई आइतबार पनि सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको हो। पठनपाठन नगरी अतिरिक्त क्रियाकलाप सञ्चालन गर्ने व्यवस्था समेत गरिएको छ। विद्यार्थीहरू विद्यालय बन्द हुँदा मोबाइल, टेलिभिजन र अन्य डिजिटल सामग्रीको प्रयोग बढिरहेको र त्यसले मानसिक रूपमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको गुनासो आएपछि १९ जेठमा बसेको कार्यपालिका बैठकले आगामी १ असारदेखि आइतबार पनि विद्यालय सञ्चालन गर्ने निर्णय गर्‍यो।

२२ चैत २०८२ मा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले शैक्षिक सत्र २०८३ देखि विद्यालयमा शनिबार र आइतबार गरी हप्तामा दुई दिन सार्वजनिक विदा घोषणा गर्ने निर्णय गरेको थियो। दुई दिने विदाका कारण विद्यार्थीहरूको शैक्षिक अध्ययन र अतिरिक्त गतिविधिमा कमी आएको गुनासो आएपछि अतिरिक्त क्रियाकलाप सञ्चालन गर्न विद्यालय खोल्ने व्यवस्था गरिएको छ, नगरपालिकाको शिक्षा, युवा तथा खेलकुद शाखाका प्रमुख शालिग्राम काफ्लेले जानकारी दिए। आइतबार विद्यालयहरूमा नियमित पठनपाठन नभए पनि खेलकुद, सिर्जनात्मक गतिविधि, सांस्कृतिक कार्यक्रम, अतिरिक्त कक्षा तथा अन्य सह–शैक्षिक क्रियाकलाप सञ्चालन गरिने जानकारी नगरपालिकाले दिएको छ।

सगरमाथामा सम्पर्कविहीन भएका सातौँ दिनमा फेला परेका पथप्रदर्शक दावा शेर्पालाई उद्धार गरी उपचारका लागि काठमाडौं ल्याइएको छ। अहिले उनी एउटा निजी अस्पतालको ICU मा राखिएका छन्। हिमाल सफा गर्न गएको टोलीले बिहीबार बिहान उनलाई ‘खुम्बु आइसफल’ क्षेत्रबाट देखेपछि तत्काल बोकेर गोरक्षेपतिर ओरालेका सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समिति (SPCC) का प्रमुख कार्यकारी छिरिङ शेर्पाले बताउनुभयो।

उनका अनुसार फेला पर्दा दावा शेर्पा “बोल्न सक्ने अवस्थामा थिएनन्” र उनका दुई हात हिउँले च्यापिएका थिए। पछि उनलाई हेलिकोप्टरमार्फत काठमाडौं ल्याइएको हो। उनी ओखलढुङ्गाका हुन्। “यो एक प्रकारको ‘सेल्फ-रेस्क्यू’ हो। दावाले आफैंलाई यत्रो दिनसम्म बचाएर राख्नुभयो। यो साँच्चिकै चमत्कार जस्तै हो,” उद्धारमा संलग्न ATK (8K) एक्स्पिडिसन्सका कार्यकारी निर्देशक पेमा शेर्पाले बताए।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले सरकार सुशासन र द्रुत आर्थिक विकासको कार्यमा खरो प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। उनले भने, “हाम्रा नागरिकका अपेक्षाहरू परिवर्तन भइसकेका छन्, ती आकांक्षा पूरा गर्न परम्परागत शैलीभन्दा अलग नयाँ तरिकाले काम गर्न आवश्यक छ।” मन्त्री खनालले स्थानीय सरकारलाई बलियो बनाएपछि मात्र सामाजिक संघसंस्थाहरूको काम प्रभावकारी हुन सक्ने बताए।

२१ जेठ, काठमाडौं। बिहीबार ललितपुरमा आयोजना गरिएको विकास बहस कार्यक्रममा उनले उक्त कुरा उल्लेख गरेका हुन्। मन्त्री खनालले नागरिकहरूको परिवर्तनप्रतिको आकांक्षालाई सम्बोधन गर्न सम्बद्ध सबै पक्षले सहकार्य गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले भने, “मुलुकलाई समृद्ध बनाउने साझा लक्ष्य हासिल गर्न मूर्त रूपमा दिगो विकास साझेदारीलाई अघि बढाउनु आवश्यक छ।”

उनले अन्तर्राष्ट्रिय विकास साझेदारहरूको संलग्नतामार्फत नेपालको राष्ट्रिय हितलाई अगाडि बढाइने बताए। मन्त्री खनालका अनुसार, विकास साझेदारहरूसँगको सहकार्य थप सुदृढ पार्न, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग परिचालन गर्न र क्षेत्रीय तथा बहुपक्षीय मञ्चहरूमा नेपालको आवाज र प्राथमिकताहरू प्रभावकारी रूपमा प्रतिनिधित्व गर्न सरकार तत्पर छ। उनले थपे, “हाम्रा नागरिकका अपेक्षाहरू फेरिएका छन्, ती पूरा गर्न परम्परागत तरीका भन्दा परे गएर काम गर्न आवश्यक छ। सरकार एआईएनसँग नयाँ ऊर्जा लिएर सहयोग गर्दै समृद्धिको साझा लक्ष्य प्राप्त गर्न तयार छ।”

मन्त्री खनालले स्थानीय सरकारलाई सशक्त बनाइसकेपछि मात्र सामाजिक संघसंस्था र अन्य संस्थाहरूको काम प्रभावकारी हुनसक्ने बताए। उनले दिगो शान्ति, विकास र समृद्धिलाई अगाडि बढाउने राष्ट्रिय प्रयासहरूलाई सफल बनाउन विकास साझेदारहरूलाई अझ सक्रिय रूपमा काम गर्न आवश्यक रहेको जोड दिए।

पश्चिम भारतको अहमदाबादमा एउटा अनौठो रेस्टुराँ रहेको छ जहाँ मानिसहरूले पुराना समाधिस्थलको छेउछाउ बसेर विभिन्न परिकारहरूको स्वाद लिन सक्छन्। सन् १९५० मा स्थापना भएको ‘लकी रेस्टुराँ’ पुरानो समाधिस्थलको भित्रै अवस्थित छ। स्थानीय बासिन्दाहरूबीच अत्यन्त लोकप्रिय यो रेस्टुराँमा पुराना समाधिस्थलहरूलाई छोएको नहोला भनेर खाली ठाउँमा बस्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।